| تعداد نشریات | 61 |
| تعداد شمارهها | 2,227 |
| تعداد مقالات | 18,261 |
| تعداد مشاهده مقاله | 56,045,860 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,048,825 |
ارزیابی دیدگاه لوئیس در مسئلۀ تمایز روابط علّی از غیر علّی | ||
| حکمت و فلسفه | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 59، مهر 1398، صفحه 109-135 اصل مقاله (458.67 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/wph.2019.41331.1715 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم حیدری* 1؛ حمیدرضا آیت اللهی2 | ||
| 1فلسفه/ دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی/ شهر تهران/ ایران | ||
| 2فلسفه/ دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی علامه طباطبائی/ تهران/ ایران | ||
| چکیده | ||
| مسائل علّیت طبیعی، بهویژه مسئلۀ تمایز روابط علّی از غیرعلّی، یکی از پرمناقشهترین مسائل فلسفی در میان فیزیکدانان و فیلسوفان سدۀ اخیر میباشد. لوئیس، در پاسخ به این مسئلۀ بنیادی، از دو رویکرد مختلف هستیشناختی و معرفتشناختی بهره میگیرد. او ابتدا با یک رویکرد هستیشناسانه شاخصۀ وابستگی علّی را بهعنوان فصل ممیز روابط علّی از غیرعلّی مطرح میکند و سپس با یک رویکرد معرفتشناسانه، قالب شرطیهای خلاف واقع را برای آزمودن این معیار بهکار میگیرد. اما بررسی رویکرد هستیشناسی او نشان میدهد که شاخصۀ مزبور، شرط ممانعت از غیر را ندارد و وابستگیهایی مانند وابستگی عرض به موضوع و غیره را نیز شامل میشود. در مقابل، نظام هستیشناسی صدرایی، با ارائۀ فصل ممیزی خاصتر موسوم به «وابستگی ذاتی»، گسترۀ روابط علّی را از سایر وابستگیهای وجودی که در پیدایش مقارن یکدیگرند، جدا میسازد. نظریۀ معرفتشناسی او نیز ضمن مواجه با نقدهایی مانند عدم تفکیک علت اصلی از شرایط پیشزمینه، دربرگرفتن گسترۀ محدودی از علتها و ...، کارایی لازم را نیز در فرایند علتیابی و کشف روابط علّی، در اختیار اهل علم قرار نمیدهد؛ در حالیکه، نظام معرفتی صدرایی، با مبنا قرار دادن علم حضوری به عنوان علم حقیقی انسان، در مقام کشف روابط علّی معیار بهتری را ارائه میدهد که برغم اشکالاتی که بر آن وارد شده است، به نظر نویسنده میتواند نتیجههای عملی خوبی به ارمغان آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علیّت طبیعی؛ لوئیس؛ شرطیهای خلاف واقع؛ وابستگی علّی؛ علم حضوری | ||
| مراجع | ||
|
جوادی آملی، عبدالله. (1375). رحیق مختوم، شرح حکمت متعالیه، ج 1/1، قم: اسراء. خاکبان، سلیمان. (1395). «تأملی در منشأ تصور علیت»، پژوهش های فلسفی – کلامی، سال هفدهم، (4). شماره ۴، دوره ۱۷، 51-66. ذکیانی، غلامرضا. (1383). «تأملی در منطق ریاضی (نگرش تابع ارزشی)»، مقالات و بررسیها، دفتر ۷۶ (۲). شماره۴، دوره۳۷، 31-52. شیرازی، صدرالدین محمد. (1382). الشواهد الربوبیه، با حواشی ملاهادی سبزواری، مقدمه و تصحیح سید جلالالدین آشتیانی، قم: بوستان کتاب. طباطبایی، سید محمدحسین. (1381). نهایه الحکمه، ترجمه و شرح علی شیروانی، ج ۳، قم: بوستان کتاب. عبودیت، عبدالرسول. (۱۳۸۵). درآمدی به نظام حکمت صدرائی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت). عبودیت، عبدالرسول. (۱۳۸9). خطوط کلی حکمت متعالیه، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت). کاپلستون، فردریک. (1376). تاریخ فلسفه: از بنتام تا راسل، ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، تهران: سروش. مصباح یزدی، محمدتقی. (1378). آموزش فلسفه، ج۱ و۲، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی. مطهری، مرتضی. (1368). مجموعۀ آثار استاد شهید مطهری، ج 6، تهران: قم: صدرا. موحد، ضیاء. (1383). درآمدی به منطق جدید، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. موحد، ضیاء. (1374). «شرطیهای خلاف واقع و قانونهای علمی»، فصلنامۀ پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع)، (2): دوره ۲، ۲۱-۳۰. موسوی، سیده زهرا. (1382). «ارتباط شرطیهای خلاف واقع با برخی مسائل فلسفی»، حکمت سینوی، (22): دوره 7، 9-28. Hart, H. L. A. and A. M. Honore. (1959). Causation in the Law. Oxford: Clarendon Press.
Lewis, D. (1973). Counterfactuals, Oxford: Blackwell.
Lewis, D. (1986a). “Counterfactuals and Time”. in Philosophical Papers 2, Oxford: Oxford University Press, pp. 1-67
Lewis, D. (1986b). “Causation”. in Philosophical Papers 2, Oxford: Oxford University Press, pp. 159–171.
Lewis, D. (1986c). “Postscripts to Causation”. in Philosophical Papers 2, Oxford: Oxford University Press, pp. 172-213.
Mackie, J.L. (1973). Truth, Probability and Paradox: Studies in Philosophical Logic, Oxford: Oxford University Press.
Menzies, P. (2001). “Counterfactual Theories of Causation”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2017 Edition), Edward N. Zalta (ed.), <https://plato.stanford.edu/archives/ win2017/entries/causation-counterfactual/>.
Moore, M. (2009). Causation and Responsibility: An Essay in Law, Morals, and Metaphysics, Oxford: Oxford University Press.
Schaffer, J. (2003). “The Metaphysics of Causation”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2016 Edition), Edward N. Zalta (ed.), <https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/causation-metaphysics/>.
Sosa, Ernest & Michael Tooley. (1993). Causation, Oxford: Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 754 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 458 |
||