| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,323 |
| تعداد مقالات | 19,156 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,592,632 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,233,354 |
تحلیل انتقادی دیدگاه ابن تیمیه درباره کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی، در تفسیر قرآن | ||
| سراج منیر | ||
| مقاله 1، دوره 16، شماره 51، مهر 1404، صفحه 1-29 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ajsm.2024.79920.2036 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمحمدباقر عبادی1؛ کاوس روحی برندق* 2؛ نهله غروی نائینی3؛ کاظم قاضی زاده4 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم قران و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 4استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| شناخت محدوده کاربرد عقل در تفسیر قرآن، همواره خاستگاه اختلافهای فکری، مذهبی و اجتماعی بین مسلمانان بوده که گاه به درگیری نظامی و تکفیر یکدیگر منجر شده است. ازجمله جریانهایی که در این مورد، دیدگاهی خاص دارد، جریان سلفیگری و وهابیت است که ابن تیمیه، از مهمترین عالمان این جریان بهشمار میآید و به عقلگریزی مشهور است. این پژوهش، با روش توصیفی، تحلیلی و انتقادی، کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی را از دیدگاه ابن تیمیه، بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته است که: 1) او در مقام نظریهپردازی و بحث تئوریک دچار اشتباه است. او در مقام بیان دیدگاه خود درباره عقل، همزمان به حجیت عقل ظنی و عدم اعتبار عقل برهانی قائل است؛ و نیز باوجود استدلالهای نظری فراوان، جز عقل ضروری را نمیپذیرد؛ همچنین در این راستا، علوم عقلی (فلسفه و کلام) را بهطورکلی انکار میکند. 2) علیرغم اینکه گاهی او در بحث مبنایی، عقلگرایی سترگ است ولی در مقام تطبیق و به هنگام استناد به عقل در کنار سایر دلایل، در عقل گریزی چابک است و سختترین حملهها را به آن، روا داشته است بهگونهای که گویا دشمنی مثل عقل وجود ندارد. 3) ابن تیمیه به نقش عقل در شکلگیری ظهور لفظی، بیتوجه بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابن تیمیه؛ منبع بودن عقل؛ ظهور؛ تفسیر قرآن | ||
| مراجع | ||
|
رآن کریم
ابراهیمیان، فرامرز. (۱۳۹۵). «دیدگاه ابنتیمیه در تعارض عقل صریح و نقل صحیح». سراج منیر. 23(6). 95-122.
ابن تیمیه، احمد. (1405). الفرقان بین اولیاء الرحمن و اولیاء الشیطان. دمشق: مکتبة دار البیان.
ابن تیمیه، احمد. (1406). منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة القدریة (ج ۱–9). چاپ الطبعة: الأولى. جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة.
ابن تیمیه، احمد. (بیتا). الرد على المنطقیین. بیروت: دار المعرفة.
ابن تیمیه، احمد. (1411). درء تعارض العقل والنقل (ج ۱–10). چاپ الثانیه. المملکة العربیة السعودیة: جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة.
ابن تیمیه، احمد. (1425). مجموع الفتاوى. المدینة المنورة - السعودیة: مجمع الملک فهد لطباعة المصحف الشریف.
ابن تیمیه، احمد. (1426). بیان تلبیس الجهمیة فی تأسیس بدعهم الکلامیة (ج ۱–10). چاپ الاولی. مجمع الملک فهد لطباعة المصحف الشریف.
ابن فارس، أحمد. (1399). معجم مقاییس اللغة (ج ۱–30). بی جا: دار الفکر.
ابن منظور، محمد. (1414). لسان العرب (ج 15). چاپ الثالثه. بیروت: دار صادر.
اسعدی، محمد؛ سعیدی روشن، محمدباقر؛ ناصحیان، علی اصغر؛ طیب حسینی، سیدمحمود؛ دیرباز، عسکر؛ عظیمی فر، علیرضا؛ … احمدنژاد، امیر. (۱۳۹۷). آسیب شناسی جریانهای تفسیری (ج ۱–2). چاپ سوم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
التهاونی، محمد. (1996). الموسوعة کشاف اصطلاحات الفنون والعلوم. چاپ الاولی. بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
الحیدری، السیدکمال. (بیتا). التوحید عند الشیخ ابن تیمیه.
الزَّبیدی، محمّد مرتضى. (1385). تاج العروس من جواهر القاموس (ج ۱–40). وزارة الإرشاد والأنباء فی الکویت - المجلس الوطنی للثقافة والفنون والآداب بدولة الکویت.
الغزالی، محمد. (1413). المستصفى. چاپ الأولى. دار الکتب العلمیة الطبعة.
الفیروزآبادى، محمد. (1426). القاموس المحیط (ویرایش الثامنة). بیروت - لبنان: مؤسسة الرسالة للطباعة والنشر والتوزیع.
المظفر، محمدرضا. (بیتا). اصول الفقه. نجف: جمعیه منتدی النشر و کلیه اللغه.
اله بداشتی، علی. (۱۳۹۱). «آیا خدا در آسمان است؟؛ (بررسی و نقد دیدگاه سلفیه در مکانمندی خدا)». میقات حج. 79(21). 117-139.
الهبداشتی، علی؛ و خانآبادی، کبری. (۱۳۹۸). «بررسی انتقادی رویکرد ابنتیمیه در تفسیر آیات متشابه با رجوع به آرای علامه طباطبایی». پژوهشنامه مذاهب اسلامی. 11(6). 187-207.
بابایی، علی اکبر. (۱۳۹۸). بررسی مکاتب و روشهای تفسیری (ج ۱–2). پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
باغچیقی، محمد. (۱۳۹۷). «صفات خبری از نگاه ابنتیمیه و دیوبندیه». سراج منیر. 32(8). 37-62.
حسین یوسف، موسی؛ و سعیدی، عبد الفتاح. (1410). الافصاح فی فقه اللغة (ج ۱–2 ج). قم - ایران: مکتب الإعلام الإسلامی.
حسینزاده، محمدجواد؛ و نصرتیان اهور، مهدی. (۱۳۹۸). «بررسی و نقد تعارض عقل و نقل در دیدگاه ابن تیمیه». تحقیقات کلامی. 25(7). 109-122.
خراسانی، ابوالفضل؛ و پارسانیا، حمید. (۱۳۹۶). «تحلیل و مقایسة رابطه عقل و نقل از دیدگاه ابنتیمیه و آیت الله جوادی آملی». حکمت اسراء. 30(9). 5-35.
راغب اصفهانی، حسین. (1412). المفردات فی غریب القرآن. بیروت - لبنان: دار الشامیة.
سبحانی، جعفر. (۱۴۲۰). الموجز فی اصول الفقه. قم: مؤسسة الإمام الصادق علیهالسلام.
سبحانی، جعفر. (بیتا). الموجز فی أصول الفقه. بازیابی ۲۸ مهر ۱۴۰۲، از
شریفی راد، علی اصغر؛ اعرابی، غلامحسین؛ و ناصح، علی احمد. (۱۳۹۵). «بررسی و نقد مبانی ادبی ابن تیمیه در تفسیر قرآن». پژوهشهای ادبی - قرآنی. 13(4). 7-31.
شمسالدینی مطلق، کمیل. (۱۳۹۶). «بررسی مبانی فکری سلفیه در معناشناسی صفات خبری با تأکید بر آرای ابنتیمیه». اندیشه نوین دینی. 51(13). 157-168.
طباطبایی، محمد حسین. (بیتا). المیزان فی تفسیر القرآن. اسماعیلیان.
علی دوست، ابوالقاسم. (۱۳۹۵). فقه و عقل (ج ۱–1). چاپ دهم. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
فاضل لنکرانى، محمد. (۱۳۸۱). اصول فقه شیعه (ج ۱–6). قم: مرکز فقهى ائمه اطهار (ع).
میرعرب، فرج الله. (۱۳۹۸). «بینیازی فهم ظواهر قرآن از علوم عقلی». نقد و نظر. 94(24). 119-143. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 887 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 197 |
||