| تعداد نشریات | 61 |
| تعداد شمارهها | 2,227 |
| تعداد مقالات | 18,261 |
| تعداد مشاهده مقاله | 56,036,374 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,045,752 |
نظریۀ «قرارداد خدمات پلتفرمی»: قرارداد اسنپ و رانندگان در پرتو رویۀ قضایی | ||
| پژوهش حقوق خصوصی | ||
| مقاله 3، دوره 13، شماره 50، فروردین 1404، صفحه 75-116 اصل مقاله (904.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jplr.2025.82693.2888 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدحسین استا1؛ مرتضی شهبازی نیا* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی ماهیت حقوقی قرارداد میان صاحبان سکوی تاکسی اینترنتی «اسنپ» و کاربران راننده اختصاص دارد. هدف اصلی تحقیق، تحلیل و تعیین نوع رابطۀ حقوقی بین این دو طرف است که باتوجهبه پیچیدگیهای موجود در قراردادها، ممکن است به اشتباه بهعنوان یکی از انواع قراردادهای کار، پیمانکاری، وکالت، یا حقّ انتفاع تفسیر شود. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی-تحلیلی است. ابتدا، مفاد نمونۀ قرارداد بین اسنپ و رانندگان بررسی میشود. در ادامه این مفاد با مقررات حقوقی مختلف، رویۀ قضایی موجود و نظریات علمی تطبیق داده شده است، سپس در هر مرحله، تلاش شده تا بهترین و دقیقترین توصیف برای این رابطۀ حقوقی ارائه شود. براساس مفاد قرارداد، رانندگان در جایگاه «ارائهدهندگان خدمات مستقل» فعالیت میکنند و با اختیار در تعیین ساعات کاری، مدیریت هزینههای شخصی (مانند سوخت، تعمیرات و نگهداری خودرو) و پذیرش مسئولیت مستقیم کیفیت خدمات، از نقشهای شناختهشده در قالب قراردادهای کارگر و کارفرما فاصله دارند. ازسوی دیگر، اسنپ در نقش «تسهیلگر» و ارائهدهندۀ بستر دیجیتال، متعهد به فراهمآوردن زیرساختهای فنی، پردازش دادههای مربوط به درخواستها و مدیریت پرداختها با کسر حقّ کمیسیون است. یکی از محورهای مهم این پژوهش، بررسی رویۀ قضایی موجود دربارۀ این رابطۀ قراردادی است؛ قید عدم وجود نظارت مستقیم و تبعیت اقتصادی مکمل از ویژگیهای بارز رانندگان است که بر استقلال عملی ایشان تأکید دارد و نشان میدهد که رابطۀ قراردادی ایشان صرفاً براساس همکاری در ارائۀ خدمات حملونقل شکل گرفته است. همچنین، این مراجع قضایی نقش صاحب سکو را در مقام یک شرکت تسهیلکننده و نه یک متصدی مستقیم حمل مسافر تبیین کردهاند. نتایج تحقیق نشان میدهد که این رابطه نه بهطور کامل با قراردادهای کار، پیمانکاری، یا وکالت منطبق است و نه میتوان آن را در قالب مشارکت یا حقّ انتفاع بررسی کرد؛ بلکه، بهنظر میرسد که این رابطۀ حقوقی، خاص و منحصربهفرد است که میتواند عناصر مختلفی از قراردادهای خدماتی و اقتصاد مشارکتی را در خود جای دهد. این رابطۀ حقوقی که مبتنیبر سکوهای اینترنتی و اقتصاد مشارکتی است، بهعنوان یک نوع جدید از قراردادها ظهور کرده که در قالبهای سنتی حقوقی قابل دستهبندی نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسنپ؛ پلتفرم؛ تاکسی اینترنتی؛ سکوی دیجیتال؛ فضای مجازی | ||
| مراجع | ||
|
کتب:
- امامی، اسداله، قرارداد اجاره و قلمرو آن،چاپ اول،(تهران: نشر میزان، 1397).
- امامی، سید حسن، حقوق مدنی، جلد اول، چاپ بیستونهم، (تهران: کتابفروشی اسلامیه؛ 1388).
- رحمانیان، مسعود، آثارحقوقی قراردادهای پیمانکاری دولتی، چاپ اول، ( تهران: کتاب آوا، 1395).
- صفایی، سید حسین، حقوق مدنی اشخاص و اموال،چاپ دهم،(تهران: نشر میزان،1388).
- صفایی، سید حسین، جواهرکلام محمدهادی، حقوق مدنی پیشرفته نمایندگی و امانت، جلد دوم، چاپ اول(تهران: شرکت سهامی انتشار، 1400).
- صفایی، سید حسین، جواهرکلام، محمدهادی، حقوق مدنی پیشرفته شرکت مدنی، جلد سوم، چاپ اول(تهران: شرکت سهامی انتشار، 1401).
- عراقی، سید عزت اله،حقوق کار(1)، ویراست سوم، چاپ دوازدهم، (تهران: انتشارات سمت،1390).
- عمید حسن،فرهنگ فارسی عمید، چاپ سوم، (تهران، انتشارات امیرکبیر، 1369).
- کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی اموال و مالکیت، چاپ بیستوششم، (تهران: نشر میزان، 1388).
- کاتوزیان، ناصر، عقود معین معاملات معوض-عقود تملیکی، جلد اول، چاپ یازدهم، (تهران: شرکت سهامی انتشار، 1391 ).
- کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد اول، چاپ دهم، (تهران: انتشارات گنج دانش، 1393).
- کاتوزیان، ناصر، عقود معین حقوق مدنی مشارکتها-صلح، جلد دوم، چاپ دهم، (تهران: انتشارات گنج دانش، 1393).
- کاشانی، سید محمود، حقوق مدنی قراردادهای ویژه، چاپ دوم، (تهران: نشر میزان، 1394).
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، جلد اول، چاپ سوم، (تهران: انتشارات امیرکبیر، 1390).
مقالات:
- امینی، منصور، صیادی، صادق، «مطالعه تطبیقی مدلهای کسبوکار شرکتهای حملونقل هوشمند با تمرکز بر وضعیت حقوقی رانندگان در نظامهای حقوقی ایران و فرانسه»، فصلنامۀ توسعۀ تکنولوژی صنعتی، شمارۀ 49، (1401).
- امینی، منصور، صیادی، صادق، «بررسی تطبیقی ماهیت حقوقی شرکتهای ارائهدهندۀ خدمات هوشمند حملونقل (اسنپ و اوبر) در نظامهای حقوقی ایران، ایالات متحدۀ امریکا و اتحادیۀ اروپا»، سیاستنامۀ علم و فناوری، شمارۀ 1، (1401).
- حسینی مقدم، سید حسن ،ایوبی، ستاره؛ طالقانغفاری، مهدی؛ «مسئولیت مدنی فروشگاههای اینترنتی در حقوق ایران و مطالعۀ تطبیقی موردی در اتحادیۀ اروپا»، نشریۀ پژوهش حقوق خصوصی، شماره ۴۴، بهار1402.
- رفیعی، احمد، «معیارهای احراز رابطه کارگر و کارفرمایی»، رویۀ قضایی (نقد رأی) ،شمارۀ 2، (1392) .
- زرکلام، ستار، «قراردادهای مرتبط با انتقال حقوق مادی نرمافزار»، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 59، (1386).
- ذبیحی، عاطفه، رفیعی،احمد، «بررسی مؤلفه های مفهوم کارگر در حقوق تطبیقی»، فصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی، شمارۀ یک، پیاپی15، (1400).
- عیسائیتفرشی، محمد، کبیری شاهآباد، حمید، «تحلیل حقوقی مادۀ 107 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران: شرایط تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک»،پژوهشهای حقوق تطبیقی، شمارۀ 2، ( 1393).
- محمدی پژمان، «ماهیت و اثر قراردادهای بهرهبرداری از حقوق مؤلف»، فصلنامۀ مدرس علوم اسلامی، شمارۀ3، (1387).
آرای دادگاهها:
- رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شمارۀ دادنامۀ 140331390002883319 مورخ 30/11/1403 .
- رأی شعبۀ نهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به شمارۀ دادنامۀ 140331390001018127 مورخ 1/5/1403.
- دادنامه با کد تناد(سامانۀ اتقان آراء قضایی) 86070658 صادره ازسوی شعبۀ چهلوسوم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری.
- دادنامه با کد تناد 346292 مورخ 31/6/1401 صادره از بازپرسی دادسرای ناحیۀ 6 دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان تهران.
References In Persia Books Emami, Asadollah, The Lease Contract and Its Scope, 1st ed. (Tehran: Mizan Publishing, 2018). Emami, Seyed Hassan, Civil Law, Vol. 1, 29th ed. (Tehran: Eslamiyeh Bookstore, 2009). Rahmanian, Masoud, Legal Effects of Government Procurement Contracts, 1st ed. (Tehran: Ketab Ava, 2016). Safai, Seyed Hossein, Civil Law: Persons and Property, 10th ed. (Tehran: Mizan Publishing, 2009). Safai, Seyed Hossein; Javaherkalam, Mohammad Hadi, Advanced Civil Law: Agency and Trust, Vol. 2, 1st ed. (Tehran: Sherkat Sahami Enteshar, 2021). Safai, Seyed Hossein; Javaherkalam, Mohammad Hadi, Advanced Civil Law: Civil Partnerships, Vol. 3, 1st ed. (Tehran: Sherkat Sahami Enteshar, 2022). Araqhi, Seyed Ezzatollah, Labor Law (1), 3rd rev., 12th ed. (Tehran: SAMT Publications, 2011). Amid, Hassan, Amid Persian Dictionary, 3rd ed. (Tehran: Amir Kabir Publications, 1990). Katouzian, Nasser, Introductory Course on Civil Law: Property and Ownership, 26th ed. (Tehran: Mizan Publishing, 2009). Katouzian, Nasser, Specific Contracts: Onerous Transactions – Conveyance Contracts, Vol. 1, 11th ed. (Tehran: Sherkat Sahami Enteshar, 2012). Katouzian, Nasser, General Rules of Contracts, Vol. 1, 10th ed. (Tehran: Ganj Danesh Publications, 2014). Katouzian, Nasser, Specific Contracts in Civil Law: Partnerships – Settlement, Vol. 2, 10th ed. (Tehran: Ganj Danesh Publications, 2014). Kashani, Seyed Mahmoud, Civil Law: Special Contracts, 2nd ed. (Tehran: Mizan Publishing, 2015). Moein, Mohammad, Persian Dictionary, Vol. 1, 3rd ed. (Tehran: Amir Kabir Publications, 2011). Articles Amini, Mansour; Sayyadi, Sadegh, “A Comparative Study of Business Models in Smart Transportation Companies with a Focus on the Legal Status of Drivers in the Legal Systems of Iran and France,” Industrial Technology Development Quarterly, No. 49 (2022). 10.22034/jtd.2022.528229.1670 Amini, Mansour; Sayyadi, Sadegh, “Comparative Analysis of the Legal Nature of Smart Transportation Service Providers (Snapp and Uber) in the Legal Systems of Iran, the United States, and the European Union,” Science and Technology Policy Journal, No. 1 (2022). 20.1001.1.24767220.1401.12.1.4.9 Hosseini Moghadam, Seyed Hassan; Ayoubi, Setareh; Taleghan Ghaffari, Mehdi, “Civil Liability of Online Stores in Iranian Law and a Comparative Case Study in the European Union,” Private Law Research Journal, No. 44 (2023). https://doi.org/10.22054/jplr.2023.68651.2690 Rafi’i, Ahmad, “Criteria for Establishing Employer-Employee Relationship,” Judicial Precedent Review (Critique of Verdicts), No. 2 (2013). Zarkalam, Sattar, “Contracts Related to the Transfer of Economic Rights of Software,” Justice Legal Journal, No. 59 (2007). Zabihi, Atefeh; Rafi’i, Ahmad, “Analysis of the Conceptual Elements of ‘Worker’ in Comparative Law,” Comparative Law Quarterly, Vol. 1, Issue 15 (2021). Eisaei Tafreshi, Mohammad; Kabiri Shah Abad, Hamid, “Legal Analysis of Article 107 of the Fifth Development Plan Act of the Islamic Republic of Iran: Conditions for Formation of Economic Groups with Common Interests,” Comparative Legal Research, No. 2 (2014). Mohammadi, Pejman, “The Nature and Effect of Contracts for Exploitation of Author’s Rights,” Islamic Sciences Journal – Modarres, No. 3 (2008).
Judicial verdicts Decision of the General Board of the Administrative Justice Court, Judgment No. 140331390002883319, dated 19 February 2025. Decision of the Ninth Appellate Chamber of the Administrative Justice Court, Judgment No. 140331390001018127, dated 22 July 2024. Judicial Opinion with TANAD Code 86070658, issued by the Forty-Third Appellate Chamber of the Administrative Justice Court. Judicial Opinion with TANAD Code 346292, dated 21 September 2022, issued by the Prosecutor’s Office, Branch of District 6, Public and Revolutionary Prosecutor’s Office of Tehran. English Articles - Risak, Martin and Dullinger, Thomas.(2018) "The concept of ‘worker’in EU law-Status quo and potential for change",Report 140. - Rönnmar, Mia (2004). "The personal scope of labour law and the notion of employee in Sweden",JILPT Comparative Labor Law Seminar, JILPT Report:pp159-165. Judicial verdicts Judgement of 20 December 2017, Uber Systems Spain SL, C-434/15, EU:C:2017:981. Reuters, Staff; “Spain’s Supreme Court rules food delivery riders are employees, not freelancers”, Reuters, 2020, [Accessed: 1404/1/5]. SWI.; “Swiss court confirms Uber status as ‘employer’”, SWI swissinfo.ch, 2020, [Accessed: 1404/1/5]. Available at: https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-court-confirms-uber-status-as--employer-/46036976. Uber BV v. Aslam, 2018 E.W.C.A. Civ 2748 (2018). Court of Cassation; “civil, Social Chamber”, Published in the bulletin, 19-13.316, March 4, 2020. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 760 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 291 |
||