دانشگاه علامه طباطبایی

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات62
تعداد شماره‌ها2,323
تعداد مقالات19,158
تعداد مشاهده مقاله61,603,351
تعداد دریافت فایل اصل مقاله31,235,802
امیدی نوبیجار, مایده, بارانی, حسین, فروزه, محمد رحیم, عابدی سروستانی, احمد. (1404). بررسی دانش بومی در نظام‌های دامداری سنتی شرق گیلان. سامانه مدیریت نشریات علمی, 12(23), 33-72. doi: 10.22054/qjik.2025.78988.1419
مایده امیدی نوبیجار; حسین بارانی; محمد رحیم فروزه; احمد عابدی سروستانی. "بررسی دانش بومی در نظام‌های دامداری سنتی شرق گیلان". سامانه مدیریت نشریات علمی, 12, 23, 1404, 33-72. doi: 10.22054/qjik.2025.78988.1419
امیدی نوبیجار, مایده, بارانی, حسین, فروزه, محمد رحیم, عابدی سروستانی, احمد. (1404). 'بررسی دانش بومی در نظام‌های دامداری سنتی شرق گیلان', سامانه مدیریت نشریات علمی, 12(23), pp. 33-72. doi: 10.22054/qjik.2025.78988.1419
امیدی نوبیجار, مایده, بارانی, حسین, فروزه, محمد رحیم, عابدی سروستانی, احمد. بررسی دانش بومی در نظام‌های دامداری سنتی شرق گیلان. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 12(23): 33-72. doi: 10.22054/qjik.2025.78988.1419

بررسی دانش بومی در نظام‌های دامداری سنتی شرق گیلان

دو فصلنامه دانش های بومی ایران
مقاله 2، دوره 12، شماره 23، خرداد 1404، صفحه 33-72    اصل مقاله (1.34 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qjik.2025.78988.1419
نویسندگان
مایده امیدی نوبیجار* 1؛ حسین بارانی2؛ محمد رحیم فروزه3؛ احمد عابدی سروستانی4
1دانش آموخته دکتری علوم و مهندسی مرتع گروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2دانشیارگروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
3دانشیارگروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
4دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
چکیده
دانش بومی به مجموعه‌ء باورها، ارزش‌ها، ابزارها، روش‌ها و تجربیات هر قوم گفته‌شده که در اثر ارتباط تدریجی آن‌ها با محیط پیرامون پدید آمده است. استان گیلان به‌عنوان یکی از قطب‌های کهن در دامداری ایران شناخته می‌شود که تدابیر و دانش‌ نهفته آن نقش مهمی در بهره‌برداری بهینه از اکوسیستم‌های طبیعی دارد. اطلاعات این پژوهش با روش مردم‌نگاری در قالب مصاحبه و مشاهده‌ء مشارکتی صورت پذیرفته است. نتایج حاکی از آن است که دامداران شرق گیلان تجارب ارزنده‌ای در زمینه‌ء اجزای متنوع نظام دامداری چون مدیریت گله، تغذیه و سکونت دام دارند. ایشان با انتخاب الگوهای چرایی مناسب، رعایت فصل چرا و توجه به ترکیب و تفکیک گله، درصدد مدیریت بهینه زیست‌بوم خود بوده‌اند. دانش بومی تغذیه دام شامل تشخیص گونه‌های علوفه‌ای غالب Poaceae و Leguminosae، توجه ویژه به دام آبستن و تازه متولد شده، تیمار پخش نمک، استفاده از پس‌چر مزارع و ذخیره‌سازی خوراک دام برای فصول سرد است. همچنین تدبیر دامداران در زمینه‌ء سکونت دام نقش مفیدی در استفاده حداکثری از منابع موجود داشته است. جامعه‌ء بومی درنتیجه تعامل همیشگی با طبیعت به‌خوبی با نقاط ضعف و قدرت سرزمین خود آگاه بوده و یک برنامه‌ریزی و نظم سیستمی ضامن بقای آن است.
کلیدواژه‌ها
دانش محلی؛ مردم‌نگاری؛ دامداری بومی؛ جنگل و مرتع؛ گیلان
مراجع
  • افشار زاده، نشمیل و پاپ زن، عبدالحمید. (1390)، دانش بومی تغذیه دام کوچندگان ایل کلهر، مرتع، سال پنجم، شماره 3 پیاپی 19: 332-3 22. https://sid.ir/paper/136341/fa
  • افراخته، حسن و شاه‌حسینی، علیرضا. (۱۳۹۶)، خلاقیت عشایر سنگسری در سازگاری با محیط مورد: آرشه، فرآورده لبنی ماندگار در ایل سنگسری، دانش‌های بومی ایران، سال چهارم، شماره 7: 31-2. doi:22054/QJIK.2018.27312.1083
  • بارانی، حسین. (۱۳۹۶)، کوچ و جابه‌جایی فصلی در بین رمه گردانان البرز شرقی، علوم اجتماعی، سال نهم، شماره ۱8: 65-45، doi:1001.1.17351162.1381.9.18.3.3
  • بذرافشان جواد و طولابی نژاد مهرشاد. (1395)، اثرات دانش بومی بر توسعه دهستان میانکوه شرقی با تأکید بر اقتصاد دامداری. اقتصاد فضا و توسعه روستایی. سال پنجم، شماره 18: ۱۸۷-165. ۱-۲۶۷۹-fa.html http://serd.khu.ac.ir/article
  • بهمنش، بهاره؛ شهرکی، محمدرضا و بادوام، عافیه. (1395)، واکاوی نگرش بهره‌برداران مرتعی نسبت به خوش‌خوراکی گیاهان علوفه‌ای، حفاظت و بهره‌برداری از منابع طبیعی، سال پنجم، شماره 2: 112-95. 22069/ejang.2017.3573:  doi:
  • بوزرجمهری، خدیجه؛ معصومی جشنی، مهدی و جهان تیغ، حسنعلی (1395)، بررسی نقش دانش بومی و سنت‌های محلی زنان در تولید و مدیریت فرآورده‌های دامی مطالعه موردی: روستای ابونصر، شهرستان بوانات، دانش‌های بومی ایران، سال چهارم، شماره 6: 120-92. https://doi.org/10.22054/qjik.2017.23061.1066
  • بوذرجمهری، خدیجه. (1382). جایگاه دانش بومی در توسعه روستایی پایدار. جغرافیا و توسعه، سال اول (پیاپی 2):20-5. https://sid.ir/paper/76953/fa
  • پاینده لنگرودی، محمود. (1375)، فرهنگ گیل و دیلم، فارسی به گیلکی، تهران. امیرکبیر. ص 804.
  • حبیبی، سونا و وثوقی، منصور. (1393)، دانش بومی؛ گامی به‌سوی بومی‌سازی روستایی توسعه روستا و توانمندسازی سازی روستاییان، مطالعات توسعه اجتماعی - فرهنگی، سال دوم، شماره 4: 26-9. https://sid.ir/paper/246600/fa
  • حیدری، قدرت اله و بارانی، حسین. (1389)، به‌کارگیری روش‌های مدیریت سنتی سازگار با شرایط اکولوژیک در مراتع ییلاقی ایران (مطالعه موردی البرز شمالی بلده)، کنفرانس ملی حفاظت از تنوع زیستی و دانش بومی، کرمان، https://civilica.com/doc/103106.
  • حیدری، قدرت اله و سعیدی گراغانی، حمیدرضا. (1394)، بررسی دانش بومی خبرگان عشایر نیمه کوچنده البرز شمالی (مطالعه موردی: مراتع ییلاقی دامنه جنوبی کوه دماوند)، تحقیقات مرتع و بیابان ایران، دوره بیست و دوم، شماره 2: 329-319. از
 https://sid.ir/paper/107396/fa

  • جمعه‌پور، محمد. (1394). بومی‌سازی در عرصه توسعه روستایی و نقش دانش بومی در فرایند آن، دانش‌های بومی ایران، سال 1، شماره 50:79-2، doi: 10.22054/qjik.2016.1564
  • دهداری، سمیه؛ فرجی، محمد؛ چراغیان، عالم و قربانی، مهدی. (1396). بررسی دانش بومی زنان روستایی در تولید و مدیریت محصولات دامی- روستای امامزاده صالح کوتاه، مرتع، سال یازدهم، شماره 3: 320-306. doi:1001.1.20080891.1396.11.3.4.5
  • راسخی، ساره؛ قربانی، مهدی؛ مهرابی، علی‌اکبر و جوادی، سید اکبر. (1393)، بوم‌شناسی فرهنگی؛ تحلیل دانش بومی و انسجام اجتماعی در مدیریت شیر دام‌های چرا کننده در مرتع (مطالعه موردی: روستای قصر یعقوب– خرم بید - استان فارس)، مرتع و آبخیزداری: دوره شصت و هفتم، شماره 2: 232-217. doi:22059/JRWM.2014.51828
  • ستوده، منوچهر. (1375)، از آستارا تا استارباد، جلد 2، آثار و بناهای تاریخی مازندران غربی، تهران، آگاه، چاپ دوم.
  • سعادت پور، مسلم و بارانی، حسین. (1396)، بررسی دانش بومی (اتنوبوتانی و اتنواکولوژی) مهم‌ترین گونه‌های علوفه‌ای و غیرعلوفه‌ای (خوراکی، دارویی و صنعتی) منطقه سُجاسرود (استان زنجان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان - دانشکده مرتع و آبخیزداری.
  • شکوری، علی. (1403)، دانش بومی و توسعه روستایی: ریشه‌ها و چالش‌ها،پژوهش‌های روستایی، سال پانزدهم، شماره 2:239-226، doi: 10.22059/jrur.2024.367417.1879
  • عیسی پور، عزیز. (1388)، گالش‌ها، دامداری، کوچ، زندگی مردم جنگل و کوهپایه‌نشین، تنکابن، زوفا، ائلشن.
  • فرهادی، مرتضی. (1394)، مردم‌نگاری دانش‌ها و فن‌آوری‌های سنتی: «نان شب» مردم نگاران ایران. دانش‌های بومی ایران، سال اول، شماره 2: 49-1.
https://doi.org/10.22054/qjik.2016.1563

  • فرهادی، کاوه و سالمی قمصری، مرتضی. (1393)، مدیریت دانش نگهداری خوراک در ایران (موردمطالعه: طبقه‌بندی سنتی خوراک)، دانش‌های بومی ایران، سال اول: 227-203.  https://doi.org/10.22054/qjik.2014.462
  • فروزه، محمدرحیم؛ حشمتی، غلامعلی و بارانی، حسین. (1395)، بازشناسی الگوهای زمانی و مکانی در مرتع از دیدگاه دانش بومی عشایرکوچرو ایل بویر احمد، مرتع، دوره شصت و نهم، شماره 4: 1015– doi: 10.22059/jrwm.2017.61518
  • فروزه، محمدرحیم، حشمتی، غلامعلی و بارانی، حسین. (1396)، بررسی دانش بومی شناخت و طبقه‌بندی اجزای محیطی در جهت مدیریت بهینه مراتع، مطالعه موردی: عشایر دیلگان در استان کهگیلویه و بویر احمد، دانش‌های بومی ایران، سال چهارم، شماره 7: 72- 33.
 doi: 10.22054/qjik.2018.19246.1052

  • فیروزروز، مصطفی، قربانی، مهدی و عرفان زاده، رضا. (1395)، دانش بومی و سنت‌های محلی در تولید و مدیریت محصولات شیری دام گوسفندی (مطالعه موردی: روستای تاکُر شهرستان نور)، مرتع و آبخیزداری، دوره شصت و نهم، شماره 3: 661-676.
 doi: 10.22059/JRWM.2016.61508

  • محبی، علی، افتخاری، علیرضا و زندی اصفهان، احسان. (1395)، مطالعه کیفی نظام دامداری روستایی و دانش بومی در استان اردبیل، حفاظت و بهره‌برداری از منابع طبیعی، سال پنجم، شماره 1: 92-73. doi: 10.22069/ejang.2016.3354
  • مظفریان ولی‌الله. ۱۳۹۷. فلور گیلان، رشت، انتشارات فرهنگ ایلیا، ۱۵۵۶.
  • مظفریان ولی‌الله. ۱۳۹8. گیاهان دارویی و معطر گیلان، رشت، انتشارات فرهنگ ایلیا، ص 662.
  • مفیدی چلان، مرتضی. (1399)، تحلیل سطح پایداری نظام دامداری سنتی وابسته به مراتع روستایی در دامنه‌های جنوبی سهند (مطالعه موردی: شهرستان مراغه، روستای چلان سفلی). مرتع، سال چهاردهم، شماره 2: 324-313. https://sid.ir/paper/524763/fa
  • معتمدی، جواد؛ علی، محبی و علیزاده انارکی، کامبیز. (1401)، سازوکارهای بومی مدیریت چرا در مراتع نیمه بیابانی جنوب شرق اصفهان، مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، سال دوم، شماره 4: 25-13.
  • یوسفی، محمدمهدی و وثوقی، منصور. (1392)، دانش بومی استفاده از جنگل و مرتع در شهرستان رستم. مطالعات جامعه‌شناسی، سال پنجم، شماره 19: 89-71.
 https://sid.ir/paper/222526/fa

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 811
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 169


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب
login