| تعداد نشریات | 61 |
| تعداد شمارهها | 2,227 |
| تعداد مقالات | 18,262 |
| تعداد مشاهده مقاله | 56,061,454 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,053,447 |
تاملی بر توسعه سیاسی و ضرورت انفکاک ساختاری (با تاکید بر دوره جمهوری اسلامی ایران) | ||
| دولت پژوهی | ||
| مقاله 4، دوره 11، شماره 43، مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/tssq.2025.68464.1267 | ||
| نویسندگان | ||
| فرزاد کلاته* 1؛ فائز دین پرست2 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش مسائل ایران دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تثبیت نظام سیاسی، دستاورد و منوط به توسعه سیاسی است و توسعه سیاسی، مستلزم افزایش ظرفیت نظام سیاسی ست؛ تمایز یابی ساختاری، یکی از شروط لازم (نه کافی) و ضروری برای افزایش توانایی نظام سیاسی به منظور حل و فصل تضادهای فردی و جمعی و تأمین مطالبات جامعه است؛ بر پایه چنین مفروضی، پرسش این نوشتار این است که «چالشهای انفکاک ساختاری-انفکاک ساختار سیاسی از ساختار اقتصادی-در جمهوری اسلامی ایران چگونه قابل تبیین است؟» در پاسخ به پرسش پژوهش، این فرضیه مطرح است که «چالشهای تمایز یابی ساختاری (انفکاک ساختار سیاسی از ساختار اقتصادی) در دوره ج. ا. ا، ریشه در نحوه تنظیم رابطه قدرت سیاسی با قدرت اقتصادی در سالهای نخست انقلاب اسلامی 57 دارد که توسط کنشگران قاعده/نهاد ساز (یعنی نیروهای سیاسی) در بستر نهادی حاکم در اوایل انقلاب اسلامی 57، شکل گرفت و به مرور به دلیل تزاید نسبی منافع (سیاسی و اقتصادی) حاصل از آن، تداوم و گسترش یافت و منجر به تشدید و تعمیق اقتصاد دولتی و تضعیف بیش از پیش تمایز یابی ساختاری در دوره ج.ا.ا شد». برای پاسخ به سؤال پژوهش از روش تحقیق ردیابی فرایند، و برای تبیین تئوریک مسئله پژوهش، از چارچوب نظری نهادگرایی سیاسی، استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که به جز بخش اندکی، سایر نیروهای سیاسی حاضر در سالهای اولیه انقلاب اسلامی 57، به دلیل شرایط ساختاری حاکم، طرفدار اقتصاد دولتی بودهاند. از سوی دیگر، تزاید نسبی منافع اقتصادی و سیاسی حاصل از نظم سیاسی جدید برای حامیان وضعیت حاکم، به مرور منجر به تشدید و تعمیق دولتی شدن اقتصاد و شکست سیاستهای خصوصیسازی طی سه دهه گذشته شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توسعه سیاسی؛ تمایزیابی ساختاری؛ ساختار سیاسی؛ ساختار اقتصادی؛ نهادگرایی سیاسی؛ جمهوری اسلامی ایران | ||
| مراجع | ||
|
فارسی
آبراهامیان، یرواند (1389)، ایران بین دو انقلاب، مترجم: احمد گلمحمدی و محمدابراهیم فتاحی، چاپ 30، تهران، انتشارات: نی.
آلموند، گابریل، و دیگران (1396)، سیاست مقایسهای: چارچوبی نظری، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
آموزگار، جهانگیر (1371)، کارنامه اقتصاد ایران پس از انقلاب، ایران نامه. شماره 40، صص 747_764.
بازمحمدی، حسین و اکبر چشمی (1385)، اندازه دولت در اقتصاد ایران، مجموعه پژوهشهای اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اداره بررسیها و سیاستهای اقتصادی.
بهشتی، محمد (بیتا)، تأملات ایرانی: جستارهایی در منظر فرهنگی ایران، جلد یک، کتاب در دست نشر.
بهکیش، محمدمهدی (1380)، اقتصاد ایران در بستر جهانیشدن. تهران: نشر نی.
پای، لوسین و دیگران (1380)، بحرانها و توالیها در توسعه سیاسی، ترجمه غلامرضا خواجه سروی، تهران: پژوهشکده مطالعات رهبردی.
پسران، ایوالیلا (1400)، مبارزه ایران برای استقلال اقتصادی: اصلاحات و ضداصلاحات در دوران پس از انقلاب، ترجمه مهسا کریمی، نشر نهادگرا.
پیترز، گای (١٣٨٦)، نظریه نهادگرایی در علم سـیاست، تـرجمه: فرشاد مؤمنی و فریبا مؤمنی، تهران: انتشارات پژوهشـگاه علوم انسانی و فرهنگ و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی.
چگنیزاده، غلامعلی، محمد درودیان (1378)، نگرشی کلی بر نقش جنگ در ظهور و شکل گیری نیروهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران، سیاست دفاعی. ش 28، صص 5_32.
حاتمی، عباس (1389)، دولت و اقتصاد در ایران پس از انقلاب: تاثیر سیاستهای بازتوزیعی بر جدالهای هرمنوتیکی، طبقاتی و پیدایش دولت غیریکپارچه در ایران، سیاست، دوره 38، شماره 2، صص 89_117.
حاجی یوسفی، امیرمحمد (1378)، دولت، نفت و توسعه اقتصادی در ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
حسینی زاده، سیدمحمدعلی (1391)، از نهادگرایی تا گفتمان درآمدی بر کاربرد نظریههای نهادگرایی درعلوم سیاسی، علوم سیاسی، دانشگاه باقر العلوم قم، سال پانزدهم، شماره 60، صص 83_109.
حشمت زاده، محمدباقر (1379)، ایران و نفت: جامعهشناسی سیاسی نفت در ایران (1357 - 75)، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
دادگر، یدالله ( 1383)؛ تاریخ تحولات اندیشه اقتصادی، قم: انتشارات دانشگاه مفید.
دژپسند، فرهاد، حمیدرضا رئوفی (1387)، اقتصاد ایران در دوران جنگ تحمیلی، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
دلاوری، ابوالفضل (1378)، بررسی ریشههای خشونت سیاسی و بی ثباتی سیاسی در ایران، رساله دکتری، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
رشید، غلامعلی (1376)، شرایط و ضرورتهای تولد، رشد، تثبیت و گسترش سپاه در جنگ، سیاست دفاعی، ش ۱۹، صص 1_28.
ستاری، سجاد (1399)، بتواره سرمایه داری دولتی در ایران، سیاستگذاری عمومی، دوره 6، شماره 3، صص 9_31.
شفیعیفر، محمد (1388)، سیاستهای توزیعی و کسری رفاه و آزادی در سالهای 1368 – 1360، مطالعات انقلاب اسلامی، سال پنجم، ش ۱۷، صص 29_71.
طالبان، محمد رضا (1387)، تاملی بر تکنیک ردیابی فرآیند در مطالعات انقلاب اسلامی ایران، متین، شماره 40، صص 91_116.
عاقلی، باقر (1397)، داور و عدلیه: علیاکبر داور و نقش او در تأسیس دادگستری نوین ایران، تهران، ناشر: نامک.
عـجم اوغـلو، دارون و جیمـز رابینسون (1390)، کتاب چرا ملتها شکست میخورند، ترجمه محسن میردامادی و محمدحسین نعیمی پور، تهران، انتشارات روزنه.
عظیمی (آرانی)، حسین (1381)، مناسبات اقتصادی طراحی شده در قانون اساسی، در کتاب: اقتصاد ایران: توسعه، برنامه ریزی، سیاست و فرهنگ، مجموعه مقالات و سخنرانیها، به کوشش خسرو نورمحمدی. تهران: نشر نی.
غفاری، مسعود و حسین صادقی سقدل، هادی باشدجهرمی (1398)، تأثیر دولت رانتیر بر فرایند خصوصی سازی: مطالعۀ موردی: ایران بعد از انقلاب 1357_1397، مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، دوره 9، شماره 30، صص 69_91.
غنی نژاد، موسی (1396)، اقتصاد و دولت در ایران، انتشارات دنیای اقتصاد.
قلی پور، آرین (1386)، نهادها و ساختارها (اکولوژی نهادی سازمآنها)، تهران، انتشارات سمت.
کاتوزیان، محمدعلی (1392)، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی، ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز.
کارشناس، مسعود (1382)، نفت و دولت و صنعتی شدن در ایران، مترجم: علیاصغر سعیدی و یوسف حاجی عبدالوهاب، تهران، انتشارات: گام نو.
کارل، تریلین (1393)، معمای فراوانی: رونقهای نفتی و دولتهای نفتی، ترجمه جعفر خیرخواهان، تهران، انتشارات: نی.
گل محمدی، احمد (1394)، چیستی، تحول، و چشمانداز دولت، تهران، انتشارات نی.
گل محمدی، احمد (1395)، تاریخ سیاسی، تهران، پژوهشکده تاریخ اسلام.
لیست، فردریک (1370)، نظام ملی اقتصاد سیاسی؛ ترجمه ناصر معتمدی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
لیست، فردریک (1378)، اقتصاد ملی و اقتصاد جهانی: تجانسها و تعارضها، ترجمه عزیز کاکاوند، تهران: نشر دیدار.
لیلاز، سعید (1398)، موج دوم: تجدد آمرانه در ایران، چاپ دوم، تهران، انتشارات: نیلوفر.
نورث. داگلاس و همکاران (1395)، خشونت و نظمهای اجتماعی، مترجمین جعفر خیرخواهان و رضا مجیدزاده، تهران، انتشارات روزنه.
هاجسون، جفری (١٣٨٩) «رویکرد اقتصاد نهادی» و «ماهیت نهادها»، ترجمه: مـحمود مـتوسلی، مصـطفی سـمیعی نسـب، محمود مشهدی احمد و علی نیکونسبتی، گردآوری و ترجمه در: اقتصاد نـهادی: پیشـگامان نهادگرایی که علم اقتصاد را متحول کردند، تهران: انتشارات دانـشگاه امـام صادق.
References Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: an analytic tool for qualitative research. Qualitative research, 1(3), 385-405. Bryman,A (1988). Quantity and Quality in Social Research (London: Unwin Hyman) Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development: sage. Braithwaite, V., & Levi, M. (1998). Trust and governance: Russell Sage Foundation. Gabriel, O. W. (1995). Political efficacy and trust. The impact of values, 357-389. George, A. L., & Bennett, A. (2005). Case studies and theory development in the social sciences: mit Press. Goldstone, J. A. (2003). Comparative historical analysis and knowledge accumulation in the study of revolutions. Comparative historical analysis in the social sciences, 41-90. Guillaume, H. (2007). Samuel Bowles’ “Microeconomics: Behavior, Institutions and Evolution”. Theory and Decision, 62(4), 375-378. Rothstein, B., & Stolle, D. (2002). How political institutions create and destroy social capital: An institutional theory of generalized trust. Paper presented at the 98th meeting of the American Political Science Association in Boston, MA. Rothstein, B., & Uslaner, E. M. (2005). All for all: Equality, corruption, and social trust. World politics, 58(1), 41-72. Sztompka, P. (1998). Trust, distrust and two paradoxes of democracy. European Journal of Social Theory, 1(1), 19-32. Tao, R., Yang, D. L., Li, M., & Lu, X. (2014). How does political trust affect social trust? An analysis of survey data from rural China using an instrumental variables approach. International political science review, 35(2), 237-253. Uslaner, E. M. (2018). The Oxford handbook of social and political trust: Oxford University Press. Wang, C. H. (2016). Government performance, corruption, and political trust in East Asia. Social Science Quarterly, 97(2), 211-231. Bell, D. (1988) The End of Ideology: On the Exhaustion of Political Ideas in the Fifties (with a new afterword). Cambridge, MA: Harvard University Press. Eisenstadt, s (1873), Modernizition: protest and change, Englewood Cliffs, Printice Hall, tradition, change and modernity, new York, j. wiley. Fichte, J, (1922), Addresses to German nation, translated by R. F Jones and G. H turnbull, Chicago, Chicago open court publishing. Knight, Jack (1992) Institutions and social conflict, Cambridge: Cambridge University Press. Pye, Lucian (1963), Aspects of Political Development: An Analytic Study, Boston the Little Brown Series in Comparative Politics.
Translated References into English Ahmadi, Kazem. (2017). Supervisory board in the principle of fair trial. International journal of nations research. (2)18. 123-139. [In Persian] Asghari, Hormat & Asadi, Esmail. (2015). The impact of accountability on public trust and political trust (Subject of study: Iran's government organizations). Iran journal of public administration mission. 4(9-10). 53-75. [In Persian] Acemoglu, Daron & Robinson, James A. (2018). Why nations fail: the origins of power, prosperity and poverty. (Translation: Mirdamadi, Mohsen & Naimipour, Mohammad Hossein). Tehran: Rozeneh. [In Persian] Asadi, Abbas & Razavi, Sayed Mehdi. (2015). Political trust in the multimedia society (With emphasis on the role of national media in the political trust of the citizens of the Islamic Republic). Islamic Revolution Research. (4)14. 139-156. [In Persian] Fouladiyan, Majid. (2016). Changes in political trust in Iran 2014-2015, Essays on social capital in Iran. Research Center for Culture, Art, and Communication. [In Persian] Giddens, Anthony. (2001). The Consequences of modernity. (Translation: Thalasi Mohsen). [In Persian] Marsh, David & Stoker, Jerry. (2020). Theory and Method in Political Science. (Translation: Haji Yousefi, Amir Mohammad). Tehran: Research Institute of Strategic Studies.Mohammad Ali Zadeh Eshkelak, Habib. [In Persian] Criminal Procedure Code of 1392. Bi-quarterly Journal of Legal Educations, No. 6. 153-16. [In Persian] Moradi, Salar & Delavari, Abolfazl. (2019). Measuring of Political Trust and Identified Factors Affecting on In Kurdistan Province. Political Strategic Studies. 8(29). 81-110. [In Persian] North, Douglass Cecil & Wallis, John Joseph & Weingast, Barry R. (2018). Violence and social orders. (Translation: Khairkhahan, Jaafar and Majidzadeh, Reza). Tehran: "Rosena" publication. [In Persian] National Social Monitoring Center of the Ministry of Interior. (2005). National report on measuring the country's social capital. Research Center for Culture, Art, and Communication. [In Persian]
Putnam, Robert D. (2013). Making democracy work: civic traditions in modern Italy. Translation: Delfroz, Mohammad Taghi). Tehran: Sociologists. [In Persian] Rothstein, Bo. (2014). Social traps and the problem of trust. (Translators: Rahbari Ladan, Sharapour, Mahmoud, Fazli Mohammad, Fatahi Sajjad. Tehran: "Agah" Publishing. [In Persian] Rizvandi M A, sahabi B, momeni F, yavari K. (2016). Exploring the Definition of Institution: Assessing Recent Alternative Approaches in Defining Institution. JPBUD. 20(4), 185-210. [In Persian] Raddadi, Mohsen. (2011). Theory of political confidence. Tehran: Publications of Imam Sadegh University. [In Persian] Sardarnia, Khalilullah & Ghodrati, Hossein & Islam, Alireza. (2010). The Impact of Good Governance and Social Capital on Political Trust: Case Study of Mashad and Sabzevar Cities. Journal of political science Association. (5)1. 135-165. [In Persian] Tavasli, Gholamabas & Mousavi, Marzia. (2005). The concept of capital in classical and new theories with emphasis on social capital theories. Journal of Social Sciences letter. (26)11. 1-32. [In Persian] Taleban, Mohammad Reza. (2019). Bayesianism and historical research in the social sciences. Journal of Social Sciences. 11(2). 203-228. [In Persian] Taleban, Mohammad Reza. (2008). A Reflection on the Technique of Process Tracing in the Studies of Islamic Revolution. Research Journal Matin. 10(40). 91-117. [In Persian] Yavari, Asadollah. (2004). The right to a fair hearing and a new hearing. Review of constitutional law. (2). 253-290. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 23 |
||