| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,257 |
| تعداد مقالات | 18,555 |
| تعداد مشاهده مقاله | 57,400,933 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,417,382 |
بررسی نسبت خودآیینی کانت و الگوگرایی اخلاقی از منظر زگزبسکی | ||
| حکمت و فلسفه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/wph.2026.87811.2330 | ||
| نویسنده | ||
| سیمین جهانی* | ||
| دانشجوی دکتری قم | ||
| چکیده | ||
| خودآیینی از مهمترین اصول اخلاق کانت، بر قانونگذاری برای خود و استقلال عامل اخلاقی از هر انگیزهای جز وظیفه اخلاقی تأکید دارد. یعنی هیچ مرجع بیرونی، مانند جامعه، اراده الاهی یا حتی ویژگیهای روانشناختی، نباید الزامهای اخلاقی را بر ما تحمیل کند. در نگاه نخست، این اصل با الگو قرار دادن یک مرجع اخلاقی تعارض دارد، چنانکه کانت، به صراحت تبعیت از الگوها را زیانبار میداند؛ البته در بخشهایی با شروطی الگوها را میپذیرد. زگزبسکی در کتاب مرجعیت معرفتی، این مسئله را بررسی میکند که آیا فرایند رشد اخلاقی از طریق الگوهای فضیلتمند که ظاهراً تقلیدی است، و ایدۀ خودآیینی قابل جمعاند؟ آیا الگوهای اخلاقی میتوانند زمینه رشد فضیلت اخلاقی در انسان باشند، بدون آن که به خودآیینی خللی وارد شود؟ در سرمشقگیری، تصمیم نهایی با شخص الگوست یا عقل و وجدان عامل اخلاقی؟ این جستار با بررسی مؤلفههای نظریۀ الگوگراییِ زگزبسکی - از جمله اعتماد به خود و دیگران، عاطفۀ تحسین و روایتها، تأمل وجدانمدارانه – و برخی مبانی آن مثل ارجاع مستقیم به الگوها و تفاسیر جدید از اخلاق کانتی (به ویژه در آراء کرسگارد)، به این نتیجه میرسد که فرایند سرمشقگیری در الگوگرایی، اگر با تحسین متأملانه و تأمل وجدانی صورت گیرد، نهتنها با خودآیینی تعارض ندارد، بلکه شکلی از تحقق تدریجی آن و گامی در مسیر تقویت عاملیت اخلاقی و خودفرمانروایی است. خودآیینی در تفسیر کرسگارد به معنای تدبیر وجدانی خویشتن است و معیار موفقیت در این تدبیر آن است که باورها، عواطف، اعمال و سایر جنبههای خود بتوانند از آزمون تأمل وجدانی سربلند بیرون آیند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الگوگرایی اخلاقی؛ خودآئینی کانتی؛ اعتماد اخلاقی؛ تأمل وجدانی؛ زگزبسکی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14 |
||