| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,257 |
| تعداد مقالات | 18,555 |
| تعداد مشاهده مقاله | 57,400,921 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,417,380 |
«هیولی، بساطت و عاقلیت در ترازوی نقد فیاض لاهیجی: تحلیلی بر حواشی وی بر تعلیقات محقق خفری بر شرح تجرید» | ||
| حکمت و فلسفه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/wph.2026.87863.2334 | ||
| نویسنده | ||
| محمدرضا فرهمندکیا* | ||
| فارغ التحصیل دکتری رشته فلسفه و کلام اسلامی انشگاه شیراز | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به واکاوی دیدگاه فیاض لاهیجی درباره هیولی، بساطت و ملاک عاقلیت میپردازد؛ دیدگاهی که در حواشی وی بر تعلیقات محقق خفری بر شرح تجرید، در قالب نقد همزمان مشائیان، اشراقیان و استادش (محقق خفری) بیان شده است. لاهیجی با تکیه بر تعریف ابنسینا در شفا، بساطت هیولی را از سنخ «بساطت جنسی» میداند و آن را فاقد هرگونه بساطت وجودی و به تبع آن عاقلیت میشمرد. او دیدگاه سهروردی مبنی بر «بسیطتر بودن هیولی از هر چیز» را ناشی از خلط میان ماهیت و وجود، و چشمپوشی از تکثر واقعی هیولی به واسطه صور میداند. در بخش نقد محقق خفری، لاهیجی تمایز دقیقی میان «معقول بودن» (به معنای قابلیت تعقل) و «عاقل بودن لذاته» ترسیم میکند و فعلیت قائمبالذات را شرط لازم برای ظهور و عاقلیت میداند؛ شرطی که در هیولی، حتی با وجود داشتن وجودی ضعیف، تحقق ندارد. یافتههای این مقاله نشان میدهد که لاهیجی در این مناقشه، ضمن حفظ چارچوب حکمت مشاء در تعریف هیولی، در ارزیابی ملاک عاقلیت به رویکردی مستقل و تحلیلی دست مییابد که بساطت و قابلیت هیولی را از حیث معرفتی به نحو بنیادین بازتعریف میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فیاض لاهیجی؛ هیولی؛ عاقلیت؛ معقولیت؛ محقق خفری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 17 |
||