| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,323 |
| تعداد مقالات | 19,160 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,606,124 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,236,439 |
تجرد نفس و فاعلیت ذهنی در معرفتشناسی علامه طباطبایی و چالش ادراک در هوش مصنوعی | ||
| حکمت و فلسفه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/wph.2026.85967.2306 | ||
| نویسندگان | ||
| علی صغیری* 1؛ مهدی افچنگی2؛ ابراهیم باغشنی3 | ||
| 1دانشجوی دکترا ،گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان، ایران. | ||
| 2دکترای فلسفه وکلام اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان، گرگان، ایران. | ||
| 3استادیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله به بررسی انتقادی امکان ادراک در هوش مصنوعی از منظر مبانی معرفتشناسی فلسفه اسلامی، با تمرکز بر دیدگاه علامه طباطبایی، میپردازد. در این چارچوب، مفاهیمی چون تجرد نفس، فاعلیت ذهنی، علم حضوری و نظریه اتحاد عالم و معلوم، بهعنوان ارکان بنیادین فرآیند شناخت حقیقی در انسان معرفی میشوند. بر اساس این مبانی، ادراک، امری حضوری و وجودی است که در آن، نفسِ مدرِک با معلوم وحدت مییابد و علم، نوعی حضور عینی متعلق در نفس است، نه صرف پردازش داده یا بازنمایی نمادین. از سوی دیگر، ساختار شناختی هوش مصنوعی، متکی بر الگوهای محاسباتی، پردازش نمادین و یادگیری آماری است که فاقد هرگونه ادراک حضوری یا اتحاد وجودی با متعلق شناخت میباشد. مقاله نشان میدهد که با غیاب تجرد، فاعلیت ذهنی و یگانگی وجودی با متعلق، آنچه در هوش مصنوعی بهعنوان «ادراک» نامیده میشود، از سنخ علم حقیقی نیست و بیشتر به شبیهسازی بیرونی رفتارهای شناختی محدود میگردد. در نتیجه، از منظر فلسفه علامه طباطبایی، علم و ادراک در معنای حقیقی آن، امری منحصر به موجود مجرد و دارای نفس است و نمیتوان آن را در سامانههای فاقد وجود مجرد و شعور حضوری تحققیافته تلقی کرد. این تحلیل، افقی نو در نقد مبنای معرفتی هوش مصنوعی و تبیین مرزهای انسان و ماشین ارائه میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علامه طباطبایی '؛ ' تجرد نفس، '؛ 'فاعلیت ذهنی'؛ ' هوش مصنوعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 180 |
||