تأثیر هنردرمانی با رویکرد انسان‌گرا بر خودپنداشت و نظریه‌ذهن

آزادبخت، معصومه و افشک، شیوا (1398). اثربخشی هنردرمانی با رویکرد نقاشی بر ارتقاء سطوح نظریه‌ذهن دانش‌آموزان دختر دبستانی. در کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و علوم انسانی. دبیرخانه دائمی کنفرانس، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تفلیس، خرداد 1398. بختیار زاده، مینو؛ صفوی سهی، محمدعلی و پاشاخان، طلا (1399). اثربخشی هنردرمانی در کاهش نشانه‌های پرخاشگری کودکان کار پسر 7 تا 11 سال شهرستان کرج. در کنفرانس روانشناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و مشاوره. دبیرخانه دائمی کنفرانس، پادووا، شهریور 1399. بیاتیانی، غلامرضا خیرالله؛ حافظی، فریبا؛ عسگری، پرویز و نادری، فرح (۱۳۹۹). اثربخشی آموزش نظریه‌ذهن بر خودپنداره و اضطراب در دانش‌آموزان ناتوانی یادگیری با نقش تعدیل‌کنندگی اختلال نقص توجه-بیش فعالی. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 11(41)، 71-88. تجربه‌کار، مهشید و محمودوند، محمد (1398). مقایسه خودتنظیمی خودپنداره و عملکرد مبتنی بر نظریه‌ذهن در نوجوانان بدسرپرست و بی‌سرپرست با نوجوانان عادی. در همایش ملی روانشناسی مدرسه. انجمن علمی روانشناسی تربیتی ایران، تهران، بهمن 1398. جاسمی زرگانی، احلام و جوهری فرد، رضا (1398). اثربخشی هنردرمانی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری بر خودپنداره و تن‌انگاره در دختران نوجوان مبتلا به اختلال بدشکلی بدن شهر اهواز. مجله روانشناسی و روان‌پزشکی شناخت، 6(1)، 11-22. خانی پور، حمید؛ مرادی، علیرضا و مؤید عابدی، مریم (۱۳۹۸). نیمرخ علائم اختلال استرس پس‌آسیبی و ابعاد شناختی و هیجانی و نظریه ذهن در کودکان بی‌سرپرست. مطالعات روان‌شناختی، 15(3)، 73-88. زارع‌زاده خیبری، شیوا؛ رفیعی‌نیا، پروین و اصغری نکاح، محسن (1393). اثربخشی هنردرمانی گروهی بیانگر بر افزایش مؤلفه‌های رفتاری و هیجانی خودپنداره کودکان مراکز شبه خانواده. روانشناسی بالینی، 6(2)، 1-12. یزدی، امید (1396). خانواده در نظم حقوقی کنونی (چاپ اول). تهران: کتاب آوا. ص ۱۱۴۷. ساعت‌چی، محمود؛ کامکاری، کامبیز و عسکریان، مهناز (1389). آزمون‌های روان‌شناختی. تهران: ویرایش. ساکت محجوب، معصومه؛ خسرو جاوید، مهناز و کافی، سید موسی (۱۳۹۳). تأثیر آموزش نظریه‌ذهن در مهارت‌های اجتماعی و خودپنداره کودکان نارساخوان. مجله مطالعات ناتوانی، ۴ (۴)، ۹۱-۸۴. سعیدی، رؤیا؛ عامری، حیات؛ گلفام، ارسلان و عشایری، حسن (1403). مؤلفه‌های زبان و نظریة ذهن: پیشنهاد یک مدل مفهومی. راهبردهای شناختی در یادگیری، 12(22)، 67-85. شیروی، الهه؛ متقی، شکوفه و مرادی، افسانه (1402). مدل‌یابی رابطه بین نظریه ذهن و کارکردهای اجرایی (انعطاف‌پذیری شناختی و بازداری پاسخ) در نوجوانان: نقش میانجی هوش هیجانی. فصلنامه روانشناسی شناختی، ۱۱ (۱)، 1-15. علی پور مقدم، خدیجه؛ طالبی، محمدعلی و علیزاده بیرجندی، آیدا (1404). نقش خودپنداره بر کیفیت زندگی و مهارت‌های اجتماعی دانشجویان افغانستانی دانشگاه. فصلنامه مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان، 19(3)، 69-96. غلامی، جواد؛ بیگدلی، ایمان الله؛ اصغری نکاه، محسن؛ حکم‌آبادی، محمدابراهیم و مصطفوی، سارا (۱۳۹۳). اثربخشی قصه‌درمانی گروهی بر خودپنداره کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست مقیم مراکز شبه خانواده. در همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران. مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی، تهران، اسفند 1393. قره داغی، علی و مبینی کشه، فریبا (1399). مقایسه شفافیت خودپنداره، نقش جنسیتی و بلوغ عاطفی در فرزندان با و بدون تجربه طلاق والدین. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 11(42)، 231-260. قمرانی، امیر؛ البرزی، شهلا و خیر، محمد (1385). بررسی روایی و اعتبار آزمون نظریه‌ذهن در گروهی از دانش آموزان عقب‌مانده ذهنی و عادی شهر شیراز. مجله روانشناسی، 10(2)، 181-199. زاده محمدی، علی؛ ملک خسروی، غفار؛ صدرالسادات، سید جلال‌الدین و بیرشک، بهروز (1385). بررسی تأثیر موسیقی درمانگری فعال بر کاهش اختلالات رفتاری و عاطفی کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست. مجله روان‌شناسی،10(2)، 222-231. مؤسسه پژوهشی کودکان دنیا (۱۳۹۹). از تجربه‌های کار با کودکان (جلد اول). تهران: کارگاه کودک. مؤسسه پژوهشی کودکان دنیا (۱۴۰۰). کتاب واحد کار (۱): واحدهای کار برای مراکز پیش‌دبستان. تهران: کارگاه کودک. واحدی، شهرام و صادقپور، نرگس (1395). ارزیابی چند خط پایه از نقاشی‌درمانی بر کاهش علائم پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 7(25)، 1-21. References Ahn, S., & Miller, S. A. (2012). Theory of mind and self-concept: A comparison of Korean and American children. Journal of Cross-Cultural Psychology, 43(5), 671–686. https://doi.org/10.1177/0022022111405659 Becht, A. I., Nelemans, S. A., Van Dijk, M. P. A., Branje, S. J. T., Van Lier, P. A. C., Denissen, J. J. A., & Meeus, W. H. J. (2017). Clear self, better relationships: Adolescents’ self-concept clarity and relationship quality with parents and peers across five years. Child Development, 88, 1823–1833. https://doi.org/10.1111/cdev.12922 Bialecka-Pikul, M., Kotodziejczyk, A., & Bosacki, S. (2017). Advanced theory of mind in adolescence: Do age, gender and friendship style play a role? Journal of Adolescence, 56, 145–156. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2017.02.009 Boerrigter, M., Vermeulen, A., Marres, H., Mylanus, E., & Langereis, M. (2021). Self-concept of children and adolescents with cochlear implants. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 141, 110506. https://doi.org/10.1016/j.ijporl.2020.110506 Bosacki, S. L., Bialecka-Pikul, M., & Szpak, M. (2015). The adolescent mind in school: Theory of mind and self-concept in Canadian and Polish youth. International Journal of Adolescence and Youth, 20(4), 457–469. https://doi.org/10.1080/02673843.2014.995235 Brucker, C. M., & Phillips, D. (2017). Is there a relationship between art and theory of mind? A review of findings. (Master's thesis, SUNY Plattsburgh). Unpublished. Brummelman, E., Thomaes, S., Nelemans, S. A., De Castro, B. O., Overbeek, G., & Bushman, B. J. (2015). Origins of narcissism in children. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 112, 3659–3662. https://doi.org/10.1073/pnas.1420870112 Case, C., & Dalley, T. (2007). Art therapy with children: From infancy to adolescence. Routledge/ Taylor & Francis. Chen, S., Bosacki, S., Talwar, V. (2025). Loneliness and self-concept in the relations between Theory of Mind and social anhedonia in adolescents. Journal of Adolescent Research, 35(4), 70100. https://doi.org/10.1111/jora.70100 Edwards, D. (2013). Art therapy (Creative Therapies in Practice series). SAGE Publications. Ertekin, Z., & Berument, S. K. (2019). Self-concept development of children in institutional care, alternative care types, and biological family homes: Testing differential susceptibility. Applied Developmental Science, 25(4), 307-321. https://doi.org/10.1080/10888691.2019.1614152 Gul, R., Irshad, E., & Amjad, R. (2021). Management of self-concept, disruptive behavior and aggression through art and behavior therapy among internally displaced children. Journal of Ayub Medical College, 33(1), 105-108. Harter, S. (2012). The construction of the self: Developmental and sociocultural foundations (2nd ed.). Guilford Press. Hughes, C., Devine, R. T., Wang, Z. (2018). Does Parental Mind-Mindedness Account for Cross-Cultural Differences in Preschoolers' Theory of Mind? Child Development, 89(4), 1296-1310. https://doi.org/10.1111/cdev.12746 Lagattuta, K. H., Elrod, N. M., & Kramer, H. J. (2016). How do thoughts, emotions, and decisions align? A new way to examine theory of mind during middle childhood and beyond. Journal of Experimental Child Psychology, 149, 116-133. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2015.11.004 Muris, P., Steerneman, P., Meesters, C., Merckelbach, H., Horselenberg, R., van den Hogen, T., & van Dongen, L. (1999). The TOM-test: A new instrument for assessing theory of mind in normal children and children with pervasive developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 29(1), 67–80. https://doi.org/10.1023/A:1025922717020 Paulus, M., Licata, M., Gniewosz, B., & Sodian, B. (2018). The impact of mother-child interaction quality and cognitive abilities on children’s self-concept and self-esteem. Cognitive Development, 48, 42–51. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2018.06.002 Pesu, L., Viljaranta, J., & Aunola, K. (2016). The role of parents' and teachers' beliefs in children's self-concept development. Journal of Applied Developmental Psychology, 44, 63–71. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2016.03.001 Peter, D., & Gazelle, H. (2017). Anxious solitude and self-compassion and self-criticism trajectories in early adolescence: Attachment security as a moderator. Child Development, 88, 1834–1848. https://doi.org/10.1111/cdev.12951 Piers, E. V., Shemmassian, S. K., Herzberg, D. S., & Harris, D. B. (2018). Piers-Harris 3: Piers-Harris children’s self-concept scale (3rd ed.). Western Psychological Services. Robb, M., O’Loughlin, K., & Barber, T. (2025). What Are the Specific Factors of Change in Art Therapy?. Art Therapy, 42(4), 202-211. https://doi.org/10.1080/07421656.2025.2485713 Scatolini, F. L., Zanni, K. P., & Pfeifer, L. L. (2017). The influence of epilepsy on children's perception of self-concept. Epilepsy & Behavior, 69, 75-79. https://doi.org/10.1016/j.yebeh.2017.01.015 Schneider, D., Slaughter, V., & Dux, P. E. (2017). Current evidence for automatic theory of mind processing in adults. Cognition, 162, 27–31. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2017.01.018 Sherwood, P. (2004). The healing art of clay therapy. ACER Press. Shin, S. H., & Lim, H. (2019). The influence of attachment styles on the social competence of children in foster care. Child Abuse & Neglect, 89, 53-62. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2019.01.013 Slaughter, V., & Perez-Zapata, D. (2014). Cultural variations in the development of mind reading. Child Development Perspectives, 8(4), 237–241. https://doi.org/10.1111/cdep.12091 Slayton, S. C., D'Archer, J., & Kaplan, F. (2010). Outcome Studies on the Efficacy of Art Therapy: A Review of Findings. Art Therapy, 27(3), 108-118. https://doi.org/10.1080/07421656.2010.10129660 Smyke, A. T., Zeanah, C. H., Fox, N. A., Nelson, C. A., & Guthrie, D. (2010). Placement in foster care enhances quality of attachment among young institutionalized children. Child Development, 81(1), 212-223. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2009.01390.x Soliman, R., Vogels, C., & KenVaK, R. (2020). Art therapy for psychosocial problems in children and adolescents: A systematic narrative review. Frontiers in Psychology. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01463 Vecchi, V. (2010). Art and creativity in Reggio Emilia: Exploring the role and potential of ateliers in early childhood education. Routledge/ Taylor & Francis. Walsh, K. E. (2018). Self-concept in middle year students with learning disabilities. (PhD's thesis, University of British Columbia). Unpublished. https://doi.org/10.14288/1.0372955 Wang, Z., & Ko, K.S. (2025). A study exploring dance/movement therapy's affinity with the body training system by Lee-chen Lin in Taiwan: A focus on self-concept. The Arts in Psychotherapy, 92, 102263. https://doi.org/10.1016/j.aip.2025.102263 Wellman, H. M. (2011). Handbook of childhood cognitive development (2nd ed.). Blackwell Publishing.