| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,282 |
| تعداد مقالات | 18,831 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,337,032 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 30,349,440 |
طراحی تعرفه برای تحقق اهداف چندگانه در ارائه خدمات عمومی: ارزیابی ظرفیتهای تعرفه سهبخشی در دستیابی به کارایی، برابری و مصرف پایدار | ||
| پژوهشنامه اقتصادی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 اسفند 1404 اصل مقاله (474.33 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/joer.2026.89425.1304 | ||
| نویسنده | ||
| علی مزیکی* | ||
| استادیار دانشکده اقتصاددانشگاه علامه طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| در سالهای اخیر، عرضه رایگان یا تخفیف صددرصدی در قبوض برق، گاز و آب مشترکان کممصرف، با هدف بهینهسازی مصرف و حمایت از اقشار آسیبپذیر، مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است. این الگو در واقع نوعی «حد مصرف رایگان» است که میتوان آن را در قالب ساختار تعرفه سهبخشی (3PT) مدلسازی کرد. در این مطالعه استدلال میشود که با استفاده از ساختارهای ساده و شهودی تعرفه، بهویژه با تعداد بلوک کمتر، میتوان به اهداف متعارضی در حوزه خدمات عمومی دست یافت، مشروط بر آنکه طراحی و اجرای تعرفه بر مبانی نظری و شواهد تجربی استوار باشد و بهصورت مرحلهای اجرا شود. تعرفه سهبخشی شامل دو بلوک و یک هزینه ثابت دورهای (آبونمان) است که قیمت حاشیهای پس از یک آستانه مصرف تعریف میشود. تحلیل نظری ما نشان میدهد که با فرض اهداف صرف کارایی، وجود بلوک اولیه رایگان توجیه ندارد و باید اهدافی چون برابری، تأمین حداقل نیاز، کنترل مصرف و پایداری مالی را نیز در نظر گرفت. بر پایه شبیهسازی، نتایج حاکی از آن است که تعرفه سهبخشی سهم بیشتری از یارانه را به گروههای کمدرآمد اختصاص میدهد، تا حدود ۴۲ درصد از کل یارانه در پایینترین پنجک درآمدی، هرچند این برابری به بهای کاهش کارایی حاصل میشود. ازاینرو، تنظیم دقیق، با مطالعه و فاز به فاز پارامترهای تعرفه، بهویژه آبونمان، اندازه بلوک اول و قیمت حاشیهای، برای ایجاد تعادل میان برابری، کارایی و سایر اهداف سیاستی، نقشی اساسی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برابری؛ کارایی؛ تعرفه سه بخشی؛ طراحی تعرفه خدمات عمومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 98 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 42 |
||