واکاوی نقش حضور مادر در خانه در تجربه زیسته نوجوانان از رابطه با مادران خانه‌دار و شاغل بیرون از خانه

اسمعیلی، معصومه، شیخ‌الاسلامی کندلوسی، افشینه، سلیمی بجستانی، حسین. (1400). ادراک احساس گناه انتقال‌یافته از پدر و مادر: یک پژوهش کیفی. همایش ملی علوم رفتاری و روان‌شناسی. https://civilica.com/doc/1578746 باهنر، ناصر، امینی هرندی، رضا. (1403). مؤلفه‌های الگوی مطلوب ارتباطات والدین با نوجوان: مطالعه کیفی. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 19(67), 35–56. بولبی، جان، آینزورث، مری. (1400). نظریه دلبستگی: مفاهیم، پژوهش‌ها و کاربردها (غلامرضا خوی‌نژاد و همکاران، مترجمان). تهران: انتشارات ارجمند. پارسا، زینب. (1402). مقایسه شیوه فرزندپروری، سبک دلبستگی و ابعاد شخصیت نئو در والدین شاغل و غیرشاغل. نشریه پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، 6(58), 52–62. https://magiran.com/p2558506 توحیدی ثانی، امین، قرشی، سید علی و شکفته، مریم. (1404). تدوین الگوی تعامل والد-نوجوان: یک مطالعه داده بنیاد. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی, 16(63), 141-171. doi: 10.22054/qccpc.2025.81495.3351 جاهد، حسین، حسینی، سید ابوالقاسم، طغیانی دولت‌آبادی، زهرا، عبدالملکی، شیوا. (1399). رابطه اشتغال مادر با شادکامی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 13(1), 53–61. https://sid.ir/paper/386280/fa جمالی نظری، نرگس، سلیمی، سمانه، غلامعلی لواسانی، مسعود و جواهری، عباس. (1404). احساس گناه مادران شاغل و مشکلات رفتاری کودکان: نقش تعدیل گر کنش تأملی والدینی. خانواده پژوهی, 21(2), 108-127. doi: 10.48308/jfr.2025.237025.1819 حسینی، اکرم السادات، ضرغام حاجبی، مجید، حبیب زاده، عباس، احمدی فقیه، مریم. (1397). مقایسه مسئولیت‌پذیری و انگیزه پیشرفت تحصیلی در نوجوانان با مادران شاغل و خانه‌دار (پسر و دختر). سومین کنفرانس ملی روان‌شناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی. https://civilica.com/doc/1281898 دهقانی‌زاده، حسن، فلاح، محمدحسین، وزیری، سمیرا. (1399). احساس گناه مادری: کاوشی کیفی بر اشتغال زنان در رابطه مادر-فرزندی. طلوع بهداشت، 19(2), 16–32. https://sid.ir/paper/365575/fa رازقی نصرآباد، حجیه بی‌بی، حسینی، زینب. (1398). مطالعه تجربه ایفای هم‌زمان نقش شغلی-خانگی در مادران شاغل دارای فرزند خردسال. جامعه‌شناسی کاربردی، 30(3), 109–134. https://doi.org/10.22108/jas.2019.113958.1549 رجب، محبوبه، ابوحمزه، احمد. (1402). تأثیر اشتغال مادران بر رشد اجتماعی کودکان در مقطع پیش‌دبستانی (مطالعه موردی شهر تهران). دهمین همایش ملی تازه‌های روان‌شناسی مثبت. https://civilica.com/doc/2012869 رضاپور، داریوش، اسماعیلی، آسیه. (1399). تجربه‌ی زیسته‌ی زنان از سبک زندگی خانه‌داری (مطالعه موردی شهر دیلم). مطالعات راهبردی زنان، 22(87), 89–108. https://doi.org/10.22095/jwss.2020.179549.1959 سعادتی، نادره، آقازیارتی، علی. (1400). بررسی نقش سبک‌های فرزندپروری مادران در پیش‌بینی مشکلات رفتاری نوجوانان. همایش ملی روان‌شناسی و علوم تربیتی. https://civilica.com/doc/1318104 سلطانی‌نیا، فاطمه، لیاقتمند، سیده رعنا. (1403). تأثیر خانواده بر رشد عاطفی نوجوان. سومین کنفرانس ملی تازه‌های روان‌شناسی تکاملی و تربیتی. https://civilica.com/doc/2126881 صوفی، سحر، بهزادپور، سمانه. (1399). تأثیر اشتغال مادران ایرانی بر بهداشت روانی کودکانشان: یک مرور نظام‌مند. تعالی بالینی، 10(2), 22–32. http://ce.mazums.ac.ir/article-1-522-fa.html عباس زاده، آسیه. (1403). بررسی تأثیر نقش والدین در آموزش مهارت‌های زندگی و روش‌های افزایش مشارکت خانواده‌ها. دومین کنفرانس بین‌المللی حقوق، مدیریت، علوم تربیتی، روان‌شناسی و مدیریت برنامه‌ریزی آموزشی. https://civilica.com/doc/2254358 فرحبخش، کیومرث، شیخ‌‌الاسلامی، افشینه، اسمعیلی، معصومه. (1403). واکاوی الگوهای فرزندپروری بدون ایجاد احساس گناه در فرزندان: مطالعه‌ای با رویکرد کیفی. دو فصلنامه توسعه علوم انسانی, 5(10), 51-70. doi: 10.22047/hsd.2024.486007.1036 فلک‌الدین، زهرا، حاجی‌زاده میمندی، محمد، موسوی، سیدمحمد، کلاته ساداتی، احمد. (1400). مادران، سرپرستی خانوار و شادکامی خانواده (یک مطالعه کیفی در بین زنان سرپرست خانوار شهر یزد). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، 10(4), 91–116. https://doi.org/10.22108/srspi.2022.130957.1737 قائم‌پور، زهرا، اسماعیلیان، محسن، سرافراز، محمدرضا. (1398). تنظیم هیجان در نوجوانان: نقش پیش‌بینی‌کننده کارکرد خانواده و دلبستگی. اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی، 13(51), 1–16. https://sid.ir/paper/366401/fa قندابی، مهدی، رفیع‌زاده اردبیلی، گلبرگ. (1401). ارتباط اشتغال مادر در سال‌های اولیه کودکی، کیفیت رابطه مادر-فرزندی و حمایت اجتماعی ادراک‌شده با کفایت اجتماعی در سال‌های بزرگ‌سالی. ایده‌های نوین روان‌شناسی، 13(17). https://sid.ir/paper/967896/fa گل محمدیان، محسن، حسین زاده، ساحره و صیدی، محمد سجاد. (1405). واکاوی شاخص‌های والدگری نوجوانان با هویت شغلی موفق: یک پژوهش آمیخته. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی, 17(66), 121-155. doi: 10.22054/qccpc.2025.85863.3455 محمدی، بیوک (۱۳۹۳). درآمدی بر روش تحقیق کیف، ناشر: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. مرکز آمار ایران. (۱۴۰۲). سالنامه آماری کشور. تهران: مرکز آمار ایران. موسوی اصل، مهسا. (1400). بررسی رابطه تحصیلات والدین و پیشرفت تحصیلی فرزندان. نهمین کنفرانس بین‌المللی دستاوردهای نوین پژوهشی در علوم تربیتی، روان‌شناسی و علوم اجتماعی. https://civilica.com/doc/1400525 میرزا خانلو، حسن، یوسفی، زهرا، & منشئی، غلامرضا. (1403). تدوین بسته بهبود مسئولیت‌پذیری در نوجوانان. پویایی‌های روان‌شناختی در اختلال‌های خلقی، 3(1), 74–85. https://sid.ir/paper/1363789/fa References Allen, J. P., Grande, L., Tan, J., & Loeb, E. (2018). Parent and peer predictors of change in attachment security from adolescence to adulthood. Child Development, 89(4), 1120–1132. https://doi.org/10.1111/cdev.12840 Alrashidi, N., Ahmed, F. A., Abdelmonem, H. H., Almowafy, A. A., Abed El-Fatah, O. A., Elalem, O. M., Behilak, S. G., Syan, S. A., Sayed, M. A., Mohammed, H. A., Hussien, M. F., Ibrahim, M. E., AlAbd, A. M., Mohamed, R. A., Marzouk, S. A., Abdel Wahed, W. Y., Atwa, Z. T., & Mohamed, S. M. (2023). Children patients with COVID-19: How can parental and peer support lessen the psychological burden of isolation. Nursing Open, 10(11), 7118–7129. https://doi.org/10.1002/nop2.1972 Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Becker, G. S. (1964). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. New York, NY: Columbia University Press. Branje, S., de Moor, E. L., Spitzer, J., & Becht, A. I. (2021). Dynamics of identity development in adolescence: A decade in review. Journal of Research on Adolescence, 31(4), 908–927. https://doi.org/10.1111/jora.12678 Chen, I. J., Wang, Y., Sun, Z., et al. (2023). The influence of the parental child-rearing gender-role attitude on children’s social adjustment in single- and two-parent families: The mediating role of intergenerational identity. Humanities and Social Sciences Communications, 10, 676. https://doi.org/10.1057/s41599-023-02184-x Chiang, S. C., Chen, W. C., & Wu, P. Y. (2023). Daily association between parent-adolescent relationship and life satisfaction: The moderating role of emotion dysregulation. Journal of Adolescence, 95(6), 1168–1178. https://doi.org/10.1002/jad.12184 Chong, C. L., & Baharudin, R. (2017). Supports from parents, optimism, and life satisfaction in early adolescents. Humanika, 9(2-3), 77–82. Eagly, A. H. (1987). Sex differences in social behavior: A social-role interpretation. Hillsdale, NJ: Erlbaum. Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. New York, NY: Norton & Company. Fitzgerald, M., Esplin, J., Wright, L., Hardy, N., & Gallus, K. (2022). Dyadic parent-adolescent relationship quality as pathways from maternal childhood abuse to adolescent psychopathology. Journal of Marital and Family Therapy, 48(3), 827–844. https://doi.org/10.1111/jmft.12555 Ford, C. A., Pool, A. C., Kahn, N. F., Jaccard, J., & Halpern, C. T. (2023). Associations between mother-adolescent and father-adolescent relationships and young adult health. JAMA Network Open, 6(3), e233944. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.3944 Fuentes, M. C., Garcia, O. F., Alcaide, M., Garcia-Ros, R., & Garcia, F. (2022). Analyzing when parental warmth but without parental strictness leads to more adolescent empathy and self-concept: Evidence from Spanish homes. Frontiers in Psychology, 13, 1060821. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1060821 Geng, Y., Jiang, X., Yan, Y., et al. (2024). Toward sustainability: Mechanism between work–family balance and fertility intention with decent work as the mediating role. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 1279. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03786-9 Gurieva, S. D., Kazantseva, T. V., Mararitsa, L. V., & Gundelakh, O. E. (2022). Social perceptions of gender differences and the subjective significance of the gender inequality issue. Psychology in Russia: State of the Art, 15(2), 65–82. https://doi.org/10.11621/pir.2022.0205 Helou, L. E., & Ayoub, M. (2025). Relations between traditional gender-role attitudes, personality traits, and preference for the stay-at-home mother role in Lebanon. BMC Psychology, 13(1), 495. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02832-8 Indira, A., & Lamba, R. (2023). Maternal employment and adolescent’s socio-emotional development: A connection. RESEARCH REVIEW International Journal of Multidisciplinary, 8(3), 227–234. https://doi.org/10.31305/rrijm.2023.v08.n03.027 Itzhaki-Braun, Y., & Sulimani-Aidan, Y. (2022). Determination of life satisfaction among young women care leavers from the Ultraorthodox Jewish community. Children and Youth Services Review, 136, 1–9. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106428 Kil, H., Gath, M., & Grusec, J. E. (2023). Dual process in parent-adolescent moral socialization: The moderating role of maternal warmth and involvement. Journal of Adolescence, 95(4), 824–833. https://doi.org/10.1002/jad.12156 Kopp, M., Lindauer, M., & Garthus-Niegel, S. (2024). Association between maternal employment and the child’s mental health: A systematic review with meta-analysis. European Child & Adolescent Psychiatry, 33(9), 3025–3042. https://doi.org/10.1007/s00787-023-02164-1 Lemmon, M., Patterson, S. E., & Martin, M. A. (2018). Mothers' time and relationship with their adolescent children: The intersecting influence of family structure and maternal labor force participation. Journal of Family Issues, 39(9), 2709–2731. https://doi.org/10.1177/0192513X18756929 Li, M., & Chzhen, Y. (2024). Insecure maternal employment and children’s behaviour difficulties: Evidence from the longitudinal study of Australian children. Social Science & Medicine, 354, 117077. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117077 Lu, Z., Yan, S., Jones, J., He, Y., & She, Q. (2023). From housewives to employees, the mental benefits of employment across women with different gender role attitudes and parenthood status. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 4364. https://doi.org/10.3390/ijerph20054364 Martin, M. A., Lippert, A. M., Chandler, K. D., & Lemmon, M. (2018). Does mothers' employment affect adolescents’ weight and activity levels? Improving our empirical estimates. SSM - Population Health, 4, 291–300. https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2018.03.003 McCredie, K., Hokke, S., Leach, L. S., & Cooklin, A. R. (2024). Longitudinal associations between parents’ job characteristics, parenting, and adolescent academic outcomes. Family Relations, 74(1). https://doi.org/10.1111/fare.13098 Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. New York, NY: Guilford Publications. Olivetti, C., Patacchini, E., & Zenou, Y. (2018). Mothers, peers and gender-role identity. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3230441 Qin, S., Jia, S., & Su, S. (2025). Parent-child relationship and junior high academic performance: Differentiated impacts of fathers and mothers with self-efficacy as a mediator. Acta Psychologica, 253, 104723. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104723 Raja Mohan, S. B. V., Dhanapal, S., Govindasamy, V., & Purushothaman Pillay, K. S. (2022). Psychological impact of parent-adolescent communication: A critical analysis. International Journal of Public Health Science, 11(4), 1210–1218. https://doi.org/10.11591/ijphs.v11i4.21461 Samaey, C., Lecei, A., Achterhof, R., Hagemann, N., Hermans, K. S. F. M., Hiekkaranta, A. P., Kirtley, O. J., Reininghaus, U., Boets, B., Myin-Germeys, I., & van Winkel, R. (2023). The role of identity in the development of depressive, anxiety, and psychosis symptoms in adolescents exposed to childhood adversity. Journal of Adolescence, 95(4), 686–699. https://doi.org/10.1002/jad.12145 Seamark, C. J., & Lings, P. (2004). Positive experiences of teenage motherhood: A qualitative study. The British Journal of General Practice, 54(508), 813–818. Shebani, Z., Aldhafri, S., & Alsaidi, F. (2025). The effect of parental involvement on academic passion: The mediating role of student motivation in learning English online. International Journal of Adolescence and Youth, 30(1). https://doi.org/10.1080/02673843.2025.2467109 Trong Dam, V. A., Do, H. N., Thi Vu, T. B., Vu, K. L., Do, H. M., Thi Nguyen, N. T., Nguyen, T. T., Thi Vu, T. M., Thi Nguyen, T. P., Auquier, P., Boyer, L., Fond, G., Latkin, C. A., Ho, C. S. H., & Ho, R. C. M. (2023). Associations between parent-child relationship, self-esteem, and resilience with life satisfaction and mental wellbeing of adolescents. Frontiers in Public Health, 11, 1012337. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1012337 Vision, V., Savitri, J., & Tjandraningtyas, J. M. (2024). Parent-adolescent conflicts viewed from emotional independence and parenting styles. Psyche 165, 11(2), 197–210. https://doi.org/10.15575/psy.v11i2.26257 Wang, J., Yang, Q., Yu, X., & Hu, L. (2024). Effects of adolescent empathy on emotional resilience: The mediating role of depression and self-efficacy and the moderating effect of social activities. Behavioral Sciences, 14(3), 228. https://doi.org/10.3390/bs14030228 Yang, T., & Dahm, P. C. (2024). Interactive effects of employed parents’ affect spin with job demands and resources on adolescent well-being. Applied Psychology. https://doi.org/10.1111/apps.12581