| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,323 |
| تعداد مقالات | 19,157 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,583,475 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,231,192 |
دوسویگی فضای مجازی؛ مطالعهای کیفی از مسئله فرزندآوری در بازنماییهای رسانهای در شهر اصفهان | ||
| مطالعات رسانههای نوین | ||
| مقاله 8، دوره 11، شماره 44، دی 1404، صفحه 328-287 اصل مقاله (1.48 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/nms.2026.86315.1849 | ||
| نویسندگان | ||
| سحر رضائی1؛ علی روحانی* 1؛ عباس عسکری ندوشن2؛ ملیحه علی مندگاری2 | ||
| 1گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران | ||
| 2گروه مردمشناسی و جمعیتشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران | ||
| چکیده | ||
| با توجه به استمرار کاهش باروری و پیامدهای گسترده و دامنهدار آن در افق آینده، این مطالعه به بررسی نقش فضای مجازی در جهتدهی تصمیم زوجین به بیفرزندی و تکفرزندی پرداخته است. برای این منظور، با استفاده از رویکرد کیفی و روششناسی نظریه زمینهای با رهیافت نظاممند استراوس و کربین و نمونهگیری نظری، 30 مصاحبۀ عمیق در بازۀ زمانی فروردین تا مرداد 1403، با مشارکتکنندگان در بازۀ سنی 45-28 سال صورت گرفت. مصاحبهها با 15 زوج بیفرزند (یکی از زوجین) که حداقل 3 سال از ازدواجشان میگذرد و 15 زوج تکفرزند (یکی از زوجین) که یک فرزند بالای 5 سال دارند و بهطور ارادی تصمیم به تکفرزندی گرفتهاند، انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. گردآوری دادهها از طریق مصاحبههای عمیق و تحلیل آنها براساس کدگذاریهای باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. یافتههای پژوهش در قالب 85 مفهوم، 19 مقولۀ فرعی و 9 مقولۀ اصلی و یک مقولۀ هسته سازماندهی شد. پدیدۀ مرکزی برآمده از تحلیلها، «دوسویگی فضای مجازی» است. بر پایۀ یافتهها، شرایط علّی، مسئلۀ فضای مجازی و سبک زندگی میباشد. دغدغههای انباشته شرایط زمینهای است و شرایط مداخلهگر نیز ناکارآمدی سیاستگذاریها است. استراتژیها شامل تلقینپذیری از فضای مجازی، مسئلۀ اثرناپذیری از فضای مجازی و بیتوجهی به نظر اطرافیان و پیامدها شامل کیفینگری در فرزندآوری و اولویت زندگی روزمره بر فرزندآوری میباشند. مقولۀ هسته «نگرشها و ترجیحات فرزندآوری در احاطۀ فضای مجازی» از مقولههای اصلی برساخت شد. در جامعه مدرن، فضای مجازی و گسترش آن یکی از عواملی است که باعث افزایش آگاهی شده و افزایش آگاهی موجب تعین عقل در تصمیمگیریها ازجمله در فرزندآوری شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرزندآوری؛ زوجین بیفرزند و تکفرزند؛ فضای مجازی؛ نظریه زمینهای؛ شهر اصفهان | ||
| مراجع | ||
|
آقایاریهیر، توکل؛ فرخی نگارستان، مینا و لطیفیمجزه، سیده صدیقه (1395). فرزندآوری به مثابۀ مخاطره (مطالعه کیفی زمینههای کمفرزندی در شهر تبریز). مطالعات راهبردی زنان، 19(73)، 33-7. https://doi.org/10.22095/jwss.2016.44367
افشانی، سیدعلیرضا؛ ابویی، آزاده و روحانی، علی (۱۴۰۱). تجربه زیسته زنان نابارور از مسئله بیفرزندی. زن در توسعه و سیاست، ۲۰ (۱)، ۱-۲۱. https://doi.org/10.22059/jwdp.2021.327319.1008049
احمدی، حبیب؛ هاشمی، سمیه و روحانی، علی (1389). بررسی رابطۀ وسایل ارتباطی نوین با هویت جنسیتی جوانان شهر شیراز. فصلنامه زن و جامعه، 1(4)، 20-33. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20088566.1389.1.4.3.3
استراوس، انسلم و کربین، جولیت (1391). مبانی پژوهش کیفی، فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینهای. ترجمۀ ابراهیم افشار. تهران: نشر نی.
اجاق، سیده زهرا و عباسیشوازی، محمدجلال (1397). تحلیل گفتمان سیاستهای رسانهای شده افزایش جمعیت: ارائه یک راهبرد ترویجی. نامه انجمن جمعیت شناسی ایران. 13(25)، 133-164. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735000.1397.13.25.5.5
ایمان، محمدتقی و روحانی، علی (1392). هویت اسلامی و هویتهای رقیب (هویت جهانی، ملی و قومی)؛ مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه شیراز. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 6(1)، 127-148. https://doi.org/10.7508/ijcr.2013.21.006
بشیریان، سعید؛ حیدرنیا، علیرضا؛ اله وردیپور، حمید و حاجیزاده، ابراهیم (1391). کاربرد تئوری رفتار برنامهریزی شده در پیشبینی فاکتورهای مؤثر بر سوء مصرف مواد در نوجوانان. مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا، 2(3)، 156-162.
دلشاد نوقابی، علی؛ دارابی، فاطمه و مشکی، مهدی (1392). تأثیر آموزش براساس تئوری رفتار برنامهریزی شده بر میزان و نحوه نظارت والدین بر تماشای تلویزیون دانش آموزان. فصلنامه علمی دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، 1(4)، 7-17.
رازقی نصرآباد، حجیهبیبی؛ و عسکری ندوشن، عباس (1404). انگیزههای زنان شاغل در سازمان تأمین اجتماعی تهران برای فرزندآوری، زن و جامعه، 16(61)، 56-39. https://doi.org/10.71801/JZVJ.2025.1175592
رضایی، سحر؛ روحانی، علی؛ عسکری ندوشن، عباس؛ و علیمندگاری، ملیحه (زیرچاپ). فرزندآوری در پرتو عقلانیت محصور: مطالعهای دادهبنیاد در شهر اصفهان. نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، 20(آماده انتشار). https://www.jpaiassoc.ir/article_722782.html
رضایی، سحر؛ روحانی، علی؛ عسکری ندوشن، عباس؛ و علیمندگاری، ملیحه. (1403). فرزند به مثابه هزینه اقتصادی، کاوشی کیفی از بسترهای اقتصادی کمفرزندی در شهر اصفهان. جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، 13(2)، 259-287. https://doi.org/10.22034/jeds.2025.65617.1845
زارعیمحمودآبادی، علیرضا، روحانی، علی، افشانی، سیدعلیرضا و موسوی، سیدمحسن (1403). مردمنگاری انتقادی: یک ارزیابی نظری. تداوم و تغییر اجتماعی، 3(1)، 202-183. https://doi.org/10.22034/jscc.2023.19667.1065
سورین، ورنر جوزف و تانکارد، جیمز (1388). نظریههای ارتباطات. (ترجمه علیرضا دهقان)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سرایی، حسن (1394). بازتولید جمعیت ایران: وضع موجود و ملاحظاتی درباره سیاستگذاری. فصلنامه علوم اجتماعی، 22(68)، 1-35. https://doi.org/10.22054/qjss.2015.1279
سازمان ثبت احوال کشور (1403). درگاه آمارهای انسانی: داشبورد واقعه ولادت- 1402، تهران: سازمان ثبت احوال کشور. دسترسی (در تاریخ 27 بهمن 1403) از: https://sabteahval.ir
شمس قهفرخی، فریده (1403). تحلیل گفتمان رسانه ملی در مورد فرزندآوری از 1399 تا 1403، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 19(38)، 97-142. https://doi.org/10.22034/jpai.2024.2031978.1357
شمسقهفرخی، فریده؛ عسکری ندوشن، عباس؛ عینیزیناب، حسن؛ روحانی، علی و عباسیشوازی، محمدجلال (1401). در دوراهی تصمیم به فرزندآوری: واکاوی چالشهای فردی و اجتماعی فرزندآوری در بستر باروری پایین در شهر اصفهان. جامعهشناسی کاربردی، 33(4)، 28-1. https://doi.org/10.22108/jas.2022.132711.2269
شمسقهفرخی، فریده، عسکری ندوشن، عباس، عینیزیناب، حسن، روحانی، علی، عباسیشوازی، محمدجلال (1400). چالشهای اجرای سیاستهای تشویقی فرزندآوری: مطالعهای کیفی در شهر اصفهان، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، 16(32)، 112-79. https://doi.org/10.22034/jpai.2022.559285.1242
عسکری ندوشن، عباس و رازقی نصرآباد، حجیه بیبی (1402). تجربۀ مادری و چالشهای فرزندآوری زنان شاغل: مطالعۀ کیفی در شهر تهران. پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی، 12(3)، 99-122. https://doi.org/10.22108/srspi.2023.138962.1934
علیمرادیان، مریم؛ رازقی نصرآباد، حجیهبیبی؛ علیمندگاری، ملیحه و عسکری ندوشن، عباس (1401). تأخیر در تولد فرزند دوم: تحلیل دوره ماندگاری در وضعیت تکفرزندی در شهر خرم آباد. نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 17(34)، 73-111. https://doi.org/10.22034/jpai.2023.1983029.1258
عبداللهی، عادل و رحیمی، علی (1396). برساخت اجتماعی سیاستهای افزایش فرزندآوری و موانع پیش رو: مطالعه موردی کاربران اینترنت، مطالعه راهبردی زنان، 20(77)، 36-60. https://doi.org/10.22095/JWSS.2017.59711
مرکز آمار ایران (1400). محاسبه باروری کل با روش مستقیم با منابع مختلف داده به تفکیک استان 1395- 99، (13/2/1401) https://www.amar.org.ir/Portals/0/News/1400/barvari.pdf
مرادی، شکیلا، سلمانزاده، زهرا، روحانی، علی. (1404). بازاندیشی در علوم اجتماعی: یک مطالعه مروری. تداوم و تغییر اجتماعی، https://doi.org/10.22034/jscc.2024.20878.1094
مرکز آمار ایران (1401). میزان باروری به تفکیک ایران و ایرانی و استان 1400-1396، در دسترس از: https://amar.org.ir/population-and-migration#28514
نعمتیان، ساره و نوغانی دخت بهمنی، محسن (1400). فرایند تصمیمگیری زوجین در تأخیر فرزندآوری و شرایط اجتماعی دخیل در آن. جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، 8(18)، 149-173. https://doi.org/10.22080/ssi.2022.22905.1955
References
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior‚ Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50 (2), 179-211.
Ajzen, I., and Klobas, J. (2013). Fertility intentions: an approach based on the theory of planned behavior‚ Demographic Research, 29 (8), 203-232.
Bankole, A. (1994), “The role of mass media in family planning promotion in Nigeria”,DHS Working Papers, No11, Calverton,Maryland: Macro International Inc.
Bertrand, J.T, R.H. Santiso, S. linder, and M.A. Pinda (1987). “Evaluation of a Communications Program to Increase Adoption of Vasectomy in Guatemala”, Studies in Family Planning 18 (6): 361-370.
Emokpae, M. A., & Brown, S. I. (2021). Effects of lifestyle factors on fertility: practical recommendations for modification. Reproduction and Fertility, 2(1), R13-R26.
Fishbein, M., & Ajzen, I. (1975). Belief, attitude, intention, and behavior: an introduction to theory and research‚ MA: Addison-Wesley.
Kincaid, D.L., A.P.Merritt, L.Nickerson, S.Buffington de Castro, M.P.de Castro, and B.M. deCastro )1996(. “Impact of a mass media vasectomy promotion campaign in Brazil”, International Family Planning Perspectives 22:169–175.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publication.
Parlato, M.B. (1990). "The use of mass media to promote Breast feeding", International Journal of Gynecology and Obstetrics, 31:105-110.
Perelli-Harris, B. (2008). “Ukraine: on the border between old and new.” Childbearing Trends and Policies: Country Case Studies, edited by Tomas Frejka, Jan Hoem, and Laurent Toulemon. Demographic Research. 19:29. 1145 – 1178.
Piotrow, P.T., J.G. Rimon, K. Winnard, D.L. Kincaid, D. Huntington, and J. Convisser (1990), "Mass media family planning promotion in Nigerian cities", Studies in Family Planning 21 (5): 265-274.
Sobotka, T., Skirbekk, V., & Philipov, D. (2011). Economic recession and fertility in the developed world. Population and development review, 37(2), 267-306. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 159 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 60 |
||