| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,327 |
| تعداد مقالات | 19,176 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,800,791 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,282,575 |
بازاندیشی علیت در علوم اجتماعی: گذار از پارادایم خطی به منطق ترکیبی و نامتقارن با تمرکز بر FsQCA | ||
| فصلنامه علوم اجتماعی | ||
| مقاله 2، دوره 33، شماره 112، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qjss.2026.90833.2960 | ||
| نویسنده | ||
| اسماعیل عالی زاد* | ||
| تهران، خ شریعتی، نبش بزرگراه همت، خ داود گل نبی (کتابی)، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با بازاندیشی در منطق علیت در علوم اجتماعی، محدودیتهای رویکردهای متغیرمحور در تحلیل پدیدههای پیچیده و زمینهمند را بررسی میکند. رویکردهای متغیرمحور علیت را عمدتاً بر اساس همبستگی یا اثر آماری میان متغیرها تعریف کرده و آن را خطی، تقارنی و عمدتاً احتمالی میدانند؛ امری که پاسخ به پرسشهای «تحت چه شرایطی» را محدود میسازد. در مقابل، منطق مجموعهمحور علیت با تمرکز بر روابط لازم و کافی، امکان تحلیل ترکیبهای علّی، چندمسیرگی و نامتقارنی روابط را فراهم میآورد. این منطق با به رسمیت شناختن ناهمگنی تجربی و حساسیت به تفاوتهای درجهای میان موارد، پیوند میان نظریه، مفهومپردازی و تحلیل تجربی را تقویت میکند. چارچوب FsQCA بهعنوان صورتبندی عملیاتی این منطق معرفی میشود که با استفاده از مجموعههای فازی، تحلیل همزمان شرایط لازم و ترکیبهای کافی را ممکن میسازد. با این حال، کاربست موفق آن مستلزم چارچوب نظری روشن، کالیبراسیون مفهومی دقیق و تعریف صحیح مجموعههاست. مقاله نشان میدهد گذار از علیت خطی به علیت ترکیبی، پیامدهای مهمی برای پرسشهای پژوهشی، تعمیم و اعتبار تبیینی دارد و میتواند به تولید تبیینهای واقعبینانهتر و نظری غنیتر در پژوهش اجتماعی بینجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علیتترکیبی؛ علیتنامتقارن؛ منطق مجموعهمحور؛ جبر فازی؛ FsQCA؛ کالیبراسیون فازی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||