| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,328 |
| تعداد مقالات | 19,204 |
| تعداد مشاهده مقاله | 62,191,044 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,376,093 |
زیستسیاست کربنبنیان در ایران: تحلیلی تاریخی از رابطه اقتصاد فسیلی، فرسایش سلامت و کالاییشدن درمان (۱۳۶۸–۱۴۰۰) | ||
| فصلنامه اقتصاد محیط زیست و منابع طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/eenr.2026.93682.237 | ||
| نویسنده | ||
| فاطمه السادات همایونی* | ||
| دانش آموخته دکتری جامعه شناسی سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه پیوسته میان الگوی توسعه متکی بر سوختهای فسیلی، فرسایش سلامت عمومی و کالاییشدن خدمات درمانی در ایران طی سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۰، مفهوم «زیست سیاست کربنبنیان» را بهعنوان یک چارچوب تحلیلی نوآورانه ارائه میکند. این مطالعه با رویکرد کیفی-تاریخی و به روش ترکیبی، شامل تحلیل اسنادی ۶۵۹ مصوبه هیئت دولت و اسناد بالادستی، تحلیل مضمون ۱۱ مصاحبه عمیق با خبرگان بر اساس مدل ۶ مرحلهای براون و کلارک و الگوسازی کمی گشتاورهای تعمیمیافته (GMM) با دادههای سری زمانی استخراجشده از بانک مرکزی، مرکز آمار و وزارت بهداشت انجام شد. یافتههای پژوهش و نتایج مدل GMM نشان میدهد علیرغم تفاوتهای گفتمانی دولتهای مختلف، نوعی «تداوم نهادی» و «اینهمانی ساختاری» بر سیاستگذاری حاکم بوده و تغییر دولتها تأثیر معناداری بر کاهش سهم پرداخت از جیب (OOP) نداشته است. ردیابی فرآیند علّی اثبات میکند که استمرار الگوی توسعه فسیلی با تشدید آلودگیهای محیطزیستی به «تولید ساختاری بیماری» انجامیده و نظام سلامت بهجای پیشگیری از مبدأ، با اتخاذ رویکرد «خصوصیسازی ناقص» و درمانمحوری، بار مالی فرسایش زیستی را به خانوارها منتقل کرده است؛ روندی که نشاندهنده یک شکاف پایدار میان «عدالت گفتمانی» اسناد بالادستی و «عدالت نهادمند» در سطح اجراست. در نهایت، مفهوم زیست سیاست کربنبنیان آشکار میسازد که آلودگی، تولید بیماری و بازار درمان اجزای یک چرخه خودبازتولیدکنندهاند و تحقق عدالت سلامت مستلزم عبور از اصلاحات درونبخشی، گذار به الگوی توسعه کمکربن، اجرای اصل «آلاینده میپردازد»، تقویت تنظیمگری مستقل دولت و ایجاد حفاظت مالی پایدار و نهادمند است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زیستسیاست کربنبنیان؛ اقتصاد فسیلی؛ سلامت عمومی؛ عدالت سلامت؛ کالاییشدن درمان | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||