| تعداد نشریات | 61 |
| تعداد شمارهها | 2,227 |
| تعداد مقالات | 18,260 |
| تعداد مشاهده مقاله | 56,014,431 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,038,066 |
تحلیلی از اقدامات نهادی- اقتصادی دولت طی چهار دهه 1320 تا 1350 ﻫ.ش | ||
| دولت پژوهی | ||
| مقاله 3، دوره 2، شماره 5، خرداد 1395، صفحه 63-99 اصل مقاله (565.07 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/tssq.2016.4153 | ||
| نویسنده | ||
| ابراهیم التجائی* | ||
| استادیار اقتصاد پژوهشکده اقتصاد و مدیریت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| چکیده | ||
| در میان طیف گسترده دیدگاههای موجود در خصوص نقش دولت در اقتصاد، یک دیدگاه میانه مهمترین اولویت دولت در اقتصاد را ایجاد زیربناهای نهادی معرفی میکند. این نقش مهم دولت در کشورهای در حال توسعه و بهویژه کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی، بسیار حیاتیتر از کشورهای توسعه یافته است. در ایران آغاز سده چهاردهم ﻫ.ش بسیاری از موانع رشد بهوضوح قابل مشاهده است. مهمترین آنها ضعف چارچوبهای نهادی مناسب برای کارکرد بازارها و بخش خصوصی در محدوده آنها است. در این مقاله نقش دولت در ایجاد این زیربناهای نهادی در حدود چهار دهه از نیمه نخست سده یاد شده مورد بررسی قرار میگیرد. بررسیها نشان میدهد که پس از تلاشهای نسبتاً نافرجام، منقطع و پراکنده برخی سیاستمداران در سده سیزدهم ﻫ.ش، در دو دهه نخست سده چهاردهم، اراده معطوف به قدرت از سوی حکومت بهمنظور نوسازی شکل گرفت و ایجاد نهادهای جدید از سطح پایتخت به سطح ملی بسط و گسترش یافت. در سه دهه بعدی، توجه دولت به اقدامات نهادی اقتصادی جدید معطوف شد. از میان این اقدامات، شش اقدام تأسیس سازمان برنامه، ملی شدن صنعت نفت، اصلاحات ارضی، تأسیس صندوق تجدید ارزیابی ذخایر ارزی و بانکهای تخصصی، تأسیس بانک مرکزی و سازمان بورس اوراق بهادار تهران و اجرای پنج برنامه عمرانی و اقتصادی اهمیت بهسزایی دارند و هر یک آثار قابل ملاحظهای بر اقتصاد ایران بهجا گذاشتند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اقدامات نهادی؛ سده 14 ﻫ.ش؛ اقتصاد ایران؛ دولت ایران | ||
| مراجع | ||
|
- آبراهامیان، یرواند. (1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی. - آبراهامیان، یرواند. (1377). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی. - آدمیت، فریدون. (1385). امیرکبیر و ایران، چاپ نهم، تهران، نشرخوارزمی. - التجائی، ابراهیم. (1378). بررسی یک الگوی تجارت خارجی مطلوب برای ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران. - الول ساتن، ال. پی. (1336). رضا شاه کبیر یا ایران نو، ترجمه عبدالعظیم صبوری، چاپ دوم، بی نا. - امینی، علیرضا. (1381). تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوران پهلوی، نشر صدای معاصر، تهران. - بارییر، ج. (1363). اقتصاد ایران: 1970 – 1900، ترجمه مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی، تهران. - بانک صنعت و معدن، تارنمای اینترنتی، www.bim.ir - بانک مرکزی، «بانک اطلاعات سریهای زمانی اقتصادی»، http://tsd.cbi.ir . - بانک مرکزی، ترازنامه، سالهای مختلف. - بانک مرکزی، شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران (شاخص تورم). - بانک مرکزی، نماگرهای اقتصادی، شمارههای مختلف. - حکیم، نصرت الله. (1346). عصر پهلوی و تحولات ایران، تهران، نشر شرکت سهامی چاپ. - خلعتبری، فیروزه. (1368). ایران، کالبدشکافی یک توسعه، کتابخانه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. - دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. (1385). اندازهگیری و تحلیل روند بهرهوری عوامل تولید در بخشهای اقتصادی ایران. - رحمانیان، داریوش. (1391). ایران بین دو کودتا، تهران، نشر سمت. - رزاقی، ابراهیم. (1367). اقتصاد ایران، تهران، نشر نی. - روحانی، فؤاد. (1352). تاریخ ملی شدن صنعت نفت ایران، تهران، شرکت سهامی کتابهای جیبی. - سازمان برنامه. (1340). مقدمه برنامه عمرانی سوم ایران. - سازمان برنامه. (1343). گزارش اجرای برنامه هفت ساله دوم. - سازمان برنامه. (آبان 1346). پیشرفتهای ایران در دوران برنامه عمرانی سوم. - سازمان برنامه. (1347). گزارش عملکرد برنامه عمرانی سوم 1346-1341. - سازمان برنامه و بودجه. (خرداد 1352). خلاصه برنامه عمرانی پنجم کشور. - سازمان برنامه و بودجه. (مرداد 1353). خلاصه برنامه عمرانی پنجم کشور (تجدید نظر شده). - سازمان برنامه و بودجه. (آذر 1356). گزارش عملکرد برنامه پنجم عمرانی کشور، معاونت هماهنگی و نظارت. - سریع القلم، محمود. (1390). اقتدار گرایی ایرانی در عهد قاجار، تهران، نشر فرزان روز. - صادقی، فاطمه. (1384). جنسیت، ناسیونالیسم و تجدد در ایران، تهران، نشر قصیده سرا. - صفائی، ابراهیم. (1353). کودتای 1299 و آثار آن، تهران، نشر شرکت افست. - عمید، محمدجواد. (1381). کشاورزی، فقر و اصلاحات ارضی در ایران، ترجمه سید رامین امینی نژاد، تهران، نشر نی. - قدیمی قیداری، عباس. ( 1393). تداوم و تحول تاریخ نویسی در ایران عصر قاجار، نشر پژوهشکده تاریخ اسلام. - کاتوزیان، محمد علی همایون. (1372). اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی، ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، ویرایش 2، تهران، نشر مرکز. - کارشناس، مسعود. (1382). نفت، دولت و صنعتی شدن در ایران، ترجمه علی اضغر سعیدی و یوسف حاجی عبدالوهاب، تهران، انتشارات گام نو. - مجرد، محمدجعفر. (1377). مدل سازی اقتصاد ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. - مجلس شورای ملی. (اسفند 1351). قانون برنامه عمرانی پنج ساله پنجم. - مرکز آمار ایران، سالنامه آماری، سالهای مختلف. - مشیری، سعید و ابراهیم التجائی. (1394). مطالعه تطبیقی روند بلند مدت تغییرات ساختاری در اقتصاد ایران در مقایسه با اقتصادهای تازه صنعتی شده، دوفصلنامه اقتصاد تطبیقی (علمی ـ ترویجی)، دوره دوم، شماره 1 (پیاپی 3)، صفحات 149 تا 196. - مشیری، سعید و ابراهیم التجائی. (1387). اثر تغییرات ساختاری بر رشد اقتصادی کشورهای تازه صنعتی شده، پژوهشهای اقتصادی ایران، شماره 36، صفحات 85 تا 114. - معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی. (1376). گردآوری و تنظیم آمارهای اقتصادی: 1374-1338. - وزارت نیرو، ترازنامه انرژی، سالهای مختلف. - وزارت نیرو، «کتاب آمار و نمودارهای انرژی در ایران و جهان»، 2005و 1384، www.moe.org.ir . - هوگلاند، اریک، ج. (1381). زمین و انقلاب در ایران (1360-1340)، ترجمه فیروزه مهاجر، تهران، نشر و پژوهش شیرازه. - Basu, K. (2001). On the Goals of Development, in: Frontiers of Development Economics: the Future in Perspective, Edited by: Meier, Gerald M & Joseph E. Stieglitz, Oxford University Press. - Eltejaei, E. (2015). “Oil, Government's Budget and Economic Growth in Iran”, International Journal of Economic Policy in Emerging Economies, Vol. 8, No. 3, Pages 213-228. - Karshenas, M. (1999). Oil and Economic Development in Iran since the Revolution, in Dynamics of Iranian National Economy, eds, R. Hara and Y. Iwasaki, Institute of Developing Economics Publications, Japan, 2000. - Smith, A. (1776). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, www.feedbooks.com. - Stieglitz, J. E. (1996). “Some Lessons from the East Asian Miracle”, World Bank Research Observer, World Bank Group, vol. 11(2), pages 151-77. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,555 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,201 |
||