| تعداد نشریات | 61 |
| تعداد شمارهها | 2,227 |
| تعداد مقالات | 18,270 |
| تعداد مشاهده مقاله | 56,111,352 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,069,503 |
واکاوی برونمتنی و درونمتنی اشعار متعهّد شاملو در دهههای بیست و سی | ||
| متن پژوهی ادبی | ||
| مقاله 3، دوره 20، شماره 69، آذر 1395، صفحه 67-97 اصل مقاله (393.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ltr.2016.6842 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی ملکپائین1؛ محمّد بهنامفر* 2؛ علیاکبر سامخانیانی2؛ سیّد مهدی رحیمی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه بیرجند | ||
| 2دانشیار دانشگاه بیرجند | ||
| چکیده | ||
| در دهههای بیست و سی خورشیدی، گفتمان ادبی متعهّد به چپگرایی تا حدود زیادی در جامعة ادبی ایران فراگیر شد و شعر احمد شاملو نیز از این گفتمان تأثیر پذیرفت. در این مقاله کوشش شده ابتدا از منظری برونمتنی و جامعهگرایانه، برخی از شاخصترین شعرهای متعهّد شاملو در این دوران معرّفی و کیفیّت ایدئولوژیک و متعهّدانة آن شعرها تشریح شود و آنگاه در جستاری درونمتنی و زبانگرایانه، و متّکی به آرای فرمالیستی، کیفیّت هنری و ادبی این اشعار تحلیل گردد. نتیجة این تحقیق که به شیوة توصیفی و تحلیل محتوا انجام شده است، نشان میدهد که از منظر برونمتنی، شعر شاملو در این دوره با تعهّد به گفتمان چپ، به وصف رویدادهای سیاسی زمانه پرداخته است و همین تعهّد، دغدغه و انگیزة اصلی سرایش شعرهای شاملو شده است. از این رو، شاعر گاهی بهصراحت و گاهی نمادین، به بازنمایی ایدئولوژیک در اشعار خود دست میزند و گفتمان چپگرای مسلّط، با خوانشهای سیاسی، شاملو و شعرش را بر قلّة توجّه مخاطبان قرار میدهد. همچنین، از منظر درونمتنی و زبانگرایانه، اشعار متعهّد شاملو با رویکرد غالب تأکید پیام بر مخاطب و موضوع، به زبان ارجاعی و ترغیبی نزدیک میشوند و بیشتر بر جنبة روایی عینی و رئالیستی تکیه میکنند و طبیعتاً از «ادبیّت» دور میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شعر متعهّد؛ احمد شاملو؛ گفتمان چپ؛ تحلیل برونمتنی؛ تحلیل درونمتنی | ||
| مراجع | ||
|
آبراهامیان، یراوند. (1387). ایران بین دو انقلاب؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی. ترجمة کاظم فیروزمند، حسن شمسآوری و محسن مدیرشانهچی. چ 12. تهران: نشر مرکز. آقاگلزاده، فردوس. (1386). «تحلیل گفتمان انتقادی و ادبیّات». ادب پژوهی. ش 1. بهار. صص 17ـ 28. پاشایی، عسکری. (1378). نام همة شعرهای تو: زندگی و شعر احمد شاملو. ج 1و2. تهران: نشر ثالث. پاینده، حسین. (1388). نقد ادبی و دموکراسی: جستارهایی در نظریه و نقد ادبی جدید. چ 2. تهران: نیلوفر. پورنامداریان، تقی. (1381). سفر در مه: تأمّلی در شعر احمد شاملو. ویراست جدید. تهران: مؤسّسة انتشارات نگاه. تلطّف، کامران. (1394). سیاست نوشتار (پژوهشی در شعر و داستان معاصر). ترجمة مهرک کمالی. تهران: نشر نامک. حسینپور چافی، علی. (1390). جریانهای شعری معاصر فارسی: از کودتا (1332) تا انقلاب (1357). چ 3. تهران: مؤسّسة انتشارات امیرکبیر. حقوقی، محمّد. (1368). شعر زمان ما 1، احمد شاملو: شعر شاملو از آغاز تا امروز،شعرهای برگزیده، تفسیر و تحلیل موفّقترین شعرها. چ 2. تهران: انتشارات نگاه. خاتمی، احمد و مصطفی ملکپائین. (1391). «کهنگرایی در شعر شاملو». متنپژوهی ادبی. س 16. ش 51. فصل بهار. صص 97ـ 130. درستی، احمد. (1381). شعر سیاسی در دورة پهلوی دوم. تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی. زرقانی، مهدی. (1391). چشمانداز شعر معاصر ایران: جریانشناسی شعر ایران در قرن بیستم. چ 1. تحریر دوم. تهران: نشر ثالث. سارتر، ژان پل. (1388). ادبیّات چیست؟. ترجمة ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی. چ 8. تهران: نیلوفر. ــــــــــــــــ . (1389). اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر. ترجمة مصطفی رحیمی. چ 13. تهران: انتشارات نیلوفر. شاملو، احمد. (1384). مجموعة آثار. دفتر یکم: شعرها. چ 6. تهران: مؤسّسة انتشارات نگاه. شفیعیکدکنی، محمّدرضا. (1392). با چراغ و آینه: در جستجوی ریشههای تحوّل شعر معاصر. چ 4. تهران: سخن. ــــــــــــــــــــــــــــ . (1376). موسیقی شعر. چ 5. تهران: آگه. صفایی، علی و علی علیزادهجوینی. (1393). «تحلیل گفتمان و گفتمان طنز در شعر حرف آخر شاملو». دوفصلنامة زبان و ادبیّات فارسی. س 22. ش 77. پاییز و زمستان. صص 133ـ 154. صفوی، کورش. (1390). از زبانشناسی به ادبیّات. ج1و2. چ 3. تهران: شرکت انتشارات سوره مهر. غلامحسینزاده، غلامحسین. (1380). سیر نقد شعر در ایران از مشروطه تا سال 1332ه.ش. تهران: روزنه. فالر، راجر و همکاران. (1386). زبانشناسی و نقد ادبی. ترجمة مریم خوزان و حسین پاینده. چ 3. تهران: نشر نی. کریمیحکّاک، احمد. (1389). طلیعة تجدّد در شعر فارسی. ترجمة مسعود جعفری. چ 2. تهران: مروارید. لنگرودی، شمس (محمّدتقی جواهریگیلانی). (1377). تاریخ تحلیلی شعر نو. ج 1 (چ 2) و جلد دوم (چ 1).تهران: نشر مرکز. مختاری، محمّد. (1377). انسان در شعر معاصر. چ 2. تهران: انتشارات توس. مسکوب، شاهرخ. (1368). «نگاهی به شعر متعهّد در دهه سی و چهل». ایراننامه. س 7. ش 4. پیاپی 28. صص555ـ 583. معین، محمّد. (1390). فرهنگ فارسی. چ 3. تهران: انتشارات دبیر و بهزاد. هامبلی، گاوین. (1388). «استبداد پهلوی؛ محمّدرضا پهلوی (1979ـ 1941)». تاریخ ایران کمبریج .ج 7. قسمت سوم، دورة پهلوی، ترجمة تیمور قادری. چ 1. تهران: انتشارات مهتاب. صص55ـ 132. یخدانساز، نازیلا و ناصر علیزاده خیّاط. (1393). «کاربست اشکال هنجارگریزی در اشعار احمد شاملو». ادبیّات پارسی معاصر. س 4. ش 1. (پیاپی 9). فصل بهار. صص 105ـ 122. Cuddon, J.A. (2006=1385). Dictionary of Literary Terms and Literary Theory. Tehran: Pennguin Books.
Dabashi, Hamid. (1985). »The Poetics of Politics: Commitment in Modern Persian LiteratureAuthor(s)«. Iranian Studies. Vol. 18. No. 2/4. Sociology of the Iranian Writer. Pp. 147-188. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,662 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,214 |
||