اعتبارسنجی نظریة نسخ معکوس با تکیه بر آرای محمود محمد طه | ||
| پژوهشنامه معارف قرآنی | ||
| مقاله 3، دوره 10، شماره 38، پاییز 1398، صفحه 55-72 اصل مقاله (570.38 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/rjqk.2020.10553 | ||
| نویسندگان | ||
| سید ابراهیم مرتضوی* 1؛ کیوان احسانی2 | ||
| 1استاد مدعو دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم | ||
| 2عضو هیئت علمی رسمی قطعی دانشگاه دولتی اراک | ||
| چکیده | ||
| در پیِ تعارضِ سنت و مدرنیته، نظریات نویی از سوی دگراندیشان دینی مطرح شد که یکی از این نظریات در حوزه علوم قرآن، نظریة «نسخ آیات الفروع و بعث آیات الاصول» محمود محمد طه - صوفی و اندیشمند سودانی- است که به خاطر پیوند وثیقش با کارآمدی یا ناکارآمدی احکام قرآن نیازمند بررسی است. سخنان طه نشان می‌دهد که وی علاوه بر نظریه خود، به نسخ مصطلح نیز باور داشته است. نظریه طه را «نسخ معکوس» نام نهاده‌اند اما این نامگذاری دقت لازم را ندارد و بهتر آن است که این نظریه را جزء نسخ تمهیدی- با بسطِ دامنه مصداقی آن- بدانیم زیرا طه از نسخ مدنی بوسیله مکی سخنی نگفته است و عنوان نظریه او نیز ناظر به این نسخِ وارونه نیست. بنابراین مراد او این است که آیات مکی اصل و آیات مدنی فرعند و با توجه به مانایی اصل و ناپایداری فرع، باید آیات‌الفروع را با قوانین نو روزآمد کرد. نویسندگان مقاله، با بررسی نظریة مزبور به روش توصیفی- تحلیلی، اشکالات ذیل را در این نظریه قابل توجه می‌دانند: عدم اعلام تغییر پیام ابدیِ آیات مکّی بر اساس مقتضیات سیاسی مدینه از سوی پیامبر(ص)، عدم اعتراضِ مسلمانان به تغییر بنیادین پیام ابدی آیات مکّی، تقدّم زمانی ناسخ بر منسوخ در نظریة طه درحالی‌که شرط تحقق نسخ، تأخّر ناسخ نسبت به منسوخ است، عدم ارائة دلیل برای اصل دانستن همة آیات مکّی و فرع دانستن همة آیات مدنی و وجود تناقض در مبنا و فروع این نظریه. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| محمد طه؛ نسخ معکوس؛ نسخ تمهیدی؛ رسالت دوگانه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,059 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 875 |
||