سامانههای بومی و سنتی استحصال آب باران در بلوچستان ایران | ||
| دو فصلنامه دانش های بومی ایران | ||
| مقاله 8، دوره 6، شماره 12، مهر 1398، صفحه 279-306 اصل مقاله (1.97 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qjik.2020.40475.1146 | ||
| نویسندگان | ||
| حبیب الله خوبفکر برآبادی* 1؛ حمید حسینی مرندی2؛ محمود عرب خدری3 | ||
| 1سازمان تحقیقات، آمزش و ترویج کشاورزی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان،سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی،تهران ،ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس،سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی،تهران ،ایران | ||
| 3پژوهشکده تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری،سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی،تهران ،ایران | ||
| چکیده | ||
| سیستانوبلوچستان از مناطق خشک و کمآب جنوب شرق ایران است که از قدمت چندین هزارساله برخوردار میباشد. ساکنان این منطقه از دیرباز با روشهای ساده، سیلابها را مهار و استفاده کردهاند. ازاینرو صاحبتجربه و دانش بومی ارزشمندی هستند. آنها در همه مناطق اعم از کوهپایهها ، دامنهها، عرض درهها و دشتها با ایجاد سامانههای ساده خاکی و سنگی، سیلاب را مهار و با ایجاد زمین کشاورزی و کشت سیلابی، به نخلستان و کشتزار تبدیل کردهاند. این سامانه ها متنوع بوده که برخی متروک و عمده آنها موجود و همزمان با بارندگی فعال می شوند. این مقاله با هدف شناخت نظاممند سامانههای فعال به بیان دو نمونه از آنها بنام خوشاب[1] و دَربَند[2] پرداخته است. سامانه خوشاب در حاشیۀ رودخانهها، دشتهای دامنهای و میان تپهماهورها احداث و اجزاء مهم آن شامل: دیوارۀ سنگی یا خاکی، نهرسیلابرسان... و زمین کشاورزی است که همگی با دست و دانش بومی مردم ساخته و تا دو و نیم هکتار وسعت دارند. سامانه دربند خاص درههای کوهستانی با هدف انباشت خاک و ایجاد نخلستان دیم بوده و شامل زمین نخلستان و بند سنگی است که تا نیم هکتار وسعت دارند. این سامانهها علاوه بر تأمین بخشی از معاش روستاییان و عشایر، نقش مهمی در کنترل سیلاب، نگهداشت رسوب، توسعۀ منابع آب و ماندگاری ساکنین ، خاصه عشایر مناطق کوهستانی بلوچستان، دارند. این نوشتار، بخشی از تحقیقی است که با هدف شناسایی و ارزیابی روشهای مختلف سنتی بهرهبرداری از سیلاب در بلوچستان با استفاده از روشهای میدانی حاصل شده است. [1]. Khoushab [2]. Darband | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیستانوبلوچستان؛ خوشاب؛ روشهای سنتی؛ سیلاب؛ دربند | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,104 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,907 |
||