تدوین و اعتبارسنجی ابزار سنجش سلامت معنوی مبتنی بر متون اسلامی مرتبط | ||
| فرهنگ مشاوره و روان درمانی | ||
| مقاله 6، دوره 12، شماره 48، زمستان 1400، صفحه 165-196 اصل مقاله (1010.63 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qccpc.2021.59748.2667 | ||
| نویسندگان | ||
| اعظم اسکندری1؛ سعید وزیری* 2؛ محمد حسین فلاح3؛ ابوالقاسم عاصی مذنب4 | ||
| 1دانشجوی دکتری روان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد | ||
| 2استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد | ||
| 3دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد | ||
| 4استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اسلامی واحد یزد | ||
| چکیده | ||
| یکی از مهمترین جنبههای سلامت انسان، سلامت معنوی است که بر دیگر ابعاد آن، تأثیر بسزایی دارد. با توجه به لزوم ارائه تعریفی جامع از سلامت معنوی و تعیین مؤلفهها و سنجش آن منطبق با فرهنگ و دین جامعه ایرانی، پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل مفهومی و ابزار سنجش سلامت معنوی مبتنی بر متون اسلامی انجام شده است. مطالعه حاضر به روش ترکیبی از نوع اکتشافی (کیفی، کمی) انجام شد. در مرحله کیفی، به روش تحلیل محتوای کیفی با نظام مقولهبندی استقرایی، متغیرها و مؤلفههای ناشناخته سلامت معنوی کشفشده و الگوی مفهومی سلامت معنوی ترسیم شد. جهت استحکام و اعتباربخشی به دادهها، از روش ممیّزان بیرونی یا تأیید متخصصان مرتبط، استفاده شد. سپس ابزار سنجش سلامت معنوی در قالب پرسشنامهای با طیف لیکرت در 70 گویه تدوین شد. در مرحله کمی، در فرآیند اعتبارسنجی پرسشنامه، جهت آزمون روایی پرسشنامه از شاخصهای روایی محتوا و جهت سنجش پایایی آن از روشهای آزمون-آزمون مجدد و سنجش هماهنگی درونی استفاده شد. در مرحله کیفی، مؤلفههای سلامت معنوی در سه مقوله هستهای مبدأشناسی، راهنماشناسی و معادشناسی طبقهبندی شدند. مؤلفه مبدأشناسی شامل 6 مفهوم نگرش توحیدی، یقین، اخلاص، انقطاع، توکل و ذکر بود. مؤلفه راهنماشناسی، شامل دو مقوله اصلی ادب تطبیقی با قرآن کریم (الگوی نظری) و ادب تطبیقی با انبیاء و چهارده معصوم (الگوی عملی) بود. مقوله اول شامل دو مفهوم انس با قرآن و عمل به قرآن؛ و مقوله دوم شامل 22 مفهوم تسلیم و رضاء، صبر، عمل به واجبات، ترک محرمات، شکر، قناعت، لذت مادی، لذت معنوی، وفای به عهد، صدق الکلام، اداء امانت، حسن خلق، سخاوت، مروت، خدمت، عفو، عدالت، شجاعت، غیرت، حلم، حیاء و کسب روزی حلال بود. آخرین مؤلفه سلامت معنوی، معادشناسی است که شامل سه مفهوم معادباوری، یاد مرگ و زهد میباشد. درنهایت ابزار سنجش سلامت معنوی بر اساس الگوی مفهومی طراحی شد. در مرحله کمی در مجموع 70 گویه از سوی متخصصین، ضروری، مرتبط و ساده و واضح تشخیص داده شدند و روایی محتوا از سوی خبرگان تأیید شد. ضرایب آلفای کرانباخ، نشاندهنده هماهنگی درونی در تمامی سازهها و زیر سازههای پرسشنامه بود و نتایج حاصل از آزمون- بازآزمون نیز در تمامی مؤلفهها، پایایی پرسشنامه را تأیید نمود .در مطالعه حاضر، بانگاهی جامع به یک انسان کامل با هویت توحیدی ذکرشده در متون اسلامی، مؤلفههای سلامت معنوی استخراج، الگوی مفهومی آن طراحی و ابزار سنجش آن تدوین و اعتبارسنجی شده است که درمجموع با مطالعات پیشین در این زمینه همسو است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "مدل مفهومی"؛ "سلامت معنوی "؛ "ابزار سنجش" | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,813 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,264 |
||