شاخصهای عرفانی آیات و گزارههای قرآنی | ||
| پژوهشنامه معارف قرآنی | ||
| مقاله 1، دوره 14، شماره 53، 1402، صفحه 1-39 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/rjqk.2023.71899.2748 | ||
| نویسنده | ||
| حسین هاشم نژاد* | ||
| استادیار فلسفه و کلام، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| گزاره یا همان قضیه منطقی کوچکترین واحد معرفت تصدیقی است که به "باور صادق موجّه" تعریف شده است. برخی از آیات قرآنی گزاره واحد هستند و برخی مشتمل بر چند گزارهاند.گزارههای قرآنی گاهی فقهی هستند، مانند:«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ» گاهی اخلاقیاند، مانند:«إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ» گاهی کلامی هستند، مانند:«هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» گاهی فلسفیاند، مانند:«أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَیْرِ شَیْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ» به همین بیان گاهی گزارههای قرآنی عرفانی هستند، مانند:«هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ».اینکه معیارها و شاخصهای عرفانی بودن گزارههای قرآنی چیست؟پرسش اصلی این جُستار است. طبق یافتههای این پژوهش؛ مربوط به وحدت وجود بودن به معنای درست و قابل دفاع آن، مربوط به توحید افعالی بودن، دلالت بر قوس نزول و قوس صعود داشتن، دلالت بر عوالم چندگانه عرفانی داشتن، دلالت بر تجلّی نمودن، دلالت بر سریان شعور و علم در کل هستی داشتن و... از جمله شاخصهای گزاره عرفانی بودن گزارههای قرآنی است. لازم به ذکر است که در این مقاله عرفان نظری مبنای بحث قرار گرفته و عرفان عملی خود نوشتار مستقلی میطلبد. هدف مقاله زمینهسازی برای شناسایی همه گزارههای عرفان نظری در قرآن کریم و سپس در احادیث است تا مقدمات تدوین عرفان نظری ناب اسلامی متَخَذ از آیات و روایات تمهید گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گزاره عرفانی؛ عرفان قرآنی؛ وحدت وجود؛ تجلّی؛ قوس نزول | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 743 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 637 |
||