ضرورت و تصادف در رسالهی دکتری مارکس | ||
| حکمت و فلسفه | ||
| مقاله 4، دوره 20، شماره 77، بهار 1403، صفحه 85-112 اصل مقاله (1.13 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/wph.2024.75760.2186 | ||
| نویسندگان | ||
| علی کرباسی زاده اصفهانی* 1؛ میلاد عمرانی2 | ||
| 1دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری فلسفه عصر جدید، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مطابق تفسیر مارکس در رسالهی دکتریاش، در دستگاه دموکریتی، اتمها در خلأ طبقِ ضرورتی کور حرکت میکنند. اطلاق لفظ تصادفی بهنظام دموکریتی دلالت بر حرکتِ پیشبینیناپذیر یا بدونِ علتِ اتمها ندارد؛ بلکه حاکی از عدم وجود طرح و نقشهی پیشین یا غایتی مشخص در خلقِ جهانهاست. گویی که اتمها به سمت و سویی میروند که انتهای مسیر آن، خلقِ عوالم است. اپیکور برخلاف دموکریتْ قائل به وجود ضرورتی تخطیناپذیر در حرکات اتمها نیست و انحراف اتم از خطِ مستقیم را بهعنوان سنخی حرکت تصادفی وارد نظام اتمیستیاش میکند. با انحراف بهمثابه حرکتی تصادفی است که اساساً خلق جهانها آغاز میشود. پس پایهی خلقِ جهانها، تصادف {یا بخت} است. اپیکور هم قائل به حرکتِ تصادفی اتمهاست، هم در روند خلق جهانها هیچ طرح و نقشهی پیشینیای را مفروض نمیگیرد. تصادف اپیکوری، هم حاکی از نفیِ غایت است و هم حاکی از حرکاتِ تصادفی اتمها در انحراف از خطِ مستقیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مارکس؛ دموکریت؛ اپیکور؛ ضرورت؛ تصادف | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 576 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 502 |
||