| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,282 |
| تعداد مقالات | 18,831 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,443,112 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 30,411,381 |
طرحوارههای تصویری و کارکرد معنایی آن در سورۀ حدید | ||
| سراج منیر | ||
| مقاله 5، دوره 16، شماره 51، مهر 1404، صفحه 145-173 اصل مقاله (1.28 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ajsm.2024.78580.2015 | ||
| نویسندگان | ||
| رقیه حبیب پور گودرزی1؛ محمد مهدی شاهمرادی فریدونی* 2؛ محمد شریفی3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 3دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه یزد ، یزد ، ایران | ||
| چکیده | ||
| حصول به معارف عمیق قرآن بهعنوان معجزۀ جاودانۀ پیامبر اسلام ضروری است. استفاده از دستاوردهای حاصل از علوم مختلف انسانی ازجمله زبانشناسی جدید، دسترسی بهتر و دقیقتر معارف قرآنی را میسر مینماید. یکی از راهها در حوزۀ معناشناسی شناختی جهت کمک در دستیابی به معانی بلند قرآن، بهرهگیری از طرحوارۀ تصویری است. طرحوارههای تصویری پلی میان تجربههای ساختاری و قلمروهای شناختی همانند زبان هستند. مهمترین طرحوارههای تصویری که جانسون معرفی مینماید؛ طرحوارههای تصویری حجمی، حرکتی و قدرتی است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل آیاتی است که دارای طرحواره تصویری هستند با استفاده از نظریۀ طرحوارههای تصویری تا نحوه مفهومسازی مفاهیم انتزاعی و مجرد تعابیر قرآنی بررسی و تبیین گردد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با گردآوری اطلاعات کتابخانهای انجام شد. یافتهها بیانگر آن است که از هر سه طرحوارۀ تصویری (حرکتی، حجمی، قدرتی) برای انتقال مفاهیم انتزاعی در سورۀ حدید استفادهشده است که طرحوارۀ حجمی از بیشترین بسامد (8/ 71 درصد) برخوردار است. برای انتقال مفاهیمی مانند حق، عواقب امور، ارسال رسل، تواضع، مرگ و... از طرحوارۀ تصویری حرکتی و برای انتقال مفاهیمی مانند زمین و آسمان، مغفرت، فتنه، ذریه، میثاق، جایگاه مؤمنان و منافقان در آخرت، رحمت، قلب و...از طرحوارۀ تصویری حجمی و برای انتقال مفاهیم فاصلۀ اعتقادی مؤمنان و منافقان، ایمان و تکذیب از طرحوارۀ تصویری قدرتی بهرهگرفته شده است. همچنین برای انتقال دو مفهوم اجر و راه خدا از طرحوارههای تصویری حجمی و حرکتی و مفهوم فاصلۀ اعتقادی مؤمنان و منافقان از دو طرحوارۀ تصویری قدرتی و حجمی بهرهگرفته شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طرحوارۀ تصویری؛ کارکرد معنایی؛ سورۀ حدید؛ معناشناسی شناختی | ||
| مراجع | ||
|
رآن کریم
اشکورى، محمد بن علی. (1373). تفسیر شریف لاهیجى. چاپ اول. تهران: دفتر نشر داد.
اصفهانى، محمدعلى. (1387). تفسیر قرآن مهر. قم: پژوهشهاى تفسیر و علوم قرآن.
باقری خلیلی، علیاکبر. محرابی کالی، منیره. (1393). «طرحوارۀ «حجمی» رهیافتی به واقعگرایی سعدی». نشریه نثر پژوهی ادب فارسی، شماره 36. سال 17. صص 90-111.
پرهیزگار، اکرم. کرد زعفرانلو، عالیه. (1399). «بررسی نمادین توصیفات بهشت و جهنم با توجه به آیات قرآن کریم در چارچوب زبانشناسی شناختی (طرحوارۀ تصویری حجمی)». نشریه رخسار زبان. شماره 15. صص 83-100.
تیموری، نسرین. جیگارهای، مینا. فقیه ملک مرزبان، نسرین. (1400). «کارکرد طرحوارههای تصویری در مفهومسازی قرآن با تحلیل شواهدی از سورۀ طه و انبیاء». پژوهشنامۀ تفسیر و زبان قرآن، شمارۀ 18. صص 29-46.
تیغنورد، اکبر. (1396). «بررسی طرحوارههای تصویری در اشعار فروغ فرحزاد و فریدون مشیری». پایاننامۀ کارشناسی ارشد، رشته آموزش فارسی به غیرفارسیزبانان. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه سمنان.
جزائرى، ابوبکر جابر. (1416 ق). اّیسر التفاسیر لکلام العلى الکبیر. مدینه: مکتبة العلوم و الحکم.
حجتی، محمد باقر. (1368). پژوهشی در تاریخ قرآن کریم. تهران: انتشارات اسوه.
حجازى، محمد محمود. (1413 ق). التفسیر الواضح. چاپ دهم. بیروت: دار الجیل.
حوى، سعید. (1424 ق). الاساس فى التفسیر. چاپ اول. مصر: دار السلام.
خطیب، عبدالکریم. (1424 ق). التفسیر القرآنى للقرآن. چاپ اول. بیروت: دار الفکر العربی.
راغب، محمد. (1412 ق). المفردات فی غریب القرآن. المحقق: صفوان عدنان الداودی. چاپ اول. دمشق: دارالقلم، الدار الشامیة.
رازى، حسین بن على. (1408 ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. چاپ اول. مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى.
زحیلى، وهبه. (1411 ق). التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج. چاپ دوم. دمشق: دارالفکر.
سبزوارى، محمد. (1406 ق). الجدید فى تفسیر القرآن المجید. چاپ اول. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
شاهعبدالعظیمى، حسین. (1363). تفسیر اثنى عشرى. چاپ اول. تهران: میقات.
صادقى تهرانى، محمد. (1388). ترجمان فرقان: تفسیر مختصر قرآن کریم. چاپ اول. قم: شکرانه.
صفایی، غلامعلی. (1387). ترجمه و شرح مغنیالادیب. قم: قدس.
طوسى، محمد بن حسن. (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. چاپ اول. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
طباطبایى، سید محمدحسین. (1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسى، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. چاپ سوم. تهران: ناصر خسرو.
طیب، عبدالحسین. (1369). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. چاپ دوم. تهران: بینا.
عسکرنیا، مدینه. (1391). بررسی استعارههای مفهومی در ترانههای عامیانه گویش بختیاری از دیدگاه شناختی. پایاننامه کارشناسی ارشد. رشته زبانشناسی همگانی. دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی. دانشگاه پیام نور.
عابدی جزینی، مهدی. ربانی، نفیسه. ربانی، زهره. (1379). «بررسی طرحوارههای تصویری «عذاب» در قرآن کریم از منظر زبانشناسی شناختی»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهراء، سال پانزدهم، شماره 3. صص 128- 157.
فراهیدی، عبد الرحمن الخلیل. (بیتا). العین، بیجا: بینا.
فضل الله، محمد حسین. (1419 ق). من وحى القرآن. چاپ اول. بیروت: دار الملاک.
قاسمی، آزاده. (1394). بررسی استعارههای مفهومی و طرحوارههای تصویری واژههای غم در اشعار فریدون مشیری. پایاننامه کارشناسی ارشد. رشته زبانشناسی. دانشگاه فردوس مشهد.
قائمینیا، علیرضا. (1390). معناشناسی شناختی قرآن. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
قرشى بنابى (الف)، علىاکبر. (1412 ق). قاموس قرآن. چاپ ششم. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قرشى بنابى (ب)، علىاکبر. (1375). تفسیر احسن الحدیث. چاپ اول. قم: دفتر نشر نوید اسلام.
کاشفی، حسین بن على. (بیتا). تفسیر حسینى (مواهب علّیه). چاپ اول. سراوان: کتابفروشی نور.
کرد زعفرانلو، عالیه. ابراهیم پورنیک، فائقه. (1398). «بررسی طرحوارههای تصویری جانسون در آیات توصیفکننده دوزخ و بهشت در چارچوب معناشناسی شناختی»، مجلۀ ذهن، شمارۀ 79. صص 119- 152.
لیکاف، جورج. جانسون، مارک. (1394). استعارههایی که با آنها زندگی میکنیم. مترجم: هاجر آقا ابراهیمی. چاپ اول، تهران: نشر علم.
میرزایی، مسیب. (1395). معناشناسی قضا و قدر در قرآن. پایاننامه کارشناسی ارشد. رشته علوم قرآنی. دانشکده علوم قرآنی اصفهان. دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم.
ماتریدى. محمد بن محمد. (1427 ق). تأویلات أهل السنة (تفسیر الماتریدى)، چاپ اول، بیروت: دار الکتب العلمیة. منشورات محمد علی بیضون.
متشرعی، محمود. (1391). مقایسه طرحوارههای تصویری در اشعار شاملو، فروغ و سهراب سپهری. پایاننامۀ کارشناسی ارشد. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه پیام نور مرکز تهران.
مظفری ورسی، محمد حیدر. (1388). مرگاندیشی در آموزههای اسلامی. ناشر: صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهشهای اسلامی.
مقاتل بن سلیمان. (1424 ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. چاپ اول. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مکارم شیرازی، ناصر. (1371). تفسیر نمونه. چاپ دهم. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
مغنیه، محمدجواد. (ق 1424). التفسیر الکاشف. چاپ اول. قم: دار الکتاب الإسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 681 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 92 |
||