تحلیل انتقادی دیدگاه ابن تیمیه درباره کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی، در تفسیر قرآن | ||
| سراج منیر | ||
| مقاله 1، دوره 16، شماره 51، مهر 1404، صفحه 1-29 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ajsm.2024.79920.2036 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمحمدباقر عبادی1؛ کاوس روحی برندق* 2؛ نهله غروی نائینی3؛ کاظم قاضی زاده4 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم قران و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 4استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| شناخت محدوده کاربرد عقل در تفسیر قرآن، همواره خاستگاه اختلافهای فکری، مذهبی و اجتماعی بین مسلمانان بوده که گاه به درگیری نظامی و تکفیر یکدیگر منجر شده است. ازجمله جریانهایی که در این مورد، دیدگاهی خاص دارد، جریان سلفیگری و وهابیت است که ابن تیمیه، از مهمترین عالمان این جریان بهشمار میآید و به عقلگریزی مشهور است. این پژوهش، با روش توصیفی، تحلیلی و انتقادی، کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی را از دیدگاه ابن تیمیه، بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته است که: 1) او در مقام نظریهپردازی و بحث تئوریک دچار اشتباه است. او در مقام بیان دیدگاه خود درباره عقل، همزمان به حجیت عقل ظنی و عدم اعتبار عقل برهانی قائل است؛ و نیز باوجود استدلالهای نظری فراوان، جز عقل ضروری را نمیپذیرد؛ همچنین در این راستا، علوم عقلی (فلسفه و کلام) را بهطورکلی انکار میکند. 2) علیرغم اینکه گاهی او در بحث مبنایی، عقلگرایی سترگ است ولی در مقام تطبیق و به هنگام استناد به عقل در کنار سایر دلایل، در عقل گریزی چابک است و سختترین حملهها را به آن، روا داشته است بهگونهای که گویا دشمنی مثل عقل وجود ندارد. 3) ابن تیمیه به نقش عقل در شکلگیری ظهور لفظی، بیتوجه بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابن تیمیه؛ منبع بودن عقل؛ ظهور؛ تفسیر قرآن | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 956 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 260 |
||