دانشگاه علامه طباطبایی

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات63
تعداد شماره‌ها2,247
تعداد مقالات18,503
تعداد مشاهده مقاله57,204,536
تعداد دریافت فایل اصل مقاله29,347,648
پیرحیاتی, مهدی. (1403). خوانش تکنیک ها و دانش بومی معماری پل های تاریخی لرستان در دوران شکوفایی آل حَسْنویه (دوران بدرابن حسنویه). سامانه مدیریت نشریات علمی, 11(22), 251-291. doi: 10.22054/qjik.2025.82008.1435
مهدی پیرحیاتی. "خوانش تکنیک ها و دانش بومی معماری پل های تاریخی لرستان در دوران شکوفایی آل حَسْنویه (دوران بدرابن حسنویه)". سامانه مدیریت نشریات علمی, 11, 22, 1403, 251-291. doi: 10.22054/qjik.2025.82008.1435
پیرحیاتی, مهدی. (1403). 'خوانش تکنیک ها و دانش بومی معماری پل های تاریخی لرستان در دوران شکوفایی آل حَسْنویه (دوران بدرابن حسنویه)', سامانه مدیریت نشریات علمی, 11(22), pp. 251-291. doi: 10.22054/qjik.2025.82008.1435
پیرحیاتی, مهدی. خوانش تکنیک ها و دانش بومی معماری پل های تاریخی لرستان در دوران شکوفایی آل حَسْنویه (دوران بدرابن حسنویه). سامانه مدیریت نشریات علمی, 1403; 11(22): 251-291. doi: 10.22054/qjik.2025.82008.1435

خوانش تکنیک ها و دانش بومی معماری پل های تاریخی لرستان در دوران شکوفایی آل حَسْنویه (دوران بدرابن حسنویه)

دو فصلنامه دانش های بومی ایران
مقاله 7، دوره 11، شماره 22، اسفند 1403، صفحه 251-291    اصل مقاله (1.46 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qjik.2025.82008.1435
نویسنده
مهدی پیرحیاتی*
استادیار گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول،دزفول،ایران
چکیده
پل‌ها در سرزمین کوهستانی ایران به عنوان بناهایی با معماری بومی از دوران پیش از تاریخ وجود داشته‌اند. پل‌ها با تغییرات زندگی بشر و فن‌آوری‌های جدید دست‌خوش تغییر و تحول گردیده و در هر زمان با توجه به نیاز‌های آن دوران ساخته می‌شده است. عبور از رودخانه‌های دائمی و پرآب لرستان که در میان دره‌های عمیق جریان دارند بدون استفاده از پل آسان نبوده است. چندکتیبه باقی‌مانده در محل چند پل‌ تاریخی لرستان گواه این ادعا است که بدرابن‌حسنویه در قرن چهارم هجری پل‌های عظیمی را بر روی رودخانه‌های لرستان، به خصوص رودخانه کشکان، بنا نهاده بود. از این رو هدف این پژوهش معرفی یکی از سازه‌های آبی مهم در حوزۀ زاگرس و خوانش و فهم تکنیک‌ها و دانش بومی رایج پل‌سازی در این دوران با استناد به مدارک و شواهد تاریخی، از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی با استفاده از رویکرد تفسیری و راهبرد کیفی است. پژوهش با تمرکز بر روی 4 نمونه مطالعاتی ضمن دستیابی به شاکله اصلی ساختار کالبدی مشترک پل‌های مذکور، خوانش تکنیک و دانش بومی آن‌ها را که شامل بستر‌سازی و پی سازی، فن‌آوری ساخت پایه‌ها، تشابه سطح گذر و راه-گذر و تکنیک بومی تاق‌های وسیع در دهانه‌های عریض بود، مشخص نمود.
کلیدواژه‌ها
معماری بومی؛ پل های تاریخی؛ لرستان؛ رودخانه کشکان؛ آل حسنویه
مراجع
  • اذکایی، پرویز. (1383)، «آلِ حَسْنویه»، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج 1، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی: بی تا.
  • اشپولر، برتولد. (1373)، تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ترجمه: جواد فلاطوری و مریم میر احمدی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  • اشمیت، اریک. ف. (1940)، پرواز بر فراز شهرهای باستانی، ترجمه: آرمان شیشه گر، 1376، چاپ اول، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
  • ایزدپناه، حمید. (1376)، آثار باستانی و تاریخی لرستان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  • پیرحیاتی، مهدی و انیسی، علیرضا. (1400)، تبیین اصول حفاظت از منظر فرهنگی پل‌های تاریخی رودخانه کشکان لرستان (پل‌های کَشکان، کِلَهُر معمولان، پل دختر و گاومیشان). مطالعات باستان شناسی پارسه، دوره 5، شماره 16، 97-118. DOI: 10.30699/PJAS.5.16.97
  • پیرحیاتی، مهدی، پدرام، بهنام و انیسی، علیرضا. (1398)، حفاظت از پل ساسانی – اسلامی کشکان با رویکرد منظرفرهنگی. مطالعات هنر اسلامی، دوره 15، شماره 35، 1-25.
DOI: 10.22034/IAS.2019.101010

  • چریکف، مسیو. (1847)، سیاحتنامه مسیو چریکف. ترجمه: آبکار مسیحی، 1379، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • دمورگان، ژاک. (1890)، مطالعات جغرافیایی غرب ایران، ترجمه: کاظم ودیعی، 1339، تبریز: انتشارات چهر.
  • دوبد، بارون. (1845)، سفرنامه لرستان؛ دو سفرنامه درباره لرستان: همراه با رساله لرستان و لرها، تهران: انتشارات بابک.
  • دوبد، بارون. (1848)، سفرنامه لرستان و خوزستان، ترجمه: محمد حسین آریا، 1371، تهران: موسسه علمی و فرهنگی.
  • دورعلی، سودابه و پویا پالار. (1376)، شناسایی ملات بکار رفته در پل‌های دوره ساسانی در لرستان. مقاله ارائه شده در دومین همایش سالانه حفاظت و مرمت اشیاء، تهران: پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور.
  • راولینسون، سِرهِنری. (1836)، گذر ذهاب به خوزستان، ترجمه: سکندر امان الهی بهاروند، 1362، تهران: انتشارات آگاه.
  • رزم آرا، علی. (1320)، جغرافیای نظامی لرستان، تهران: سازمان جغرافیای ارتش.
  • ساکی، علی‌محمد. (1343)، جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان، خرم‌آباد: انتشارات محمدی.
  • سامی، علی. (1355)، تمدن ساسانی، تهران: نشر پازینه.
  • ستوده، منوچهر. (1385)، نامنامه ایلات و عشایر و طوایف، تهران: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.
  • سجادی، علی. (1393)، بررسی راه‌های باستانی و تاسیسات بین‌راهی دوره‌های تاریخی و اسلامی لرستان (زاگرس میانی)، تهران: سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری کشور.
  • سلطان‌زاده، حسین؛ میرهاشمی روته؛ سید احسان، و میرشاهزاده، شروین. (1402)، تبیین بینامتنی تأثیرپذیری معماری اسلامی از معماری ساسانی در وجوه مفهوم معماری و فناوری ساخت. کیمیای هنر، دوره 12، شماره 47، 23-40.DOI: 10.22034/12.47.23.
  • صحراکار، افشین؛ پرویز؛ احمد؛ منوچهرآبادی، مجتبی و نریمانی، رامین. (1380)، طرح جامع پل کشکان (نسخه فتوکپی)، سازمان میراث فرهنگی کشور (دفتر فنی معاونت حفظ و احیاء)، تهران.
  • طاحونی، شاپور. (1369)، طراحی پل. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • قیومی، مهرداد. (1383)، تحقیق تفسیری تاریخی در معماری، صفه، دوره 14، شماره 2، 66-101.
DOI: 20.1001.1.1683870.1383.14.4.6.1

  • کریمی، بهمن. (1329)، راه‌های باستانی و پایتخت‌های قدیمی غرب ایران، تهران: نشر شهریور.
  • مرادی، یوسف. (1401)، پل بیستون در شاهراه خراسان-بغداد: ویژگی‌های معماری، روند شکل‌گیری و تاریخ‌گذاری، پژوهش‌های باستان شناسی ایران، دوره 12، شماره 32، 215-248.
DOI: 10.22084/NB.2022.24609.2355

  • مرادی، یوسف. (1402)، کاوش‌های باستان‌شناختی در اطراف پل بیستون: کارگاه‌های سنگ‌تراشی و تولید آجر و آهک، مطالعات باستان شناسی پارسه، دوره 7، شماره 25، 109-135.
DOI: 10.30699/PJAS.7.25.105

  • مستوفی، حمدالله. (740 ه.ق)، نزهه القلوب. ترجمه: سید محمد دبیر سیاقی، 1381، قزوین: نشر طه.
  • مسکویه الرازی، ابوعلی. (1379 ه.ق)، تجارب الامم، ترجمه: ابوالقاسم امامی و علی‌نقی منزوی، 1376، تهران: نشر توس.
  • مقدسی، محمد بن احمد. (1361)، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، تهران: شرکت مولفان و مترجمان.
  • ملازاده، کاظم، و محمدی، مریم. (1379)، بناهای عام‌المنفعه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  • مهریار، محمد. (1365)، بررسی اجمالی پل دختر (جایدر)، مجله اثر، دوره 7، شماره 13،12 و 14: 177-207.
  • نگهبان، عزت‌الله. (1372)، حفاری هفت تپه دشت خوزستان، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
  • ویلسون، آرلوند. (1371)، سفرنامه ویلسون، ترجمه: سعادت نوری، تهران: انتشارات وحید.
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 489
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 268


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب
login