ارائۀ چارچوبی برای بازطراحی الگوهای نهادی حکمرانی تجارت خارجی ج.ا.ایران؛ ارزیابی تطبیقی با رویکرد آمیخته | ||
| مطالعات مدیریت خدمات عمومی | ||
| مقاله 3، دوره 2، شماره 5، پاییز 1403، صفحه 61-118 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/spsa.2025.87669.1070 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا مولایاری* 1؛ حمیدرضا ملک محمدی2؛ کیومرث اشتریان3؛ احسان سلطانی فر4 | ||
| 1کارشناسی ارشد سیاستگذاری عمومی، دانشگاه تهران | ||
| 2استاد تمام گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران | ||
| 3دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه تهران | ||
| 4استادیار گروه بازرگانی، دانشکده تجارت و بازرگانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| با عنایت به چالش ناهماهنگی نهادی، پراکندگی مراکز تصمیمگیری و گسست میان لایههای سیاستگذاری و اجرایی، بازنگری بنیادین در معماری نهادی حکمرانی تجارت خارجی ضرورتی اجتنابناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تطبیقی چهار الگوی نهادی «وزارتخانه تخصصی بازرگانی»، «وزارتخانه ادغامی صمت»، «شورای عالی صادرات غیرنفتی» و «ارتقاء سازمان توسعه تجارت»، در چارچوب رویکرد آمیخته انجام پذیرفته است. در بخش کیفی، دادههای حاصل از مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان به روش تحلیل مضمون واکاوی و روایتها و استدلالهای موافقان و منتقدان هر الگو استخراج و ذیل مقولات مفهومی انسجامیافته سازماندهی شد. بر این مبنا، شاخصهای کلیدی حکمرانی تجاری صورتبندی و مبنای طراحی پرسشنامه مرحله کمی قرار گرفت. دادههای کمی گردآوریشده از جامعه خبرگان، با آزمون تحلیل واریانس یکطرفه و آزمون تعقیبی Tukey HSD تحلیل گردید. یافتهها نشان داد دو الگوی «وزارتخانه تخصصی بازرگانی» و «ارتقاء سازمان توسعه تجارت» در شاخصهای چابکی نهادی، توان دیپلماسی اقتصادی و کاهش شکاف هدف و اجرا، برتری معناداری نسبت به دو مدل دیگر دارند. شاخص پایایی آلفای کرونباخ (0.927) حاکی از انسجام درونی بسیار مطلوب ابزار سنجش بود و نتایج رتبهبندی با روش TOPSIS، «وزارتخانه تخصصی بازرگانی» را در جایگاه نخست قرار داد. برساخت تحلیل تلفیقی یافتهها نشان میدهد در صورت تقدمبخشی به اقتدار نهادی، انسجام مأموریتی و راهبری یکپارچه، «وزارتخانه تخصصی بازرگانی» گزینه برتر خواهد بود؛ حال آنکه در سناریوی اولویتبخشی به انعطافپذیری، سازگاری سریع با تحولات محیطی و نوآوری، «ارتقاء سازمان توسعه تجارت» برتری خواهد داشت. در هر دو رویکرد، استمرار نقش «شورای عالی صادرات غیرنفتی» بهمثابه نهاد فرابخشی هماهنگکننده توصیه میشود. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,371 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 510 |
||