تحلیلی بر رویکرد تأویل‌گرایانۀ روزبهان بقلی دربارۀ آیۀ نور (با تأکید بر تفسیر عرائس‌البیان‌فی‌حقائق‌القرآن) | ||
| سراج منیر | ||
| مقاله 9، دوره 17، شماره 52، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ajsm.2026.85448.2124 | ||
| نویسنده | ||
| سید امیر جهادی حسینی* | ||
| دانشیار بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| از جملۀ تفاسیر مطرح عرفانی که به زبان عربی و توسط یکی از عرفای برجستۀ قرن ششم، تصنیف شده است باید از عرائس‌البیان‌فی‌حقائق‌القرآن نگاشتۀ روزبهان بقلی که در زمرۀ تفاسیر فیضی-اشاری است، یاد نمود. هر چند که روزبهان در این تفسیر تحت تأثیر بزرگانی چون قشیری است، اما گرایش خاص تفسیری وی -که متأثر از اندیشه‌های جما‌ل‌پرستانۀ اوست- نیز آشکار است. آیۀ نور، از رمزی‌ترین و در عین حال پربحث‌ترین آیات مبارکۀ قرآن در میان مفسّران و عرفاست؛ روزبهان در تفسیر آیۀ مبارکۀ نور ضمن بحثی دقیق و مبسوط و با بهره‌گیری از شهود عارفانه و در یک طبقه‌بندی منحصر به فرد، به تأویل آیه پرداخته است. رویکرد روزبهان مبتنی بر دو نگرش حرف‌گرایی و تشبیهی است؛ در محور اخیر نیز شاهد رویکردهای فرعی روزبهان (صفات الهی، عالم اکبر و عالم اصغر) هستیم. در پایانِ تفسیرِ آیه، روزبهان مطابق شیوۀ تفسیر مأثور و روایی به نقل اقوال عرفای پیشین نیز مبادرت جسته است. نویسنده در پژوهش حاضر با تکیه بر روش تحلیل و توصیف محتوای کیفی و از منظر مبانی تفسیر عرفانی به بحث و تحلیل مسئلۀ پژوهش پرداخته است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قرآن؛ تفسیر؛ تأویل؛ آیۀ نور؛ عرائس‌البیان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 695 |
||