مبانی الهیاتی نقد فرهنگستان علوم اسلامی بر مدرنیته | ||
| پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه | ||
| مقاله 4، دوره 6، شماره 11، مهر 1404، صفحه 121-157 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jcst.2026.90279.1282 | ||
| نویسندگان | ||
| علی عابدی رنانی* 1؛ سارا جهانشیری2 | ||
| 1استادیار علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران ، ایران | ||
| 2فارغ التحصیل کارشناسی ارشد رشته شیعه شناسی گرایش جامعه شناسی از دانشگاه علامه طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به تبیین مبانی کلامی نقد فرهنگستان علوم اسلامی قم بر مدرنیته می‌پردازد. فرهنگستان با ابتنا بر الهیات شیعی و با تأکید بر سه اصل بنیادین «جامعیت حداکثری دین»، «ولایت الهی» و «هستی‌شناسی توحیدی»، مدرنیته را نه صرفاً یک پدیده تاریخی، بلکه نظامی الهیاتیِ رقیب در برابر توحید تفسیر می‌کند. از منظر این جریان، مدرنیته بر سه مؤلفه اومانیسم، لیبرالیسم و راسیونالیسم استوار است که هر یک به‌گونه‌ای جایگزینی انسان به‌جای خدا، اراده بشری به‌جای اراده الهی و عقل خودبنیاد به‌جای عقل ولایی را تثبیت می‌کنند. مقاله با تمرکز بر بعد دین‌شناختی، نشان می‌دهد که فرهنگستان سکولاریسم مدرن را انکار جامعیت دین و نفی ولایت الهی دانسته و آن را مصداق شرک تمدنی تلقی می‌کند. در ادامه، نسبت این رویکرد با سنت عقل‌گرایی اصولی شیعه بررسی‌شده و چالش‌های درون‌دینی آن تحلیل می‌شود. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل متن/تحلیل مفهومی (Conceptual-Textual Analysis) با رویکرد کلامی–گفتمانی است. داده‌ها به شیوة کتابخانه‌ای گردآوری‌شده و شامل آثار اصلی فرهنگستان (حسینی هاشمی، میرباقری) و پژوهش‌های تحلیلی مرتبط است. یافته‌ها نشان می‌دهد نقد فرهنگستان ماهیتی بنیادین و تمدنی دارد، اما در تبیین جایگاه عقل با جریان اصولی شیعی تطابق کامل ندارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فرهنگستان علوم اسلامی قم؛ ولایت الهی؛ هستی‌شناسی توحیدی؛ اومانیسم؛ عقل خودبنیاد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 493 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 216 |
||