بازخوانی سیر تاریخی آراء مفسران در بارۀ «وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَکُمْ» در آیۀ 29 سورۀ نساء | ||
| سراج منیر | ||
| مقاله 10، دوره 17، شماره 52، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ajsm.2025.86992.2158 | ||
| نویسندگان | ||
| نصرت نیل ساز* 1؛ اسماعیل شعبانی کامران2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس ، ایران ، تهران | ||
| چکیده | ||
| یکی از مباحث مهم و چالش‌برانگیز در حوزۀ تفسیر قرآن، تبیین مفهوم «وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَکُمْ» در آیۀ ۲۹ سورۀ نساء است. در طول تاریخ تفسیر، از این تعبیر قرآنی برداشت‌های گوناگونی ارائه شده است که از مصادیق فقهی تا تأویل‌های اخلاقی و اجتماعی را در بر می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیر تاریخی دیدگاه‌های مفسران شیعه و سنی دربارۀ عبارت «وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَکُمْ» انجام شده است. روش تحقیق بر پایۀ گردآوری داده‌ها به شیوۀ کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای کیفی استوار است. در این راستا، آراء تفسیری در قالب هفت رویکرد اصلی شناسایی و بر اساس ترتیب تاریخی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که معنای آیه از «نهی از کشتن دیگران» در تفاسیر نخستین، به «نهی از خودکشی و افکندن خویش در هلاکت» در دوره‌های میانه، و سپس به مفاهیمی چون «نابودی اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی» و حتی «قتل شخصیت و کرامت انسانی» در تفاسیر متأخر گسترش یافته است. مفسران اهل سنت با تکیه بر روایات صحابه و تأکید بر وحدت امت اسلامی، بیشتر بر جنبۀ فقهی آیه تأکید کرده‌اند؛ در حالی‌که مفسران شیعه با بهره‌گیری از روایات اهل‌بیت (ع) و گرایش به تأویل، ابعاد گسترده‌تری از معنای «قتل نفس» را مطرح کرده‌اند. برآیند نهایی پژوهش نشان می‌دهد که برداشت‌های گوناگون مفسران، نه متعارض بلکه مکمل یکدیگرند و در مجموع، تصویری جامع از حرمت هر نوع نابودی حیات، کرامت و سلامت انسان در ساحت‌های فردی و جمعی را ارائه می‌کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آیۀ 29 سورۀ نساء؛ وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَکُمْ؛ قتل نفس؛ خودکشی؛ دیگرکشی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 374 |
||