واکاوی گفتمان‌شناختی مفهوم خلقت موت در آیه ۲ سوره ملک؛ تلاقی دانش تفسیری و نظام‌های قدرت | ||
| سراج منیر | ||
| مقاله 7، دوره 17، شماره 52، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ajsm.2026.86486.2144 | ||
| نویسنده | ||
| علی سلحشور* | ||
| استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| عبارت «الذی خلق الموت و الحیات» در آیه ۲ سوره ملک، به دلیل انتساب فعل «خلق» به «مرگ»، چالش‌های کلامی و هستی‌شناختی فراوانی را در میان مفسران برانگیخته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل گفتمان الهیاتی، به واکاوی آراء مفسران در این باره پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که می‌توان ۱۴ انگاره و نگاه متفاوت مفسران را در چهار رویکرد کلانِ «تقدیری، تکوینی، وجودی و غایت‌شناختی» دسته‌بندی و تحلیل نمود. نتایج حاکی از آن است که اگرچه مفسران در تبیین ماهیت خلقت مرگ (عدمی یا وجودی بودن) و چرایی تقدیم آن بر حیات، تحت تأثیر مبانی کلامی و فلسفی خود بوده‌اند، اما برآیند آراء، مرگ را از یک رخداد انفعالی به پدیده‌ای «فعال، هدفمند و مخلوق» ارتقا می‌دهد. مسألۀ تقدم مرگ بر زندگی در آیه نیز، بیش از آنکه ترتیبی زمانی باشد، یک مهندسی معنایی با درون‌مایۀ آزمون الهی و بیدارباش تربیتی است. در نهایت، این مطالعه نشان می‌دهد که مرگ و زندگی در افق قرآنی، ابزارهایی متافیزیکی برای بازاندیشی در چیستی مسئولیت اخلاقی و معنای حیات انسان هستند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| خلق؛ موت؛ حیات؛ آیه ۲ سوره ملک؛ تحلیل گفتمان الهیاتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 348 |
||