تجربه زیسته دختران شهدا ی جنگ ایران و عراق در بزنگاههای زندگی | ||
| پژوهشنامه مددکاری اجتماعی | ||
| مقاله 4، دوره 12، شماره 45، زمستان 1404، صفحه 121-189 اصل مقاله (834.78 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/rjsw.2026.85127.814 | ||
| نویسنده | ||
| اعظم آهنگرسله بنی* | ||
| استادیار گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| بیش از ۸۷ هزار دختر شهید از جنگ تحمیلی ایران و عراق به جا مانده است. جنگ، افزون بر پیامدهای کلان اجتماعی، تأثیرات عمیقی بر خانواده‌ها و به‌ویژه فرزندان شهدا برجای گذاشت. زندگی دختران شهدا به‌عنوان گروهی که در شرایط خاص فقدان، ناامنی و تغییرات اجتماعی رشد یافته‌اند، حاوی روایت‌هایی از رنج، مقاومت و بازسازی هویت است. این پژوهش با رویکرد کیفی و از طریق ۲۸ مصاحبۀ عمیق با دختران شهدا انجام شد تا تجربه زیسته و اشتراکات معنایی در زندگی آنان صورت‌بندی شود. یافته‌ها نشان داد که این دختران در بستر فقدان پدر، با احساس مداوم خلأ عاطفی، فشارهای اجتماعی، برچسب‌های فرهنگی و چالش‌های هویتی روبه‌رو هستند. عواملی همچون نحوۀ اطلاع از شهادت پدر، نوع سرپرستی، ازدواج مادر، حضور ناپدری و برداشت جامعه از «فرزند شهید» بر کیفیت زندگی آنان اثرگذار بوده است. در عین حال، بسیاری از آنان با اتکا به تحصیل، اشتغال و استقلال اقتصادی، توانسته‌اند هویت فردی و اجتماعی خود را بازسازی کرده و از رنج فقدان به نیرویی برای رشد و خودباوری تبدیل شوند. روایت‌های مشارکت‌کنندگان نشان می‌دهد که بازسازی عزت‌نفس، مقاومت در برابر انگ اجتماعی و تلاش برای تعریف دوبارۀ خود از مهم‌ترین راهبردهای آنان بوده است. در نهایت، نتایج این مطالعه شکاف معناداری را میان تصویر رسمی از فرزندان شهدا و واقعیت زیسته آنان آشکار می‌کند؛ شکافی که بازنگری در سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی مرتبط با خانواده‌های شهدا را ضروری می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دختران شهدا؛ تجربه زیسته؛ بازماندگان جنگ؛ خانواده؛ زن و جنسیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 746 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 111 |
||