مطالعه روند توسعه نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای از نظام یکپارچه کتابخانه‌ای به پلتفرم خدمات کتابخانه‌ای | ||
| فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی | ||
| مقاله 3، دوره 13، شماره 46، بهار 1405، صفحه 45-75 اصل مقاله (1.93 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jks.2024.81622.1669 | ||
| نویسندگان | ||
| الهه حسن زاده دیزجی* 1؛ عصمت مومنی2؛ سمانه نوذر1؛ مریم پاکدامن نایینی3؛ نسترن پورصالحی4؛ زینب بیرانوند5؛ فاطمه زرین کمر5 | ||
| 1دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 3دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه الزهرا (س) / مدرس و رئیس اداره انتشارات و تألیفات علمی دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| 4گروه علوم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 5سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| کتابخانه‌ها همواره متناسب با تغییرات نیازهای اطلاعاتی کاربران، منابع، امکانات و خدمات خود را توسعه داده‌اند و نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای این تحول، نقشی اساسی در تکامل خدمات کتابخانه‌ای ایفا کرده‌اند. پژوهش حاضر باهدف بررسی سیر تحول و تکامل نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای و تبیین چشم‌انداز آینده آن‌ها انجام شد. این پژوهش با رویکرد تاریخی و به روش مرور روایتی و شواهد پژوهشی انجام شد و مطالعات داخلی و خارجی منتشرشده از دهه 1950 میلادی تاکنون موردبررسی و تحلیل قرار گرفتند. همچنین نمونه‌های شاخص نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای به‌منظور تبیین روند تحول و ویژگی‌های آن‌ها مطالعه شدند. یافته‌ها نشان دادند که نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای از سامانه‌های اولیه خودکارسازی و مدیریت داده‌های کتاب‌شناختی به سامانه‌های یکپارچه، نرم‌افزارهای مبتنی بر وب و سامانه‌های تعاملی تکامل یافته‌اند و در نسل جدید به سمت پلتفرم‌های خدمات کتابخانه‌ای با قابلیت ارتباط و تعامل میان ذی‌نفعان مختلف حرکت کرده‌اند. همچنین بررسی نرم‌افزارهای نسل جدید ازجمله دبلیو. ام. اس، آلما، فولیو، بلوکلاود، سییرا، اوپن‌اسکایس و فولت، ویژگی‌ها و ظرفیت‌های این رویکرد نوین را آشکار ساخت. نتایج این پژوهش نشان داد که شناخت روند تاریخی تحول نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای می‌تواند در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی آینده کتابخانه‌ها مؤثر باشد و توسعه نسل جدید خدمات کتابخانه‌ای بر پایه فناوری‌های پلتفرمی و ویژگی‌هایی همچون قابلیت سازگاری، پیچیدگی، آزمایش‌پذیری، مشاهده‌پذیری و مزیت نسبی شکل خواهد گرفت. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود شرکت‌های توسعه‌دهنده نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای در ایران، قابلیت‌های محصولات خود را با ویژگی‌های نرم‌افزارهای نسل جدید تطبیق داده و مسیر تحول خدمات کتابخانه‌ای را با مشارکت ذی‌نفعان مختلف دنبال کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سیر تحول نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای؛ سامانه یکپارچه کتابخانه؛ پلتفرم خدمات کتابخانه‌ای؛ فناوری پلتفرمی؛ اتوماسیون کتابخانه؛ تحول دیجیتال؛ فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 295 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 160 |
||