نظریه دولت در عصر هم‌زمانی فضای دیجیتال و فیزیکی: مطالعه‌ای تطبیقی در مفهوم حاکمیت لامکان | ||
| دولت پژوهی | ||
| مقاله 3، دوره 12، شماره 47، پاییز 1405، صفحه 69-92 اصل مقاله (707.2 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/tssq.2026.89032.1739 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدقاسم تنگستانی* 1؛ مهدی مرادی برلیان2 | ||
| 1دانشیار حقوق بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار حقوق عمومی و بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در عصر حاضر، مرزهای جغرافیایی دیگر تنها بستر اِعمال اقتدار دولت نیستند و فضاهای دیجیتال، پلتفرم‌های فرامرزی و شبکه‌های داده‌ای نیز به عرصه‌های جدید حاکمیت تبدیل شده‌اند. این دگرگونی، مفاهیم سنتی دولت، مرز و اقتدار را به چالش کشیده و ضرورت بازاندیشی در نظریه دولت مدرن را پدید آورده است. هدف پژوهش حاضر، تبیین چارچوبی نظری برای فهم اقتدار دولت در وضعیت «هم‌زمانی فضاهای فیزیکی و دیجیتال» و ارائه نظریه‌ای نو با عنوان «حاکمیت لامکان» است. در این نظریه، دولت معاصر در شرایطی عمل می‌کند که اقتدارش نه صرفاً در قلمرو سرزمینی، بلکه در شبکه‌های داده‌محور، سامانه‌های الگوریتمی و پلتفرم‌های فراملی توزیع شده است. پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی و با اتکا بر منابع فلسفه حقوق عمومی و نمونه‌های تطبیقی از اتحادیه اروپا، فرانسه و جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در نظم نوین دیجیتال، مؤلفه‌های کلاسیک دولت (سرزمین، قانون، مشروعیت و اقتدار متمرکز) دچار بازتعریف شده‌اند و دولت در تعامل با کنشگران غیردولتی و فناوری‌های زیرساختی، در پی بازیابی اقتدار خود در فضای نامکان‌مند است. نتیجه آن است که نظریه «حاکمیت لامکان» می‌تواند الگویی حقوقی-سیاسی برای تحلیل تحول دولت در جهان پسامکانی فراهم آورد و در سیاست‌گذاری‌های مرتبط با حکمرانی دیجیتال، چارچوبی مفهومی برای بازتعریف اقتدار، مشروعیت و کرامت شهروندی ارائه دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دولت؛ حاکمیت لامکان؛ فضای دیجیتال؛ نظریه اقتدار؛ حقوق عمومی؛ حکمرانی دیجیتال | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 336 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 83 |
||