نقشه‌یابی علمی حوزه هوش مصنوعی و رفتار اطلاع‌یابی: تحلیل روندها و خوشه‌های موضوعی در وب آو ساینس | ||
| فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی | ||
| مقاله 1، دوره 13، شماره 47، تابستان 1405، صفحه 1-27 اصل مقاله (2.49 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jks.2026.89953.1754 | ||
| نویسندگان | ||
| یگانه داستار1؛ محمدرضا خرم آبادی آرانی* 1؛ احمد شعبانی2؛ فاطمه دارستانی فراهانی3 | ||
| 1گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه اصفهان، ایران. | ||
| 3گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف از این پژوهش تحلیل تولیدات علمی نمایه شدة مرتبط با نقش هوش مصنوعی در تحول رفتار اطلاع‌یابی در پایگاه استنادی وب آو ساینس در این حوزه است. پژوهش حاضر از نوع مطالعات کاربردی و با رویکرد علم‌سنجی است. داده‌ها با استفاده از راهبرد جستجوی پیشرفته در پایگاه وب آو ساینس در بازه زمانی ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۵ استخراج شدند. تحلیل‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای اکسل و آر. استودیو و پکیج بیبلیومتریکس انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حوزه «هوش مصنوعی در تحول رفتار اطلاع‌یابی» در سال‌های اخیر رشد شتابانی داشته است؛ به‌طوری که بیش از ۳۹ درصد از ۱۹۰۲ رکورد استخراج‌شده از پایگاه مذکور متعلق به سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ است. ایالات متحده امریکا با ۳۹۲ مقاله بیشترین سهم را در تولید علم دارد و دانشگاه هاروارد (۳۳ مقاله) و نویسنده لئو (۹ مقاله) به ترتیب در رتبه‌های نخست مؤسسات و نویسندگان قرار دارند. بیشترین مقالات به زبان انگلیسی (۹۸.۳ درصد) و در حوزه علوم کامپیوتر (۹۶۵ مقاله) منتشر شده‌اند. تحلیل خوشه‌ای کلیدواژه‌ها هفت محور موضوعی را آشکار کرد که شامل سلامت دیجیتال، الگوریتم‌های یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی، هوش مصنوعی تولیدی، سیستم‌های پیشنهاددهنده و بازیابی اطلاعات تخصصی (مانند موسیقی) می‌شود. درنتیجه، حوزه موردمطالعه یک زمینه میان‌رشته‌ای پویا است که از تعامل فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی با ابعاد رفتاری، اخلاقی و اجتماعی رفتار اطلاع‌یابی شکل گرفته است. هرچند تمرکز اولیه بیشتر بر جنبه‌های فنی بوده؛ اما گسترش سیستم‌های تولیدی و تعاملی در سال‌های اخیر، لزوم بازنگری در مفاهیمی چون اعتماد، اخلاق و عدالت اطلاعاتی را پررنگ‌تر کرده است. در این مسیر، حوزه‌های علوم‌انسانی به‌تدریج جایگاه مؤثرتری در گفتمان این زمینه یافته‌اند؛ بااین‌حال، تداوم این روند و جلوگیری از گرایش به سمت سیستم‌های صرفاً فنی‌محور، مستلزم گسترش همکاری‌های بین‌رشته‌ای عمیق‌تر، توجه به پیامدهای شناختی تعامل کاربران با هوش مصنوعی و توسعه چارچوب‌های اخلاقی برای سیستم‌های اطلاع‌یابی هوشمند است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| رفتار اطلاع‌یابی؛ هوش مصنوعی؛ مطالعات کاربردی؛ پایگاه استنادی وب‌آوساینس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 196 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||