مدل‌سازی هستی‌شناسی دامنه در آرشیو دیجیتال مرکز اسناد انقلاب اسلامی: رویکرد ترکیبی تحلیل متن و بازاستفاده از هستی‌شناسی‌ها | ||
| فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی | ||
| مقاله 2، دوره 13، شماره 47، تابستان 1405، صفحه 29-54 اصل مقاله (1.84 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jks.2025.88985.1746 | ||
| نویسندگان | ||
| نادر نقشینه1؛ علیرضا انتهائی سرای* 1؛ بهروز مینایی بیدگلی2؛ علی شعبانی1 | ||
| 1گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه هوش مصنوعی و رباتیک، دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سازمان‌دهی اطلاعات در آرشیوهای دیجیتال، به‌ویژه آرشیوهای تاریخی مانند مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، با چالش‌هایی مانند ناکارآمدی نظام‌های سنتی بازیابی اطلاعات مواجه است. این مرکز، با بیش از 5/4 میلیون برگ سند، ۳۱ هزار ساعت تاریخ شفاهی، و میلیون‌ها عنوان خبری و مقاله، نیاز به رویکردهای نوین مانند هستی‌شناسی دامنه و گراف دانش دارد تا دسترسی معنایی به موجودیت‌های کلیدی را بهبود بخشد. هدف این پژوهش، مدل‌سازی هستی‌شناسی دامنه برای آرشیو دیجیتال این مرکز با رویکرد ترکیبی تحلیل متن و بازاستفاده از هستی‌شناسی‌های موجود است. روش پژوهش آمیخته است: از تحلیل متن به شکل نیمه‌خودکار و خودکار برای استخراج موجودیت‌ها، طراحی مدل بر اساس اصول هستی‌شناسی و اعتبارسنجی یافته‌ها با تکنیک گروه اسمی استفاده شده است. یافته‌ها شامل ۵۳۵ رده است که پس از اعتبارسنجی با معیارهای 1) منطق سلسله‌مراتبی، 2) صحت تاریخی/ فرهنگی، 3) هم‌ترازی و معادل‌سازی و 4) کامل‌بودن و سادگی، ۴۵۷ رده تأیید، ۷۰ رده اضافه‌شده، ۵۳ رده در سلسله‌مراتب جابجا و ۱۹ رده حذف شدند. این هستی‌شناسی مبنایی را برای گراف دانش فراهم می‌کند، بازیابی معنایی را ارتقا می‌دهد، و پایه‌ای منطقی برای سیستم‌های هوش مصنوعی در مدیریت اسناد تاریخی ایران است. این پژوهش خلأ طراحی هستی‌شناسی کاربردی در تاریخ معاصر ایران را پر کرده و قابل توسعه برای دامنه‌های مشابه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آرشیو دیجیتال؛ استخراج موجودیت؛ بازیابی اطلاعات معنایی؛ جست‌وجوی معنایی؛ گراف دانش؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ هستی‌شناسی دامنه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 129 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 48 |
||