نقد و بررسی داستانِ «آن پادشاه جهود که نصرانیان را میکُشت از بهر تعصّب» از مثنوی مولوی بر اساس رویکرد بینامتنیّت | ||
| متن پژوهی ادبی | ||
| مقاله 7، دوره 20، شماره 68، 1395، صفحه 167-189 اصل مقاله (452 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ltr.2016.4849 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود رضایی دشتارژنه* 1؛ محمّد بیژنزاده2 | ||
| 1دانشیار دانشگاه شیراز | ||
| 2کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید چمران، اهواز | ||
| چکیده | ||
| پیروان رویکرد بینامتنیّت معتقدند که هیچ متنی خودبسنده نیست و هر متن در آنِ واحد، هم بینامتنی از متون پیشین و هم بینامتنی برای متون بعدی است. در این جستار، ابتدا وجوه مختلف متن و بینامتنیّت تشریح شده است و آنگاه بر اساس این رویکرد، داستانی از «مثنوی معنوی» با عنوانِ «آن پادشاه جهود که نصرانیان را میکُشت از بهر تعصّب» مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. با تحلیل این داستان، روشن شد که چنانکه پیروان رویکرد بینامتنیّت تأکید کردهاند که هیچ متنی اصیل نیست، داستان مورد بحث در مثنوی نیز واگویهای از متون متقدّم خود، از جمله «شغاد و رستم» در شاهنامه، «جزیمةالأبرش» در تاریخ بلعمی، «فیروز، شاه ایران و شاه هیطالیان» در تاریخ طبری و «بوم و زاغ» در کلیله و دمنه است؛ بدین ترتیب که در هر پنج داستان، بین دو سرزمین دشمنی پدید میآید و یک نفر از پادشاه میخواهد که او را در میان مردم خوار کند و مورد ضرب و شتم قرار دهد. آنگاه فردِ بهظاهر مطرود، به سپاه دشمن رو میآورد و با جلب اعتماد آنها موفّق میشود که دشمن را سخت شکست دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بینامتنیّت؛ مثنوی مولوی؛ شاهنامه؛ تاریخ طبری؛ تاریخ بلعمی؛ کلیله و دمنه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,172 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,124 |
||