«بدل بلاغی» محملی برای ایهام‌سازی حافظ | ||
| متن پژوهی ادبی | ||
| مقاله 7، دوره 21، شماره 73، 1396، صفحه 151-173 اصل مقاله (1.6 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ltr.2017.8127 | ||
| نویسندگان | ||
| علی حیدری* 1؛ محمدرضا حسنی جلیلیان2؛ قاسم صحرائی3؛ بهنوش رحیمی هرسینی4 | ||
| 1دانشگاه لرستان | ||
| 2هیات علمی دانشگاه لرستان | ||
| 3عضو هیات علمی دانشگاه لرستان | ||
| 4آموزش و پرورش | ||
| چکیده | ||
| یکی از مشخصه‌های اصلی سبک حافظ، چند معنایی بودن کلام اوست. او به روش‌های مختلف کوشیده‌است به این مهم دست یابد. یکی از راه‌هایی که حافظ برای خلق ایهام در پیش گرفته‌است و تا حال در کتب، شروح و مقالاتی که دربارة حافظ و ایهام نوشته شده، نامی از آن آورده نشده، ایهام‌سازی از رهگذر بدل بلاغی است. ظاهراً یکی از کارکردهای بدل، پرهیز از تکرار واژگان است که روزگاری از عیوب فصاحت محسوب می‌شد، اما حافظ در اکثر موارد به این اکتفا نکرده‌است. وی با دانش زبانی و بلاغی خود، کلماتی را جانشین یکدیگر می‌کند که علاوه بر وظیفة جانشینی، متضمن هنرهای بلاغی نیز هستند. یکی از مهم‌ترین کارکردهای بدل بلاغی در غزلیات حافظ، ایهام‌سازی است. حافظ با انتخاب دقیق بدل، علاوه بر مصون ماندن از بلیة تکرار، در بسیاری از موارد، به هنر زیبای ایهام نیز دست یافته‌است. در این مقاله، ابتدا به نقد تعاریف بلاغیون دربارة ایهام پرداخته شده، سپس «بدل بلاغی» مختصراً معرفی شده‌است. در ادامه، ابیاتی از حافظ که بدل بلاغی در آن‌ها موجب ایهام کلام گشته، تحلیل شده‌است و در پایان، بدل‌های بلاغی بیست غزل حافظ که تصادفی انتخاب گردیده، استخراج، و نسبت ایهام‌هایی که از رهگذر بدل بلاغی حاصل شده، با سایر ایهام‌ها سنجیده شده‌است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بدل؛ بدل بلاغی؛ ایهام؛ حافظ | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,556 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,696 |
||