| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,323 |
| تعداد مقالات | 19,160 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,606,154 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,236,439 |
بررسی تطبیقی آرای کلامی علامه طباطبایی، جوادی آملی و محمد عبده در خصوص صفات علم و اراده پروردگار | ||
| پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه | ||
| مقاله 7، دوره 6، شماره 11، مهر 1404، صفحه 231-257 اصل مقاله (1.19 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jcst.2025.86025.1233 | ||
| نویسندگان | ||
| سید علی محمد موسوی* 1؛ علی رجب زاده2 | ||
| 1استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی (ره) تهران | ||
| 2استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی تهران- ایران | ||
| چکیده | ||
| از مهمترین مباحث فلسفی و کلامی، بحث درباره صفات خداوند است؛ زیرا بیتردید شناخت خداوند، بدون شناخت صفات او غیرممکن خواهد بود. مسئله اصلی پژوهش حاضر، بررسی این پرسش بنیادین است: چگونه میتوان علم ازلی خداوند را به امور حادث و جزئی تطبیق داد و کیفیت اراده پروردگار، چگونه است؟ هدف پژوهش، دستیابی به منظومهای تطبیقی از آرای این سه اندیشمند است که بتواند طیفی از راهحلهای ممکن در برابر این مسائل را با تکیه بر روش تحلیلی- توصیفی و بر اساس منابع کتابخانهای، ترسیم کند. یافتههای پژوهش: عبده معتقد است صفات الهی از خود ذات فهمیده میشوند و چیزی جز تعبیری از کیفیت وجود نیستند. او از ورود به بحث فهم کیفیت علم الهی نهی میکند و در مورد اراده الهی نیز معتقد است که تصور ارادهی پروردگار، ریشه در نظریهی علم الهی و صدور ممکنات از خداوند دارد. در مقابل علامه و جوادی آملی معتقدند که باید معانی صفات را که بیانگر کمال است به خدا نسبت دهیم. ایشان علم خداوند را از سنخ علوم حضوری میدانند و اراده را از صفات فعل دانسته و اراده بنده را در هر فعلی، وابسته به اراده الهی میدانند. درنتیجه میتوان گفت که تفاوت در مبانی معرفتشناختی (مانند قبول یا رد علم حضوری) و هستیشناختی (مانند عینیت یا عدم عینیت صفات با ذات) در آرای کلامی این سه اندیشمند، منجر به تمایزات اساسی در تبیین صفات علم و اراده الهی شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علامه طباطبایی؛ محمد عبده؛ جوادی آملی؛ صفات الهی؛ علم؛ اراده | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1368)، مجله کیهان فرهنگی، شماره 68
ابن تیمیه، احمدبن عبدالحلیم (1370 ق)، النبوات، ریاض: اضواءالسلف
ابوزید، نصر حامد. (1993 م). نقد الخطاب الدینی. قاهره: سینا للنشر
جلیلوند، محسن و بشیری آذر، محمد. (1395). اندیشه سیاسی علامه طباطبایی، فصلنامه مطالعات منافع ملی، ش 6، 70-49.
جوادی آملی، عبدالله. (1397). توحید در قرآن، قم: نشر اسراء
............................... (1401). تفسیر تسنیم، قم: نشر اسراء
حجت خواه، حسین. (1398). معناشناسی اسما و صفات الهی در اندیشه قاضی سعید قمی و علامه طباطبایی. جستارهایی در فلسفه و کلام. 51 (2) . 71-96
حسن بیگی، علی (1387)، اراده الهی، مجله کلام اسلامی، شماره 50
حسینی طباطبایی، سید مصطفی. (1357). شیخ محمد عبده، مصلح بزرگ مصر. تهران: انتشارات قلم
الحداد، محمد، (1398). محمد عبده از نگاهی دیگر، مترجم: سید علیمحمد موسوی، تهران: نشر رزا
خدایی فر، علیمحمد (1390)، علم خدا به جزئیات از منظر علامه طباطبایی و فخر رازی، دانشگاه اصفهان
دلداری، فیروزه (1398) بررسی تطبیقی رابطه علم الهی و ابتلا از دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی. دوفصلنامه علمی تخصصی اندیشههای قرآنی متفکران معاصر، 6(132), 59-78.
ستوده، محمدمهدی. (1398). بداهت علم حصولی به وجود خدا از دیدگاه علامه طباطبایی (ره). جستارهایی در فلسفه و کلام، 51(2)، 127-148.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. (1986). الملل و النحل. مصر، بیجا
شیخ مفید، محمد بن محمد، (1414 ق). اَوائلُ المَقالات فِی المَذاهبِ وَ المُختارات، بیروت: انتشارات دارالمفید
صفائی، سید احمد (1398)، علم کلام، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
طباطبایی، محمدحسین (1417 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر نشر اسلامی
............، ..................، (1374). نهایه الحکمه، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، موسسه النشر الاسلامی
عبده، محمد. (بولاق:1892، المنار:1908، بیروت:1962). رسالة التوحید، بیروت
— — —. (1904). حاشیة علی الشرح الدوانی. القاهرة: بیجا | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 450 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 104 |
||