| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,282 |
| تعداد مقالات | 18,831 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,340,746 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 30,351,733 |
تحلیل تطبیقی انتقادی مفهوم محبت، رضایت و غضب خدا از نگاه شارحان حدیث سلفی و امامیه | ||
| پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه | ||
| مقاله 6، دوره 6، شماره 11، مهر 1404، صفحه 195-230 اصل مقاله (1.39 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jcst.2026.89486.1269 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا دفتری1؛ کاوس روحی برندق* 2؛ کاظم قاضی زاده3؛ مینا شمخی4 | ||
| 1دانشجوی مقطع دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، گروه علوم قرآن و حدیث(نویسنده مسوول)، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 4دانشیار دانشکده الهیات، دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| چکیده | ||
| صفات خبریه الهی همانند «محبت»، «رضایت» و «غضب» که در قرآن و روایات برای خدا به کار رفتهاند، چالش اعتقادی بزرگی ایجاد کردهاند؛ زیرا ظاهرشان با عواطف انسانی همخوانی دارد و مکاتب مختلف را به اختلاف میکشاند. سلفیه بر اثبات ظاهری بدون کیفیت اصرار دارد، اشاعره راه میانه اثبات و تأویل میجویند، معتزله به تأویل مجازی صرف روی میآورند. ضرورت تحقیق از شبهات فرقهای معاصر در فضای مجازی و مناظرات علمی سلفی-شیعی برمیخیزد؛ جایی که اثبات بلا کیف سلفیه ممکن است به تصور عواطف انسانی برای خدا منجر شود. وجود چنین اختلافاتی وحدت امت را تهدید میکند. پژوهش حاضر با بررسی تطبیقی-انتقادی دیدگاههای سلفیه و امامیه، گفتگوی علمی میان مذاهب اسلامی را تسهیل مینماید و بنا دارد با روش تحلیلی-انتقادی ضمن بررسی مختصر دیدگاههای لغوی و تفسیری درباره صفات محل بحث، بر اساس روایات فریقین، دیدگاههای شرحالحدیثی سلفیه و امامیه را مقایسه و ارزیابی نماید. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که شارحان حدیث سلفیه صفات یادشده را حقیقی و ظاهری برای خدا اثبات میکنند. براین اساس، محبت علاقه واقعی همراه با نصرت است و رضایت نیز خشنودی پایدار بدون کیفیت انسانی است. از نگاه شارحان سلفی، غضب نوعی تنبیه ارادی خداوند بر بندگان است که شباهتی با خلق ندارد اما امامیه محبت را افاضه فیض خدا دانسته است، رضایت را به تجلّی خشنودی خدا در رضایت اولیایش میداند و غضب را قطع موقت رحمت الهی معنا میکند. درنتیجه، نگاه امامیه ضمن تنزیه مطلق خدا از صفات انسانی، سازگاری بیشتری با آیات محکم قرآنی، روایات و دلایل عقلی نشان میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صفات خبریه؛ شارحان حدیث؛ محبت خدا؛ رضایت خدا؛ غضب خدا | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
ابنسینا، حسین بن عبدالله. (بیتا). الشفاء. قم: انتشارات بیدار.
اصفهانی، میرزامهدی. (1385). ابواب الهدی. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
اصفهانی، میرزامهدی. (1387). مصباح الهدی. قم: بوستان کتاب.
اصفهانی، میرزامهدی. (1395). انوار الهدایه، القضاء، القدر و البداء. قم: موسسه معارف اهلبیت (ع).
اصفهانی، میرزامهدی. (1396). معارف القرآن. قم: موسسه معارف اهلبیت (ع).
بحرانی، یوسف. (بیتا). الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره. قم: مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرّسین.
جوادی آملی، عبدالله. (1386). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: مرکز نشر اسراء.
حکیمی، محمدرضا. (1383). مکتب تفکیک. قم: دلیل ما.
حلی، حسنبنیوسف. (1413 ق). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: نشر اسلامی.
خسروپناه، عبدالحسین. (1388). جریان شناسی فکری ایران معاصر. قم: موسسه حکمت نوین اسلامی.
خمینی، روحالله. (1381). تقریرات فلسفه امام خمینی. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
سبحانی، جعفر. (1396). المبسوط فی اصول الفقه. قم: موسسه امام صادق (ع).
سبکی، تاجالدین. (1429 ق). طبقات الشافعیّه الکبری. جده: دار الاندلس الخضراء.
سیدان، سیدجعفر. (1386). تفکیک در فهم معارف حقه. روزنامه ایران، ش 3663/ 15.
شاکرین، حمیدرضا. (1399). «هستیشناسی و معرفتشناسی عقل در نگرهتفکیکی». ذهن، 82/ 21. 31-50.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (1981 م). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة. بیروت: دار احیاء التراث.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (بیتا). الحاشیة على الهیات الشفاء. قم: انتشارات بیدار.
طباطبایی، محمدحسین. (1416). نهایة الحکمة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
عبده، محمد. (2005 م). رساله التوحید. قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
قاضی عبدالجبار، ابناحمد. (بیتا). المغنی فی ابواب التوحید و العدل. بیجا: بینا.
قدردان قراملکی، محمد حسن. (1401). «مکتب تفکیک و انکار عقل ذاتی انسان». قبسات، 105/ 27. 5- 26.
قزوینی، مجتبی. (1393). بیان الفرقان. قزوین: حدیث امروز.
کلینی، محمدبنیعقوب. (1407 ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
لاهیجی، عبدالرزاق. (بیتا). شوارق الإلهام. اصفهان: انتشارات مهدوی.
مجلسی، محمد باقر. (بیتا). حق الیقین. تهران: انتشارات اسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (1363). مرآه العقول. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (1403 ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
مجلسی، محمدباقر. (1406 ق). ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار. قم: کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی.
مروارید، حسنعلی. (1418 ق). تنبیهات حول المبدأ و المعاد. مشهد: آستان قدس رضوی.
مفضل، ابنعمر. (بیتا). توحید المفضّل. قم: داوری.
مفید، محمدبنمحمد. (1413 ق). الامالی. قم: کنگره شیخ مفید.
ملکی میانجی، محمدباقر. (1373). توحید الامامیه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 193 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 45 |
||