| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,282 |
| تعداد مقالات | 18,831 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,343,605 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 30,353,313 |
روش مواجهه با عقل از دیدگاه علامه مجلسی و مکتبتفکیک | ||
| پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه | ||
| مقاله 8، دوره 6، شماره 11، مهر 1404، صفحه 259-292 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jcst.2026.89597.1271 | ||
| نویسنده | ||
| علی قدردان قراملکی* | ||
| استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئله عقل و کارکرد آن در معرفت دینی از مباحث مورد اختلاف در اندیشه اسلامی است. با توجه به تأکید نگرهتفکیک بر نقلگرایی و ارائه رویکردی حداقلی یا انکاری نسبت به نقش عقل در فهم دین، این پژوهش درصدد است تا با تحلیل روش علامه مجلسی که به نقلگرایی مشهور است، در مواجهه با عقل و مقایسه آن با دیدگاه تفکیکی، میزان همسویی یا تمایز این دو رویکرد را تبیین کند؛ بنابراین سؤال اصلی این تحقیق نظری و مسألهمحور، چیستی روش مواجهه با عقل از دیدگاه علامه مجلسی و نگرهتفکیک و نقاط اشتراک و افتراق آن دو است. دادههای پژوهش از طریق مطالعات کتابخانهای و تحلیل آثار این اندیشمندان بهدستآمده و با ارزیابی عقلی و نقلی دادهها روشن شد که علامه مجلسی، رویکردی ایجابی در مواجهه با عقل بهعنوان یکی از قوای نفسانی داشته و پذیرای ادراکات عقلی است، درحالیکه تفکیکیان با رهیافتهای مختلف مدرکات چنین عقلی را یا نپذیرفته و یا فاقد کارکرد در معرفت دینی میدانند. این تحقیق نشان میدهد که علامه مجلسی و تفکیکیان در مواجهه با عقل اختلاف بنیادی دارند و دیدگاههای آنها به هم نزدیک نیست. همچنین، روش تفکیکیان در مواجهه با عقل با اشکالات متعددی روبروست و دیدگاه ایشان نادرست به نظر میرسد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مواجهه با عقل؛ علامه مجلسی؛ مکتبتفکیک؛ روششناسی علامه مجلسی؛ روششناسی مکتبتفکیک | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
ابنسینا، حسین بن عبدالله. (بیتا). الشفاء. قم: انتشارات بیدار.
اصفهانی، میرزامهدی. (1385). ابواب الهدی. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
اصفهانی، میرزامهدی. (1387). مصباح الهدی. قم: بوستان کتاب.
اصفهانی، میرزامهدی. (1395). انوار الهدایه، القضاء، القدر و البداء. قم: موسسه معارف اهلبیت (ع).
اصفهانی، میرزامهدی. (1396). معارف القرآن. قم: موسسه معارف اهلبیت (ع).
بحرانی، یوسف. (بیتا). الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره. قم: مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرّسین.
جوادی آملی، عبدالله. (1386). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: مرکز نشر اسراء.
حکیمی، محمدرضا. (1383). مکتب تفکیک. قم: دلیل ما.
حلی، حسنبنیوسف. (1413 ق). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: نشر اسلامی.
خسروپناه، عبدالحسین. (1388). جریان شناسی فکری ایران معاصر. قم: موسسه حکمت نوین اسلامی.
خمینی، روحالله. (1381). تقریرات فلسفه امام خمینی. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
سبحانی، جعفر. (1396). المبسوط فی اصول الفقه. قم: موسسه امام صادق (ع).
سبکی، تاجالدین. (1429 ق). طبقات الشافعیّه الکبری. جده: دار الاندلس الخضراء.
سیدان، سیدجعفر. (1386). تفکیک در فهم معارف حقه. روزنامه ایران، ش 3663/ 15.
شاکرین، حمیدرضا. (1399). «هستیشناسی و معرفتشناسی عقل در نگرهتفکیکی». ذهن، 82/ 21. 31-50.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (1981 م). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة. بیروت: دار احیاء التراث.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (بیتا). الحاشیة على الهیات الشفاء. قم: انتشارات بیدار.
طباطبایی، محمدحسین. (1416). نهایة الحکمة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
عبده، محمد. (2005 م). رساله التوحید. قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
قاضی عبدالجبار، ابناحمد. (بیتا). المغنی فی ابواب التوحید و العدل. بیجا: بینا.
قدردان قراملکی، محمد حسن. (1401). «مکتب تفکیک و انکار عقل ذاتی انسان». قبسات، 105/ 27. 5- 26.
قزوینی، مجتبی. (1393). بیان الفرقان. قزوین: حدیث امروز.
کلینی، محمدبنیعقوب. (1407 ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
لاهیجی، عبدالرزاق. (بیتا). شوارق الإلهام. اصفهان: انتشارات مهدوی.
مجلسی، محمد باقر. (بیتا). حق الیقین. تهران: انتشارات اسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (1363). مرآه العقول. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (1403 ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
مجلسی، محمدباقر. (1406 ق). ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار. قم: کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی.
مروارید، حسنعلی. (1418 ق). تنبیهات حول المبدأ و المعاد. مشهد: آستان قدس رضوی.
مفضل، ابنعمر. (بیتا). توحید المفضّل. قم: داوری.
مفید، محمدبنمحمد. (1413 ق). الامالی. قم: کنگره شیخ مفید.
ملکی میانجی، محمدباقر. (1373). توحید الامامیه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 493 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 34 |
||