| تعداد نشریات | 63 |
| تعداد شمارهها | 2,268 |
| تعداد مقالات | 18,694 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,229,827 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 29,904,766 |
خوانشهای کلامی از خداباوری و دلالتهای روانشناختی آن بر بهزیستی انسان: مطالعه تطبیقی امامیه و اشاعره | ||
| پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه | ||
| مقاله 9، دوره 6، شماره 11، مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jcst.2026.90394.1283 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم محمدی* 1؛ محمد معینی فر2؛ حسین رضائیان بیلندی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری،دانشکده مذاهب ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| 2دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| 3استادیار گروه خانواده پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم . ایران. | ||
| چکیده | ||
| مسئلهی خداباوری در علم کلام، افزون بر ابعاد معرفتشناختی و الهیاتی، ناظر به تبیین نسبت خداوند با کنش انسانی و معنای فاعلیت انسان در جهان است؛ امری که واجد پیامدهای انسانشناختی بوده و میتواند دلالتهایی روانشناختی نیز به همراه داشته باشد. با این حال تفاوتهای بنیادین میان خوانشهای کلامی از خداباوری، بهویژه در سنتهای امامیه و اشاعره وجود دارد که در پژوهشهای میانرشتهای کمتر بهصورت نظاممند بررسی شده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و تطبیقی و با تمرکز بر تحلیل مفهومی متون کلامی، به مقایسهی این دو خوانش میپردازد و دلالتهای روانشناختی آنها را نسبت با بهزیستی انسان بررسی میکند. در این مسیر، مدل بهزیستی روانی ریف صرفاً بهعنوان چارچوبی نظری برای صورتبندی مؤلفههای بهزیستی این دو خوانش بهکار گرفته شده است. تحلیلها بر سه مؤلفهی خودمختاری، زندگی هدفمند و پذیرش خود متمرکز است. یافتهها نشان میدهد تأکید کلام امامیه بر نظریهی «امربینالامرین» و تفسیر خاص آن از فاعلیت انسان، ظرفیت بیشتری برای تبیین معناداری کنش، مسئولیت اخلاقی و تجربهی مثبت از خود فراهم میآورد؛ در مقابل قرائت اشعری از خداباوری و نظریهی «کسب»، با اولویتبخشی به توحید افعالی، به الگویی متفاوت از فاعلیت انسانی میانجامد که دلالتهای روانشناختی متمایزی، بهویژه در سطح هدفمندی زندگی و پذیرش خود، به همراه دارد. نتیجه این پژوهش نشان داد که تفاوت خوانش امامیه و اشاعره از خداباوری، بهویژه در تبیین فاعلیت انسان، به دو الگوی متمایز از تجربه روانشناختی میانجامد؛ بهگونهای که نظریه امر بینالأمرین در کلام امامیه، زمینهساز تقویت خودعاملیت و معنا در زندگی است، در حالی که نظریه کسب در کلام اشعری، بیشتر با پذیرش، تسلیم و آرامش در برابر اراده الهی پیوند مییابد. بر این اساس، تحلیل کلامی میتواند مبنایی معتبر و غیرتقلیلگرایانه برای تبیین دلالتهای روانشناختی خداباوری فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خداباوری؛ فاعلیت انسان؛ کلام امامیه؛ اشاعره؛ بهزیستی روانی؛ مدل ریف | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 66 |
||