| تعداد نشریات | 62 |
| تعداد شمارهها | 2,323 |
| تعداد مقالات | 19,157 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,575,581 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 31,228,852 |
روایی و همگرایی مفهومی اکومنیسم مسیحی و تقریب مذاهب اسلامی: مطالعهای در الهیات تطبیقی | ||
| پژوهشنامه کلام تطبیقی شیعه | ||
| مقاله 3، دوره 6، شماره 11، مهر 1404، صفحه 75-119 اصل مقاله (1.48 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jcst.2026.90575.1287 | ||
| نویسندگان | ||
| نرگس شکوری* 1؛ اکبر باقری2؛ محمد حسین مظفری3 | ||
| 1پژوهشگر مطالعات ادیان ، دانشگاه ادیان و مذاهب ، قم ، ایران | ||
| 2استادیار گروه تاریخ و فرق تشیع ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| 3ریاست مرکز صلح و گفتوگوی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئله تقریب مذاهب اسلامی در دهههای اخیر علیرغم تکثر گفتمانها و ابتکارهای نهادی، همچنان با چالش ناپایداری، واکنشی بودن و محدود ماندن به سطوح نمادین مواجه است. بخش قابلتوجهی از این ناکامیها ناشی از فقدان چارچوبی نظری برای مدیریت پایدار اختلاف مذهبی است؛ چارچوبی که بتواند میان روایی (مشروعیت دینی) و همگرایی مذهبی، پیوند برقرار کند. این پژوهش با تمرکز بر این خلأ به تحلیل تطبیقی-انتقادی اکومنیسم مسیحی (بهمثابه یک همگرایی درون دینی در سنتهای مختلف مسیحی) و تقریب مذاهب اسلامی بهعنوان دو پاسخ الهیاتی به مسئله اختلافات عقیدتی میپردازد. پرسشمحوری پژوهش آن است که آیا میتوان از منظر مبانی اسلامی برای اکومنیسم نوعی روایی الهیاتی قائل شد و مرزهای شاخص این روایی چیست. پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه تحلیل اسنادی و با اتکا به متون رسمی اکومنیکال (شورای جهانی کلیساها، واتیکان دوم)، اسناد الهیات مسیحی معاصر و منابع اسلامی، سازههای مفهومی هر دو گفتمان را بازسازی میکند. یافتهها نشان میدهد که اگرچه اکومنیسم و تقریب در سطح «الهیات وحدت» و «مدیریت اختلاف» واجد همگرایی مفهومیاند، اما اکومنیسم در جایگاه مدلی اعتقادی برای وحدت، به دلیل تعارض با مبانی توحیدی و منطق وحیانی اسلام، فاقد روایی الهیاتی برای الگوگیری است. بااینحال، برخی عناصر فرایندی و مدیریتی اکومنیسم، پس از مرزبندی الهیاتی و بومیسازی انتقادی، میتوانند بهصورت گزینشی در چارچوب گفتمان تقریب مورداستفاده قرار گیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اکومنیسم مسیحی؛ تقریب مذاهب اسلامی؛ روایی الهیاتی؛ الهیات وحدت؛ مدیریت اختلاف دروندینی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
آقانوری، علی. (۱۴۰۰). بررسی چگونگی و چرایی مشکلات اصحاب امامیه در تعیین اعیان امام. پژوهشهای اعتقادی کلامی، ۴۱، ۲۲۹–۲۴۶.
آلکاشفالغطاء، محمدحسین؛ مکارم شیرازی، ناصر (مترجم). (۱۳80 ش). این است آیین ما (چاپ چهارم). تهران: انتشارات امام علی بن ابیطالب (ع).
جناتی، محمدابراهیم. (۱۳۷۴). مختصات تقریب بین مذاهب اسلامی. کیهان اندیشه، ۶۰، ۴۵–۶۲.
خلیل عالمی، علی و عزیزی، مهدی. (۱۴۰۲). جریانشناسی دیدگاهها و رویکردهای وحدت و تقریب مذاهب اسلامی. قم: پژوهشگاه مطالعات تقریبی.
رهدار، محمد. (1398). نقد سیاسی تقریب. مجله سیاست دینی، ۲، ۱۵–۲۲
عالمی، خلیل و عزیزی، مهدی. (۱420 ش). جریانشناسی دیدگاهها و رویکردهای وحدت و تقریب مذاهب اسلامی. قم: پژوهشگاه مطالعات تقریبی.
قربانی، قدرتالله. (۱۳۹۸). نسبت انحصارگرایی و معیارهای عقلانیت گفتگوی سنتهای دینی. پژوهشهای فلسفی، ۲۷، ۲۷۳–۲۹۲. https://doi. rg/10.22034/jpiut.2019.33101.2305
محقق داماد، سید مصطفی. (۱۳۹۰). فقه تقریب و مدیریت اختلاف. مجله فقه و حقوق اسلامی، ۴، ۲۰۱–۲۱۵.
مدرسی طباطبایی، سید حسین. (۱۳98 ش). مکتب در فرآیند تکامل. تهران: نشر کویر.
مسجدجامعی، محمد. (۱۳۹۶، ۱۴ شهریور). تقارب مسیحی: تجربه کلیسای ارتدوکس روس و واتیکان. مؤسسه مرام. https://maraminstitute. om/?p=172
مطهری، مرتضی. (۱۳۷۴ ش). وحدت اسلامی. تهران: انتشارات صدرا.
هاروی، وان اوستین. (۱390 ش). فرهنگ الهیات مسیحی (ترجمه جواد طاهری). تهران: پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی.
ابنتیمیه، احمد بن عبدالحلیم. (۱۴۰۶ ق). مجموع الفتاوى (ج ۲۰). ریاض: دار عالم الکتب.
اشعری، ابوالحسن علی بن اسماعیل. (1950). مقالات الإسلامیین واختلاف المصلین (تحقیق هلموت ریتر). استانبول: دار النشر الفرنجیة.
آلکاشفالغطاء، جعفر بن خضر. (بیتا). کشف الغطاء عن مبهمات شریعة الغراء (ج ۱). اصفهان: انتشارات مهدوی.
حلّی، حسن بن یوسف. (726 ق/1997 م). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة (ج ۱). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
زحیلی، وهبة. (2007). الوحدة الإسلامیة والتقریب بین المذاهب: دراسة نقدیة. دمشق: دار الفکر.
الشاطبی، ابراهیم بن موسی. (1412 ق/1992 م). الموافقات فی أصول الأحکام (ج ۲). بیروت: دار قتیبة.
شهید ثانی، زینالدین بن علی. (966 ق/1995 م). الرعایة فی علم الدرایة. قم: مؤسسة آلالبیت.
طباطبائی، محمدحسین. (۱۴۱۷ ق). المیزان فی تفسیر القرآن (ج ۱۸). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (1417 ق/1996 م). تهذیب الأحکام فی شرح المقنعة (تصحیح علیاکبر غفاری؛ ج ۱). تهران: نشر صدوق.
علایلی، محمد. (۱۴۱۷ ق). الوحدة الإسلامیة والتقریب بین المذاهب. قم: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
قزوینی رازی، عبدالجلیل بن ابیالحسین. (۱۳۳۱ ش). کتاب النقض: بعض مثالب النواصب فی نقض بعض فضائح الروافض (تصحیح سید جلالالدین محدث ارموی). تهران.
مقریزی، احمد بن علی. (1853). الخطط المقریزیة (ج ۲). بولاق: المطبعة الأمیریة.
نشار، علی سامی. (1965). نشأة الفکر الفلسفی فی الإسلام. قاهره: دارالمعارف.
نووی، یحیی بن شرف. (۱۴۱۲ ق). المجموع شرح المهذب (ج ۱). بیروت: دارالفکر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 616 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 398 |
||