ارزیابی نظریات متفکرین معاصر در رابطه با علل توسعهنیافتگی ایران با تأکید بر حقوق مالکیت در چارچوب رهیافتهای اقتصاد سیاسی | ||
| پژوهشهای اقتصادی ایران | ||
| مقاله 1، دوره 29، شماره 99، تابستان 1403، صفحه 5-48 اصل مقاله (933.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/ijer.2022.67001.1084 | ||
| نویسندگان | ||
| فرشاد مومنی* 1؛ حجت الله میرزایی2؛ علی جعفری شهرستانی3 | ||
| 1استاد گروه توسعه اقتصادی و برنامهریزی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه توسعه اقتصادی و برنامهریزی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری رشته علوم اقتصادی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تا پیش از دهه 1990 نظریات اقتصاد سیاسی، امنیت حقوق مالکیت را مفروض پنداشته و به آن نپرداخته اند. اهمیت حقوق مالکیت به عنوان موتور محرکه رشد و توسعه اقتصادی، ابتدا توسط اقتصاددانان نهادگرا مورد توجه قرار گرفت و سپس بسط داده شد. در این مقاله که در چارچوب الگوی اقتصاد سیاسی نهادگرایی به روش کیفی توصیفی و با استفاده از داده های کتابخانهای انجام شده، الگوهای نظری اقتصاد سیاسی مارکسیستی (فئودالیسم ایرانی و شیوه تولید آسیایی) و ایده مبتنی بر فردگرایی روششناختی (آزادیخواهی نافرجام) که مورد استفاده محققین در تحلیل علل عدم توسعهنیافتگی ایران بوده با تأکید بر حقوق مالکیت مورد بررسی قرار گرفته است. نقطه ضعف این نظریات، عدم انطباق با سیر تحولات تاریخی ایران و عدم ارائه نظریه ای مستقل در رابطه با ناکارآمدی حقوق مالکیت در تاریخ ایران است. لذا استفاده از دستگاه نظری نهادگرایی که اصول آن بر شناخت تاریخ و نهادهای هر جامعه استوار است و توسعهنیافتگی حقوق مالکیت را بر مبنای توزیع قدرت و تحولات آن - و نه صرف تضاد طبقاتی- بررسی میکند، میتواند راهگشا باشد. برای ارائه تبیینی از اقتصاد سیاسی توسعه نیافتگی با استفاده از دستگاه نظری نهادگرایی لازم است در دو سطح نظریه پردازی شود: نظریه دولت و نظریه حقوق مالکیت. لذا پیشنهاد می شود با توجه به ویژگیهای خاص ایران، بر موارد ذیل تمرکز شود: 1) تأثیر عوامل اقلیمی (کم آبی) بر شکل گیری زندگی کوچنشینانه و دولتهای قبیله ای و آثار آن بر نظامات اجتماعی و سیاسی ایران (نظریه دولت) 2) آثار شکل گیری این نظامات اجتماعی و سیاسی بر عدم توسعه یافتگی حقوق مالکیت (نظریه حقوق مالکیت). | ||
| کلیدواژهها | ||
| اقتصاد سیاسی؛ حقوق مالکیت؛ فئودالیسم؛ جامعه آسیایی؛ نهادگرایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,448 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,569 |
||