مکانیسم ابصار و خطای حسی در نظر خواجه نصیرالدین طوسی | ||
| حکمت و فلسفه | ||
| مقاله 4، دوره 18، شماره 72، زمستان 1401، صفحه 91-118 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/wph.2023.63697.2017 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم طهماسبی1؛ سید عباس ذهبی* 2؛ احمد بهشتی3؛ بابک عباسی4 | ||
| 1گروه آموزشی فلسفه دانسکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات تهران. | ||
| 2گروه آموزشی فلسفه دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات تهران. | ||
| 3گروه آموزشی فلسفه دانشکده الهیات ، دانشگاه تهران | ||
| 4گروه آموزشی فلسفه دانaکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات تهران. | ||
| چکیده | ||
| چگونگی رؤیت شیء و رخ دادن خطاهای حسی از پرسشهای پیشرو در هر نظام معرفتی ازجمله در معرفتشناسی طوسی است. اهمیت این مسئله به این دلیل است که حواس و دادههایشان آغازگر فرایند تحقق یافتن معرفتی یقینی نسبت به اشیاء هستند. در این مقاله سعی میشود در بخش اول، دیدگاه خواجهنصیرالدین طوسی دربارۀ نحوۀ ابصار بررسی گردد؛ سپس در بخش دوم با تمایز نهادن میان احساس و ادراک حسی و بررسی قوای ادراکی چگونگی و محل وقوع خطا ازنظر وی تبیین گردد. بنابر یافتههای تحقیق در بخش اول، طوسی را باید از فیلسوفان معتقد به خروج شعاع دانست اما نه خروج به معنای رایج آن. بر همین اساس خطای حسی نیز از منظر او معنا ندارد. لکن این به معنی نفی خطاهای ادراکی نیست. در بخش دوم، این نظر طوسی با لحاظ دو رویکرد سلبی و ایجابی بررسی میشود. او در نگاه سلبی معتقد است خطا در مرحلۀ احساس بصری، رخ نمیدهد و بنابراین محسوس به معنای دادههای حس که از طریق اندامهای حسی حاصل میشود عاری از خطا است؛ زیرا ابصار بهواسطۀ خروج شعاع محقق میشود. در رویکرد ایجابی نظر وی این است خطا به ادراک حسی و داوری عقل بازمیگردد و تحت تأثیر قوۀ خیال رخ میدهد. به تعبیر دیگر منشأ وقوع خطا، در تطبیق دادن محسوس با واقعیت خارجی است که این امر در حیطۀ فعل عقل است. بدین ترتیب گرچه عقل در معرض لغزش و خطا است اما این مسئله به معنای بیاعتباری معرفت نخواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابصار؛ احساس؛ ادراک حسی؛ خطای حسی؛ خروج شعاع؛ نصیرالدین طوس | ||
| عنوان مقاله [العربیة] | ||
| Mechanism of View and Sensory Error in the Viewpoint Original Research Tof Naşīr al-DĪN Țūs | ||
| چکیده [العربیة] | ||
| How to see the object and the occurrence of sensational errors is one of the leading questions in anyepistemological system, including Tusi's epistemology The importance of this case in the opinions of Islamic philosophers is due to the fact that the senses and their data initiate the process of realizing certain and true wisdom about objects. Questions around this case just like the other philosophic matters have always been a great worry for Nasir-Aldin Tousi and he's tended and paid attention to them in his works. This article tries to express how sensational errors occur in his opinion by considering differences between emotions and sensational cognition. The negative aspects of Tousi's vision towards things expresses that errors do not occur among feeling that is related to outward attention, because visions are limited to getting placed in the middle of the sight. But the positive aspect of his opinion expresses that errors are just related to sensational knowledge and the judgments made by the wisdom which is earned under the influence of the imaginary power. In the other words, the matching with the outward reality that this action is just placed among the borders of wisdom.Keywords: View, sensation, Sensory perception, see, Sensory error, Radius exit, Nasir al-Din al-T | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 568 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 641 |
||