بناپارتیسم قجری: الگوی رابطه دولت و طبقه در ایران عهد قاجار | ||
| پژوهش های راهبردی سیاست | ||
| مقاله 1، دوره 12، شماره 46 - شماره پیاپی 76، پاییز 1402، صفحه 7-46 اصل مقاله (800.35 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qpss.2023.71664.3164 | ||
| نویسندگان | ||
| سارا شریف پور1؛ هادی نوری* 2؛ محمد رضا غلامی شکارسرایی2 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| 2استادیار گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| چکیده | ||
| شکل رابطه دولت با طبقات اجتماعی در طول تاریخ ایران همواره متأثر از نظریات شیوه تولید آسیایی و استبداد شرقی تبیین شده است. بر اساس این نظریه، قدرت دولت نامحدود است و همه طبقات را زیر سیطره خود دارد. این در حالی است که بسیاری از دادههای تاریخی عصر قاجار، این دیدگاه را زیر سوال میبرند و نمایانگر وضعیتی هستند که در آن نیروهای مختلف اجتماعی قدرت دولت را محدود میکنند. این مقاله در پاسخ به مسأله تعارض نظریه دولت آسیایی و واقعیت تاریخی عصر قاجار نوشته شده است. پرسش اصلی مقاله این است که آیا دولت قاجار توسط طبقات جامعه محدود میشد یا دارای قدرتی مطلق و فراطبقاتی بود؟. در پاسخ به این پرسش از نظریه سهگانه دولت طبقاتی، بناپارتی و آسیایی کارل مارکس استفاده میشود. روش تحقیق از نوع مطالعه موردی تاریخی است که با دو روش اسنادی و تطبیق الگو به گردآوری و تحلیل دادهها میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که دولت قاجار نه ماهیتی طبقاتی داشت و نه دارای قدرتی فراطبقاتی، بلکه با برخورداری از استقلال نسبی نسبت به طبقات جامعه با مفهوم دولت بناپارتی قابل توصیف است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استبداد شرقی؛ دولت؛ بناپارتیسم؛ شیوه تولید آسیایی؛ قاجار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 23,761 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,021 |
||