رویکردی جامعهشناختی نسبت به گذار از گفتمان گناهواره به گفتمان فنی دربارهی جرم در حقوق ایران پس از انقلاب | ||
| فصلنامه پژوهش حقوق کیفری | ||
| مقاله 3، دوره 12، شماره 44، پاییز 1402، صفحه 89-124 اصل مقاله (766.38 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jclr.2024.71879.2554 | ||
| نویسندگان | ||
| امیر خادمی1؛ سید محمد جواد ساداتی* 2؛ عبدالرضا جوان جعفری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 2استادیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد، ایران | ||
| 3استاد گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| گفتمان کیفری در ایران پساانقلاب، دو دورهی متفاوت را تجربه کرده است؛ نخست، گفتمان گناهواره و برقراری پیوند بین جرم و گناه در دههی نخست انقلاب و سپس گفتمان فنی در دهههای بعد. در دههی نخست انقلاب، با ایجاد پیوند میان جرم و گناه رفتارهایی مانند شرب خمر، لواط، قوادی و بیحجابی جرمانگاری شدند و همچنین به تبع آن کیفرهای شرعی نیز به متن قوانین موضوعه راه پیدا کردند. برقراری پیوند مذکور نشان از گناهواره بودن گفتمان کیفری در این دهه دارد. ارتکاب جرم در گفتمان گناهواره از رهگذر برقراری پیوند میان جرم و گناه به مثابهی تقابل با ارادهی خداوند و کیفر نیز به منزلهی واکنشی جهت احیاء ارادهی الهی به تصویر کشیده شد. در دهههای بعد، قرائتها از رفتار مجرمانه تا حدود قابلتوجهی تغییر کرد. زینپس قرائتی فنی از جرم ارائه گشت و رفتار مجرمانه به منزلهی رفتاری در جهت نقض نظم اجتماعی موجود و نمادی از بیاحترامی به ارزشهای جامعه تلقی شد. بدین ترتیب، کیفر نیز به مثابهی پاسخی فنی در مقابل بزهکاری به تصویر کشیده شد. هرچند در مطالعات مرسوم حقوق کیفری علت این گذار به منزلهی جلوهای از پررنگ شدن اندیشهی اصلاح و بازپروری پنداشته میشود، اما ملاحظات جامعهشناختی پژوهش پیشرو اثبات میکند که تحولات گفتمانی نسبت به جرم پیوند نهانی با مناسبات ساختاری قدرت، تحول در اشکال کنترل اجتماعی و تحولات ساختاری جامعه برقرار میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گفتمان گناهواره؛ گفتمان فنی؛ مناسبات قدرت؛ پیوند بین جرم و گناه؛ جامعهی قدسی؛ قدرت دیوانسالار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 779 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 920 |
||