تدوین مؤلفه‌های تربیت عقلانی بر اساس تفسیر تسنیم و تبیین ظرفیت کاربرد آن ها در برنامه‌درسی | ||
| پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی | ||
| مقاله 1، دوره 7، شماره 23، تابستان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qric.2026.94783.501 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا حاجی زاده* 1؛ علیرضا صادقی2؛ حمید پارسا نیا3 | ||
| 1آموزش و پرورش | ||
| 2هیئت علمیدانشگاه علامه طباطبایی تهران | ||
| 3هیئت علمی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تدوین مؤلفه‌های تربیت عقلانی بر اساس تفسیر تسنیم و کاربرد آن در برنامه درسی انجام شد. این مطالعه از نوع پژوهش‌های کیفی و اسنادی است که با استفاده از روش تحلیل مضمون پنج‌مرحله‌ای استربرگ به تحلیل گزاره‌های تفسیری مرتبط با عقل در تفسیر تسنیم پرداخته است. میدان پژوهش، کل تفسیر تسنیم و آیات مرتبط با عقل بود و به دلیل جامعیت نمونه، نمونه‌گیری انجام نشد (جامعه برابر با نمونه). فرایند تحلیل در پنج مرحله مدیریت داده‌ها، درگیری با داده‌ها، ترسیم داده‌ها، توسعه تحلیل و سنخ‌شناسی نهایی سامان یافت و اعتمادپذیری یافته‌ها از طریق بازبینی چندباره کدها، اصلاح هم‌پوشانی‌ها و تطبیق هر مؤلفه با شاهد متنی از تفسیر تضمین شد. یافته‌ها در سه سطح کدگذاری باز (۱۸۹ مضمون)، محوری (۴۴ تم تکراری) و گزینشی (۵ سنخ اصلی) سازماندهی شد و به پنج مؤلفه اصلی «بایسته‌های عقل‌ورزی»، «رهزنان عقل»، «معیارهای سنجش عقل»، «کنش‌های عقلی» و «نشانه‌های عقل‌ورزی» انجامید که هر یک شامل زیرمؤلفه‌های متعددی هستند. نتایج نشان داد که عقلانیت در تفسیر تسنیم فرآیندی تکاملی، چندلایه و توأمان با توحید، معنویت و اخلاق است. این چارچوب با تأکید بر زیست‌بوم فلسفی-دینی حاکم بر ایران و اسناد بالادستی همچون سند تحول بنیادین و سند برنامه درسی ملی که عقل را عنصری محوری معرفی کرده‌اند، قابلیت کاربست در عناصر برنامه درسی را دارد و می‌تواند به عنوان نقشه راهی جامع برای نظام برنامه‌ریزی درسی کشور عمل کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مولفه های تربیت عقلانی؛ تفسیر تسنیم؛ برنامه درسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 54 |
||