تأمّلی در ماهیّت و قلمرو اراده در تحقّق مسئولیت کیفری | ||
| فصلنامه پژوهش حقوق کیفری | ||
| مقاله 3، دوره 4، شماره 15، 1395، صفحه 121-141 اصل مقاله (410.43 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jclr.2016.4438 | ||
| نویسنده | ||
| مجتبی جعفری* | ||
| استادیار دانشگاه | ||
| چکیده | ||
| ارتکاب رفتار مادّی شرط لازم برای تحقّق مسئولیت کیفری در حقوق کیفری کنونی است. چنانکه امروزه در هیچیک از نظامهای حقوقی دنیا صرف اندیشة مجرمانه قابل مجازات نیست. مسئولیت کیفری زمانی ایجاد خواهد شد که فردی با عبور از اندیشة مجرمانه عملاً رفتاری را انجام دهد که قانونگذار منع کرده است. با این همه، نباید از این حکم چنین استنباط کرد که ارتکاب رفتار مادّی شرط کافی برای تحقّق مسئولیت کیفری است. در واقع، رفتار مادّی اگرچه برای تحقّق مسئولیت کیفری ضروری است امّا کافی نیست و لازم است که این رفتار با ارادة آزاد صورت گرفته باشد. از این رو، اگر مرتکب ارادهای در انجام آن رفتار نداشته باشد هیچ نوع مسئولیت کیفری تحقّق نخواهد یافت. این حکم همزمان شامل جرایم مادّی صرف و جرایم دارای عنصر روانی است. امّا نکتة مهمّی که در اینجا باید مورد توجّه قرار گیرد تشخیص ارادی بودن یا نبودن رفتار ارتکابی متّهم است. در این مقاله، سعی کردهایم با یک تحلیل و تدقیق فلسفی مؤلفههای لازم برای ارادی بودن یک رفتار را مشخّص نماییم تا بدین ترتیب رفتارهای غیر ارادی قابل تشخیص باشند. تشخیص رفتارهای غیر ارادی از این جهت حائز اهمیّت است که مرتکب را از تیغ مجازات رها خواهد کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسئولیت کیفری؛ اراده؛ رفتار ارادی؛ رفتار غیر ارادی؛ اخلاق | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,145 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 7,970 |
||