ترجمۀ متون سیاسی (عربی به فارسی) با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی

مقدمه

سرعت انتشار و تأثیر گذاری متون مطبوعاتی یا گفتمان رسانه­ای آن را به منبع مهمی برای صاحبان قدرت تبدیل کرده است. آن­ها می­کوشند با انتشار هدفمند اخبار، اذهان مخاطبین خویش را مهندسی کرده و آن­ها را به سمت ایدئولوژی مورد نظر خود سوق دهند. لذا هر نوع گفتمان سیاسی خاص، با هدف و نقش ارتباطی ویژه­ای از جمله مجاب کردن، وادار کردن، تهدید کردن یا وعده دادن مخاطبان صورت می­گیرد (شفنر، 2007: 20) و «نویسندگان و مترجمان متون سیاسی همواره به منظور انعکاس افکار، ایدئولوژی، باورهای سیاسی خود و نظام حاکم بر جامعه شان از راهبردهای ایدئولوژیک بهره می­جویند تا به برجسته سازی یا کمرنگ سازی رویدادها و کنش گران سیاسی بپردازند» (وندایک، 2004، نقل از آقاگل زاده، 1395: 44). از این رو «گزینش­های زبانی نویسندة گفتمان مبدأ و مترجم آن در زبان مقصد، بازتاب این متغیرهای فرازبانی است و هیچ متنی خالی از بار ایدئولوژیکی نمود پیدا نمی­کند و در حقیقت این ایدئولوژی است که چگونگی استفاده از صورت­های زبانی را رقم می­زد» (بسنت، 2002 و شفنر، 2009، نقل از آقاگل زاده، 1395: 26). «وجود این متغیرها و محدودیت­ها ممکن است باعث ایجاد دستکاری­های مختلف زبانی توسط مترجم شود و وی به منظور خلق یک اثر، از واژگان و ساختارهای خاصی بهره جوید تا بتواند پیام متن مبدأ را به نحوی که مد نظرش است، به خواننده در گفتمان مقصد انتقال دهد. گاهی حتی مترجم با ایجاد تغییرات زبانی و بکارگیری راهبردهای آگاهانه از انتقال برخی از اطلاعات و مفاهیم پرهیز یا واقعیت را دچار تحریف می­کند تا پیام نویسندة مبدأ را برای انعکاس ایدئولوژی مد نظر خود و مدیریت اذهان خوانندگان به گونه­ای دیگر به تصویر بکشد» (تیموژگر وگینتزلر، 2002، نقل از آقا گل زاده، 1395: 26). بنابراین «هر گزینش زبانی مترجم که در متن نمود پیدا می­کند، همراه با خود بار ایدئولوژیک خاصی را نیز حمل می­کند» (فیروزیان وهمکاران، 1397: 3).

     از سوی دیگر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی که در پی ناکافی بودن نگاه صورت گرایانه در تحلیل گفتمان به جمله و متن شکل گرفت، «ایدئولوژی مطرح در مباحث زبان شناختی را مجموعه­ای از عقاید، برداشت­ها، و ارزش­های نظام یافته می­داند که بر جامعه یا بخشی از جامعه حاکم است» (یارمحمدی، 1383: 100) وایدئولوژی را عامل جهت دهندة متن می­داند و کار اصلی تحلیلگر انتقادی را کشف و تحلیل ایدئولوژی انعکاس یافته در ساختارهای زبانی در بستر اجتماعی – سیاسی آن می­داند. از این رو مترجم با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی می­تواند از طریق «دخل و تصرف یا به بیان دیگر تغییر دادن صورت­های زبانی متن مبدأ، احساسات، عقاید و افکار مخاطبان خود را تحت تأثیر ایدئولوژی خاص قرار دهد (فیروزیان، 1397: 9).

     بنا بر آن­چه گذشت، این پژوهش می­کوشد با تکیه بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی و مدل وندایک (در دو سطح خرد و کلان)، راهکارهایی را ارائه دهد تا مترجمان ایرانی نوپا در مواجهه با گفتمان­های سیاسی دربردارندة ایدئولوژی متعارض با ایدئولوژی کشور خود، بتوانند متن مبدأ را بازآفرینی کرده و متن مقصد را هم سو با سیاست­های تابع ارائه دهند. بدین منظور داده­های پژوهش از دو شبکة خبری "العربیه" و "الشرق" که تابع سیاست­های کشور عربستان هستند با محوریت موضوع جنگ یمن انتخاب شد؛ زیرا جنگ یمن به دلیل اهمیت ویژه برای منطقه و جهان بازتاب گسترده­ای در رسانه­های سراسر جهان دارد و سیاست­های کشور ایران و عربستان در این موضوع در تعارض کامل با هم قرار دارد. در ادامه اخباری که حوادث یمن را از سال 2019 تا سال 2022 پوشش داده­اند مورد بررسی قرار گرفت، سپس به دلیل محدویت این جستار، پاره گفتارها و متن­هایی که دربردارندة بیشترین و جامع ترین راهبردهای مطرح شده از سوی وندایک بودند، گزینش و تحلیل شد. سپس بر اساس تحلیل­های به دست آمده، اخبار با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی ترجمه شدند و ترجمه نیز مورد تحلیل قرار گرفت.

با این توضیحات روشن می­گردد پژوهش حاضر درصدد است به این پرسش پاسخ دهد که در رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی، مترجم تا چه اندازه باید به متن مبدأ وفادار باشد و از چه راهکارهایی می­تواند استفاده کند.

1. پیشینة پژوهش

تاکنون پژوهش­های بیشماری با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی در راستای تحلیل متون از ژانرهای مختلف به زبان­های فارسی، عربی، انگلیسی و ...صورت گرفته است. در این مقاله به ذکر نمونه­هایی از دو گروه از این پژوهش­ها اکتفا می­کنیم:

1-1. پژوهش‍هایی که به بررسی نحوة انعکاس ایدئولوژی در متون سیاسی پرداخته‍اند

- «انتشار کتاب "زبان به مثابة گفتمان" به قلم ون دایک سرآغاز مطالعات زبان شناختی تحلیل خبر به ویژه در قالب رویکردی انتقادی است که تقریبا با انتشار آثار تأثیر گذار دیگری مانند "زبان و قدرت" از فرکلاف (1989) و "زبان در اخبار" از فالر (1991) هم زمان شد (آقا گل زاده وهمکاران، 1391: 27).

- تئون ای وندایک در مقالة خود با نام "نظرات و ایدئولوژی­ها در مطبوعات" که زهرا حداد و همکارانش (1386) آن را ترجمه کرده­اند، پس از تشریح روابط پیچیده بین ایدئولوژی، نظرات و ساختارهای گفتمان و تبیین مربع ایدئولوژیک و ابزارهای بیانی در بازنمایی ایدئولوژیک در گفتمان رسانه­ای، به تحلیل تفصیلی بخشی از یادداشت چاپ شده در روزنامة واشنگتن پست پرداخته است که نویسندة آن جیم هوگلند است.

- آقا گل زاده و همکارش (1393) در مقالة "تحلیل شیوه­های بازنمایی گزینش خبر بر مبنای رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی" به ارزیابی و تحلیل واژگان به کار رفته در رسانه­ها اعم از اسم، صفت و قید در چارچوب راهکارهای تعمیم شدگی واژگانی، عبارات خطابی، واژگان شدگی افراطی پرداخته­اند.

- لطف الله یار محمدی (1393) در کتاب خود با نام "ارتباطات از منظر گفتمان شناسی انتقادی"، ده مقاله در زمینة تحلیل گفتمان انتقادی را آورده است که توسط وی یا با همکارانش نگارش یا فته است،. از جملة این مقالات می­توان به مقالة "پژوهشی در میزان صراحت یا پوشیدگی پیام در گزیدة سرمقاله­های ایران: رابطه­ای بین ساختارهای گفتمان مدار و ساختارهای زیربنایی فکری- اجتماعی" اشاره کرد.

- شهریار نیازی و همکارانش (1397) در مقالة "مطالعة بازنمایی ایدئولوژیک ایران در روزنامة الشرق الأوسط با تکیه بر الگوی وندایک"، پس از بررسی بیست تحلیل سیاسی از روزنامة "الشرق الأوسط" در بازة یک ساله از سال 96 تا 97، به این نتیجه رسیده­اند که خبر نویسان با استفاده از راهبردهایی مانند "پیش فرض" و "فاصله گذاری" سعی در ارائة چهره­ای منفی از ایران داشته­اند و در مقابل با استفاده از راهبردهایی مانند" به نمایی" چهره­ای مثبت از عربستان ارائه داده­اند.

 2-1. پژوهش‍هایی که به بررسی ترجمة متون ازجمله متون سیاسی با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی پرداخته‍اند:

- شفنر و همکارش (2010) در مقالة خود با نام "گفتمان سیاسی رسانه و ترجمه" به تحلیل اخبار سیاسی و نحوة فرایند ترجمة آن­ها پرداخته­اند و به این مهم دست یافته­اند که متن مقصد تابع شرایط فرهنگی مخاطبان خود است، و نه تابع ساختار متن مبدأ.

- لی (2010) در رسالة دکتری خود با عنوان "ترجمه گفتمان سیاسی چینی: رویکرد شناختی کارکردی به ترجمه های انگلیسی سخنرانی های سیاسی چینی"، به تحلیل متون سیاسی منتخب خود به زبان چینی پرداخته است. سپس با مقایسة این متون با ترجمة آن­ها به زبان انگلیسی به استخراج راهبردهایی که مترجمان بر اساس عناصر فراگفتمانی ایدئولوژی و قدرت به منظور مدیریت راهبردی اذهان اعمال کرده­اند، پرداخته است.

- فردوس آقا گل زاده و همکارش (1395) در مقالة "بررسی بازنمایی ایدئولوژی در متون ترجمه شدة سیاسی انگلیسی در چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی: محورهای سبک و بلاغت"، داده­های پژوهش خویش را از300 بند نوشتة مکتوب انگلیسی پیرامون موضوعات سیاسی ایران انتخاب کرده­اند و پس از مقابله و مقایسة آن­ها با ترجمة فارسی ارائه شدة آن­ها، به برررسی این موضوع پرداخته­اند که مترجمان فارسی زبان تا چه اندازه از استراتژی­های محور سبک و بلاغت در راستای بازتاب ایدئولوژی خود بهره برده­اند.

- فرشید ترکاشوند (1395) در مقالة خود با عنوان "کاربرد تحلیل گفتمان انتقادی در ترجمه از عربی به فارسی"، ضمن بیان مزیت رویکرد گفتمانی و به ویژه نوع انتقادی آن در مقایسه با رویکرد متن محور، یک پاراگراف از منفلوطی، دو پاراگراف از میخائیل نعیمه و یک پاراگراف از توفیق حکیم را ابتدا بر اساس الگوی فرکلاف در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین تحلیل کرده است، سپس با در نظر گرفتن تحلیل­های انجام شده، متون مورد نظر را ترجمه کرده است.

- آیلین فیروزیان و همکارانش (1397) در مقالة "نقش راهبردهای نحوی در بازنمایی ایدئولوژی مترجمان فارسی در متون ترجمه شدة مکتوب سیاسی – اجتماعی با نگاه تحلیل گفتمان انتقادی"، به تحلیل و بررسی 250 پاره گفتار از متن­های سیاسی – اجتماعی مکتوب انگلیسی که مرتبط با مسائل ایران در سطح بین المللی، ملی یا منطقه­ای است پرداخته­اند. این پژوهش به مقایسة بین گفتمان زبان مبدأ با بازآفرینی آن در زبان مقصد پرداخته است و با تکیه بر مربع ایدئولوژیک وندایک و محور نحو از محورهای شش گانه، به استخراج راهبردهای به کار گرفته شده از سوی مترجمان پرداخته است.

- هانیه قرخان بگلی (1400) در پایان نامة کارشناسی ارشد خود با عنوان بررسی و تحلیل ترجمة تیتر اخبار سیاسی عربی در خبرگزاری فارس با تکیه بر رویکرد گفتمانی ون دایک؛ می­کوشد با روش توصیفی- تحلیلی و مدل وندایک، به بررسی و تبیین تفاوت­های موجود میان عناوین خبری ترجمه شده در خبرگزاری فارس و متون عربی آن­ها در بازة 30 تیر 1399 تا 30 تیر 1400 بپردازد.

 ارزش افزودة این پژوهش نسبت به پژوهش­های پیشین در این است که اولادر بخش متن مبدأ، گفتمان­هایی گزینش شده­اند که مسائل جنگ یمن را پوشش می­دهد و تاکنون چنین پژوهشی صورت نگرفته است و در بخش ترجمه نیز متونی انتخاب گردیده­اند که تا کنون ترجمه نشده­اند و پژوهشگران تلاش کرده­اند با توجه به دستاوردهای بخش تحلیل، ترجمه­های پیشنهادی در راستای سیاست­های کشور باشد و جنبة آموزشی پژوهش برای مترجمان نوپا حفظ گردد.

2. تحلیل گفتمان انتقادی و مدل ون دایک

«گفتمان رخدادی زبانی است که در بستر جامعه رخ می­دهد و چنین رخدادی باید علاوه بر توصیف عناصر زبانی موجود در گفتمان به صورت مجزا، به ارتباط این اجزا در زمینة گسترده­تر خود یعنی در کل گفتمان و نهایتا در بستر اجتماعی آن بپردازد» (خسروی نیک، 1379: 285). بنابراین رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی سیری تکوینی از تحلیل گفتمان در مطالعات زبان شناختی است که تحلیل گفتمان را به لحاظ نظری و روش شناختی از حد توصیف صرف داده­های زبانی فراتر می­برد و فرآیندهای ایدئولوژیک مؤثر بر شکل گیری گفتمان، مناسبات زبان با قدرت و روابط سلطه، پیش فرض­های گفتمانی حامل بار ایدئولوژیک، نابرابری­های گفتمانی و هویت­های جمعی را در کانون توجه خود قرار می­دهد و در واقع بر اساس این رویکرد عناصر زبانی و غیر زبانی را باید همراه با دانش زمینه­ای فاعلان، هدف و موضوع مطالعه قرار داد (وداک، 1989: 15). وندایک در مقالة خود تحت عنوان "گفتمان و قدرت"، «رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی را شاخه­ای علمی میان رشته­ای در زبان شناسی می­داند که کارکرد زبان را در جامعه و سیاست بررسی کرده و به بررسی مشکلات اجتماعی می­پردازد و به طور اخص، بر ارتباط میان گفتمان­های مختلف و مسائل مطرح در اجتماع، سیاست و فرهنگ متمرکز می­شود. با بهره گرفتن از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی می­توان به لایه­های زیرین و آشکار کردن هر آن­چه در نگاه اول از منظر مخاطب پنهان است، دست یافت» (ون دایک، 1993، به نقل از فیروزیان، 1397: 4).

     وندایک برای تحلیل گفتمان، دو سطح کلان و خرد را پیشنهاد داده است که هر کدام مؤلفه­های خاص خود را دارد و در ادامه به طور مختصر به آن اشاره می­گردد:

1-2. سطح کلان: مربع ایدئولوژیک

سطح کلان که از آن به عنوان مربع ایدئولوژیک یاد می­شود، در حقیقت سطحی انتزاعی است که با استفاده از آن به توصیف و تحلیل ارتباط بین گروه­ها و کنش­گران اجتماعی، نهادها و سازمان­ها در یک جامعه با لحاظ کردن مفاهیم فرا زبانی از قبیل ایدئولوژی، سیاست، قدرت و سلطه در گفتمان پرداخته می­شود و دارای چهار اصل مهم است: - تقویت و تأکید ویژگی­های مثبت گروه خودی – تضعیف و عدم تأکید بر اعمال و ویژگی­های مثبت گروه غیر خودی – تضعیف و عدم تأکید بر اعمال و ویژگی­های منفی گروه خودی – تقویت و تأکید اعمال و ویژگی­های منفی گروه غیر خودی (وندایک، 2004: 31). بنابراین مربع ایدئولوژیک درصدد است که بگوید دیگران از هر نوعی بازنمود منفی داشته و خودی­ها همیشه بازنمودی مثبت دارند.

2-2. سطح خرد: محورهای شش‌گانه

در سطح خرد، وندایک شش محور را طراحی کرده، و برای هر ممحور نیز مؤلفه­های خاصی را تعریف کرده است که در ادامه به صورت تیتروار ذکر می­شود:

     - محور معنا: شامل راهبردهای به نمایی، پیش انگاشت، تعمیم، انسجام درونی، هم معنایی، همدلی، مثال، ابهام، فاصله گذاری، تلویح، آشکار سازی، انکار، گواه نمایی، شبه غفلت، قطبی شدگی، بزرگنمایی، کوچک نمایی، مشروعیت بخشی و مشروعیت زدایی است.

     - محور نحو: شامل راهبردهای حذف، اضافه، تغییر زمان، ترتیب واژه، مجهول سازی، مبتدا سازی، وجهیت، اسم سازی، به حاشیه رانی است.

     محور بلاغت: از راهبردهای تشبیه، استعاره، کنایه، تکرار، بازی با اعداد، اغراق، دراماتیزگی تشکیل می­شود.

     - محور استدلال: تمسک به چهره­ها و نهادهای موثق، مقایسه، صورت­های ضد واقع گرا، استدلال منطقی و صداقت، راهبردهای این محور هستند

     - محور سبک: این محور از یک راهبرد واژه گزینی تشکیل می­شود. فردوس آقا گل زاده و همکارانش واژه گزینی را به سه دستة ایدئولوژیکی، همسو و سبکی تقسیم کرده­اند (1395: 30).

     محور کنش: دارای یک راهبرد به نام تغییر کنش­های رفتاری است (برای توضیحات بیشتر ر.ک: ون دایک، 1394).

     در بخش تحلیل، این مقاله می­کوشد نحوة به کارگیری راهبردهای معرفی شده از سوی وندایک را در متون سیاسی سپس در ترجمة این متون نشان دهد.

3. 3. ارائه و تحلیل نمونه­های خبری

1-3. «وأوضح العمید المالکی: ونتیجة لعملیة الاعتراض فقد تناثرت بعض الشظایا... ووقوع 12 إصابة طفیفة لمدنیین من مواطنین ومقیمین» (العربیة، 11 ینابیر 2020).

تحلیل خبر: نویسندة خبر با استفاده از راهبرد "مبتدا سازی" از محور" نحو"، رهگیری و انهدام پهپاد را در ابتدای خبر آورده است تا قدرت پدافند هوایی عربستان سعودی را برجسته سازد و در همین راستا، مجروح شدن نظامیان را در وهلة دوم آورده است، تا اثرات جانبی این رهگیری و انهدام را کمرنگ سازد و توجة مخاطب را بر رهگیری متمرکز سازد. سپس با استفاده از راهبرد "واژه گزینی همسو" از محور "سبک" در راستای راهبرد "کوچک نمایی" از محور "معنا"، صفت "طفیفة" را برای "إصابة" و واژة "بعض" را پیش از "الشظایا" آورده است تا همچنان بر این مساله تأکید کند که این انهدام با کمترین خسارت و با دقت تمام صورت گرفته است. در عین حال با آوردن عدد، راهبرد "صداقت" از محور "استدلال" را به کار گرفته است تا به مخاطب خویش القا کند که فردی صادق در خبرنویسی است. سپس با استفاده از راهبرد "آشکار سازی" از محور "معنا"، بر ویژگی منفی دیگری تأکید می­کند؛ بدین صورت که با توضیح و تفسیر واژة "مدنیین" به دو گروه "شهروندان" و "ساکنان" سعی در مشروعیت زدایی از دیگری دارد. وی می­خواهد بگوید حوثی­ها مکانی را مورد حمله قرار داده­اند که کاملا غیر نظامی است و می­خواهد بر این نکته پافشاری کند که آن­ها کاملا خلاف قوانین بین المللی عمل کرده­اند.

ترجمة پیشنهادی: عمید مالکی از مجروحیت 12 نفر از غیر نظامیان در اثر رهگیری و انهدام پهپاد خبر داد.

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمة پیشنهادی با به کار بردن راهبردهای زیر، ویژگی­های مثبت برجسته شده، به حاشیه برده شده، و ویژگی­های منفی برجسته شده، تا حدودی کمرنگ گردیده است:

با استفاده از راهبرد "به حاشیه رانی" از محور "نحو"، رهگیری و انهدام پهپاد پس از خبر مجروح شدن غیر نظامیان آورده شده است، تا ذهن مخاطب درگیر مجروح شدن گردد و از توجة وی به دستاورد پدافند هوایی کاسته شود. با استفاده از راهبرد "حذف" از محور "نحو" و ترجمه نکردن واژة "طفیفة"، راهبرد "کوچک نمایی" خنثی گردیده است. همچنین با ترجمه نکردن "مواطنین ومقیمین" راهبرد "مشروعیت زدایی" تا حدی کمرنگ شده است.

2-3. «أکّدت المملکة العربیة السعودیة أنّها ستردّ بکلّ حزم وقوّة علی جمیع الممارسات والأعمال الإرهابیة الجبانة التی تتعرّض لها من قبل ملیشیا الحوثی الإرهابیة المدعومة من إیران والتی تستهدف الأبریاء والأعیان المدنیة والمنشآت الحیویة علی أراضیها وتهدّد السلم والأمن الإقلیمی والدولی وفقا لما نقلته وکالة الأنباء السعودیة» (العربیة، 19 ینابیر 2020).

تحلیل خبر: نام گزینی در این متن خبری در راستای استراتژی "واژه گزینی همسو" صورت گرفته است. دو نام در اینجا به کار رفته است: کشور "عربستان سعودی" که نام رسمی آن "پادشاهی عربستان سعودی" است و "جریان حوثی" که نام رسمی آن "انصار الله" است. همان طور که مشاهده می­شود، نویسنده نام رسمی کشور عربستان را برگزیده است تا بیش از پیش به آن اعتبار و مشروعیت ببخشد، و در مقابل با برگزیدن واژة "شبه نظامیان تروریستی حوثی "سعی در کوچک نمایی و مشروعیت زدایی از جنبش انصار الله دارد. در ادامه با اتکا بر راهبرد "تغییر کنش­های رفتاری" از محور "کنش" در همان آغاز سخن، کشور عربستان، حوثی­ها را تهدید به پاسخی کوبنده می­کند، آن­گاه با استفاده از راهبرد "پیش انگاشت" از محور "معنا"، حوثی­ها را تروریست می­خواند تا از آن­ها مشروعیت زدایی کند، و با تکرار راهبرد "پیش انگاشت"، آن­ها را تحت حمایت ایران اعلام می­کند و در واقع کشور ایران را بازی گردان اقدامات تروریستی می­داند. یک بار دیگر با استفاده از راهبرد "واژه گزینی همسو" با راهبرد "کوچک نمایی"، صفت "الجبانة" را برای "الأعمال" می­آورد تا در عین حال که حوثی­ها را فاقد اهمیت می­داند، قدرت خود را نیز به طور ضمنی به مخاطب القاء کند. آوردن واژگانی همچون "بی گناهان"، "غیر نظامیان" و "تأسیسات حیاتی" در راستای راهبرد "همدلی" از محور "معنا" صورت گرفته است، تا با تحت تأثیر قرار دادن عواطف و احساسات مخاطب، او را با خود همراه سازد. با آوردن واژة "الدولی" کنار واژه "الإقلیمی" از راهبرد "تعمیم" از محور "معنا" استفاده کرده است؛ حوثی­ها نه تنها در سطح منطقه، بلکه در سطح جهان امنیت و صلح را تهدید می­کنند. بر خلاف روال متن­های خبری که معمولا نویسنده منبع خبر را در آغاز می­آورد، در این جا با استفاده از راهبرد به "حاشیه رانی" منبع خبر در پایان خبر آورده شده است، تا توجة مخاطب در ابتدا به سمت منبع خبر نرود و ذهن وی درگیر صحت و سقم آن نگردد و آن را به عنوان یک خبر صادق و بی طرفانه بپذیرد.

ترجمة پیشنهادی: به نقل از شبکة خبری عربستان، عربستان سعودی ضمن تروریستی خواندن اقدامات انصار الله ادعا کرده است که قاطعانه به آن­ها پاسخ خواهد داد؛ زیرا اقدامات آن­ها افراد بی گناه و غیر نظامیان را در خاک عربستان هدف قرار داده است. وی در ادامة ادعاهای خود، ایران را به پشتیبانی از انصار الله متهم کرد، اما شواهد و مدارکی برای اثبات ادعاهای خود ارائه نکرد.

شرح ترجمة پیشنهادی: به منظور خنثی سازی تکنیک­های به کار رفته در متن خبر، اولین و بهترین راهبردی که مترجم می­تواند به کار گیرد، راهبرد "مبتدا سازی" است؛ با جا به جا کردن منبع خبر از پایان خبر به آغاز آن، از همان ابتدا ذهن مخاطب درگیر منبع خبر و خط مشی فکری آن می­گردد و جرقة این موضوع که متن خبر می­تواند سوگیرانه و تابع ایدئولوژی آن شبکة خبری باشد، در ذهن وی زده می­شود. در گام دوم، نام گزینی نویسندة خبر را می­توان تغییر داد. بدین صورت که به جای "پادشاهی عربستان سعودی"، نام غیر رسمی آن جایگزین گردد و در مقابل نام رسمی "جنبش انصار الله" به منظور مشروعیت بخشی به آن­ها در متن ترجمه آورده شود. با استفاده از راهبرد "اضافه" از محور "نحو"، و آوردن جملة "ادعا کرده است"، راهبرد "پیش انگاشت" تعبیه شده در متن خبری خنثی می­گردد. در همین راستا در بخش پایانی خبر نیز با استفاده از راهبرد "اضافه"، می­توان راهبرد "شبه غفلت" از محور "معنا" را ایجاد کرد و ذهن مخاطب را به سمت مورد نظر سوق داد؛ بدین منظور قید "وی در ادامة ادعاهای خود" به متن ترجمه اضافه گردید و در پایان نیز با اضافه کردن "اما شواهد و مدارکی برای اثبات ادعاهای خود ارائه نکرد"، راهبرد "شبه غفلت" شکل گرفته است. با تکیه بر راهبرد "حذف" از محور "نحو"، می­توان واژة "الدولی" را در متن ترجمه حذف کرد تا از بزرگنمایی متن اصلی کاسته شود.

3-3. «وأضاف المالکی: تعرّضت سفینة الشحن للقرصنة والاختطاف عند الساعة 23:57 مساء الأحد (2 ینابیر 2022)، وکانت تقوم بمهمّة بحریة من جزیرة سقطری إلی میناء جازان وتحمل علی متنها کامل المعدات المیدانیة الخاصّة بتشغیل المستشفی السعودی المیدانی بالجزیرة بعد انتهاء مهمّته وإنشاء مستشفی بالجزیرة» (الشرق، 3 ینابیر 2022).

تحلیل خبر: در این گزارش المالکی که در پی توقیف یک کشتی با بار نظامی توسط حوثی­ها آمده است ، چندین راهبرد از محورهای شش گانه به منظور مشروعیت زدایی از اقدامات حوثی­ها تعبیه شده است. از سوی دیگر حوثی­ها درصدد مشروعیت بخشی به این اقدام خود هستند. بنابراین هر یک ازطرفین برای نیل به این مقصود خویش، باید از راهبردهای مناسب بهره جویند.

     فضای کلی این متن خبری درصدد القای یک صورت غیر واقع گرایانه است و در همین راستا از چندین راهبرد استفاده کرده است. در وهلة اول با استفاده از راهبرد "حذف"، به بار نظامی موجود در کشتی هیچ اشاره ای نشده است. همچنین با استفاده از راهبرد "واژه گزینی" و آوردن واژة "باری" در متن خبر بر این موضوع تاکید می­کند که کشتی مورد نظر کاملا غیر نظامی بوده است. سپس با استفاده از راهبرد "آشکار سازی"، گوینده به محتویات درون انبار کشتی با جزئیات اشاره می­کند تا به خواننده القاء کند که اقدامات حوثی­ها کاملا غیر انسانی و خلاف قوانین بین المللی است. همینطور با استفاده از راهبرد "تلویح" از محور "معنا"، ادعای تروریست بودن حوثی­ها را به ذهن خواننده تزریق می­کند. با اشاره به حمل تجهیزات برای برپایی بیمارستان صحرائی، درصدد ایجاد حس "همدلی" در مخاطب است. در راستای مشروعیت زدایی از حوثی­ها "واژه گزینی همسو" نیز رخ داده است؛ دو واژة "دزدی" و "آدم ربایی" باعث می­شود مخاطب چنین برداشت کند که حوثی­ها گروهی آدم ربا و دزد و فاقد چارچوب­های استاندارد هستند. از سوی دیگر استفاده از راهبرد "هم معنایی" از محور "معنا" و کنار هم قرار دادن دو واژة "قرصنه" و "اختطاف" به منظور بزرگ نمایی صورت گرفته است؛ حوثی­ها دزدان مال و جان هستند. همچنین با استفاده از "بازی ارقام" و ارائة ساعت دقیق لحظة توقیف کشتی، گوینده از راهبرد "صدق" از محور "استدلال" استفاده کرده است تا بیش از پیش صداقت خود را به مخاطب ثابت کند.

ترجمه پیشنهادی: المالکی بیان کرد: این کشتی یک مأموریت دریایی از جزیرة سقطری به بندر جیزان را انجام می­داد که ساعت 23:57 شامگاه 2 ژانویة 2022 توقیف شد. وی اذعان داشت این کشتی در حال حمل کلیة تجهیزات میدانی برای راه اندازی بیمارستان سعودی بود. همزمان با این خبر، محمد عبد السلام رهبر انصار الله اعلام کرد یک کشتی نظامی اماراتی در الحدیده توسط جنبش انصار الله با موفقیت توقیف گردید.

شرح ترجمة پیشنهادی: مهم­ترین رسالت مترجم در این برش خبری در این است که واقعیت معکوس شده را به مخاطب خویش نشان دهد. از این رو برای نیل به این مقصود می­توان از راهبردهای زیر بهره جست:

     با استفاده از راهبرد "حذف" می­توان واژة "باری" را در ترجمه ذکر نکرد تا ماهیت کشتی به اشتباه در ذهن مخاطب حک نشود. در ادامه با استفاده از راهبرد "به حاشیه رانی" و تغییر ترتیب گزاره­ها می­توان ذهن مخاطب را درگیر جزئیات کرد تا مقولة توقیف برای وی کمرنگتر گردد؛ بدین منظور بر خلاف متن مبدأ که به ترتیب به عمل ربایش، زمان ربایش و سپس مسیر کشتی اشاره شده است، در بازآفرینی خبر، به ترتیب به مسیر کشتی، زمان توقیف و خود کنش توقیف اشاره شده است. بهره گیری از راهبرد "واژه گزینی همسو" به منظور مشروعیت زایی به حوثی­ها منجر شده است تا واژة "توقیف" جایگزین دو واژة "دزدی" و "آدم ربایی" گردد تا نشان دهد حوثی­ها به طور قانونی کشتی را توقیف کرده­اند. در پایان نیز با استفاده از راهبرد "اضافه" و افزودن "وی اذعان داشت" به مخاطب نشان داده می­شود که این گزارش صرفا بیان حادثه از زبان سخنگوی ائتلاف است و الزاما نمی­تواند صد درصد منطبق بر واقعیت باشد. از سوی دیگر با افزودن سخنان سخنگوی حوثی­ها به عنوان تکملة خبر، صورت غیر واقعی که در این گزارش به نمایش گذاشته شده است، خنثی می­گردد.

4-3. «الدفاعات السعودیة تدمّر مسیّرة أطلقت تجاه مطار أبها الدولی» (العربیة، 11 فبرایر 2022)

تحلیل خبر: در این­جا نویسنده با استفاده از راهبرد "ترتیب واژه" از محور "نحو"، "پدافند هوایی عربستان" را در آغاز جمله و پیش از فعل "تدمّر" آورده است تا کنشگر را برجسته کند و مخاطب را تحت تأثیر قدرت دفاعی عربستان قرار دهد. از سوی دیگر با استفاده از راهبرد "صورت­های ضد واقع گرا" از محور "استدلال" کوشیده است با تحریف واقعیت ، از حوثی­ها مشروعیت زدایی کند؛ بدین صورت که با عدم بیان این­که آشیانة هواپیماهای جنگی مورد هدف حوثی­ها واقع شده، به مخاطب خود چنین القا کرده است که حوثی­ها درصدد آسیب به اماکن غیر نظامی هستند، حال آن­که خود عربستان از سپر انسانی برای محافظتاز اماکن نظامی خود استفاده کرده است.

ترجمه پیشنهادی: پهپاد پرتاب شده به سمت آشیانة هواپیماهای جنگی در فرودگاه آبها منهدم شد.

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمه با اعمال دو راهبرد می­توان اضلاع مربع ایدئولوژیک را جا به جا کرد. با راهبرد "مجهول سازی" از محور" نحو"، کنش گر حذف می­گردد و بدین ترتیب بازنمود مثبتی که نویسنده درصدد بازتاب آن بوده است، کم رنگ­تر می­شود. از سوی دیگر با اعمال راهبرد "اضافه" در راستای راهبرد "آشکار سازی"، "آشیانة هواپیماهای جنگی" به متن ترجمه افزوده شده است تا بر خلاف تلاش نویسنده برای مشروعیت زدایی از حوثی­ها، مشروعیت زایی صورت گیرد.

5-3. «المالکی: هجوم أرامکو جاء من الشمال بدعم من إیران» (العربیة، 20 مایو 2020)

تحلیل خبر: المالکی در سخن خود در ابتدا با استفاده از راهبرد "ترتیب واژه"، "حمله کردن به آرامکو" را قبل از فعل "صورت گرفتن" آورده است، تا این ماجرا در ذهن مخاطب برجسته شود سپس با استفاده از راهبرد "تغییر کنش­های رفتاری"، بدون ارائة مستندات، ایران را متهم به دست داشتن در حمله به آرامکو کرده است.

ترجمة پیشنهادی: اتهام واهی المالکی: با حمایت ایران، حمله به آرامکو از سمت شمال صورت پذیرفت.

شرح ترجمة پیشنهادی: در متن ترجمه دو راهبرد را می­توان اعمال کرد. در ابتدا با راهبرد "اضافه" و افزودن "اتهام واهی"، صحت سخنان المالکی در ذهن مخاطب فرو می­ریزد. از سوی دیگر با استفاده از راهبرد "مبتدا سازی" و جا به جا کردن "با حمایت ایران" از پایان جمله به آغاز آن و به دنبال مجاورت این عبارت با عبارت "اتهام واهی المالکی"، برای مخاطب روشن می­گردد که اتهام المالکی به حمایت ایران است نه جهت جغرافیایی حمله.

6-3. «الإمارات: محاولة استهداف المطار "جریمة حرب"» (العربیة، 11 فبرایر 2022)

تحلیل خبر: استفاده از واژة "محاوله" در راستای راهبرد "واژه گزینی"، بیانگر این است که کشور امارات تلاش می­کند اقدام حوثی­ها را کوچک نمایی کند؛ اقدامات آن­ها در حد تلاش کردن بود و آن­ها بدون هیچ دستاوردی، به هدف مورد نظر خود دست نیافتند. از سوی دیگر با قرار دادن "جریمه حرب" در گیومه، سعی در برجسته سازی آن دارد. از سوی دیگر استفاده از جملة اسمیه بدون فعل، به منظور ثبوت و بزرگ نمایی صورت گرفته است.

ترجمة پیشنهادی: امارات تلاش برای هدف قرار دادن فرودگاه را جنایت جنگی توصیف کرد

شرح ترجمة پیشنهادی: در متن ترجمه از یک سو با افزودن "توصیف کرد" با استناد به راهبرد"اضافه"، قطعیت جملة اسمیه شکسته می­شود و این حکم داده شده را از یک حکم قطعی به موضع سیاسی امارات تقلیل می­دهد. از سوی دیگر با برداشتن علامت گیومه از "جریمه حرب"، برجسته سازی جنایت جنگی خنثی می­گردد.

7-3. «بدعم جهود الحکومة الشرعیة» (العربیة، 11 فبرایر 2022).

تحلیل خبر: در متن خبر نویسنده در راستای راهبرد "واژه گزینی همسو" با "مشروعیت زایی"، از صفت "الشرعیه" برای حکومت خلع شدة یمن استفاده کرده، تا آن را به رسمیت بشمارد.

ترجمة پیشنهادی: حمایت از تلاش­های حکومت مستعفی یمن

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمه با استفاده از راهبرد "واژه گزینی همسو" با "مشروعیت زدایی" و با جایگزینی "حکومت مستعفی" به جای "حکومت قانونی"، استراتژی متن خبر خنثی و از حکومت خلع شده، سلب مشروعیت گردیده است.

8-3. «وأوضحت وزارة الخارجیة أنّ المملکة تعرّضت للعدید من الهجمات الإرهابیة من قبل ملیشیا الحوثی الإرهابی ومنها ما تعرّضت له الیوم الثلاثاء بمجموع 8 طائرات مسیّرة مفخخة استهدفت المدنیین والأعیان المدنیة بطریقة متعمّدة وممنهجة. وقد نجحت قوات التحالف بالتصدّی لها والهجوم العدائی الآثم علی دولة الإمارات العربیة المتّحدة الشقیقة» (الشرق، 18ینایر 2022).

تحلیل خبر: در این متن خبری تأکید نویسنده بر ارائة تصویر منفی از دیگری است. در عین حال از ارائة تصویر مثبت و مشروع از خود نیز غافل نشده است. بدین منظور از راهبردهای زیر در محورهای مختلف بهره برده است:

     در ابتدا با استفاده از راهبرد "واژه گزینی" از نام رسمی کشور عربستان "المملکة" استفاده کرده است تا ضمن اعلام تعلق خاطر به کشور عربستان، ابهت آن را نیز به تصویر بکشد. سپس با استفاده از راهبردهای "پیش فرض" و "واژه گزینی همسو" با "مشروعیت زدایی"، صفت "الإرهابیة" را برای "الهجمات" آورده است. در ادامه با استفاده از راهبرد "کوچک نمایی" حوثی ها را "شبه نظامیان حوثی" و با استفاده از راهبرد "مشروعیت زدایی" آن­ها را "تروریست" خطاب می­کند. سپس با استفاده از راهبرد "مثال" به یکی از این هجوم­ها اشاره می­کند و در ادامه به منظور "بزرگ نمایی"، هجوم به کشور امارات را نیز به عنوان مثالی دیگر برای اثبات تروریستی بودن حوثی­ها مطرح می­کند.

     با استفاده از راهبرد "بازی با ارقام" و آوردن تعداد پهپادها سعی دارد، صداقت و دقت گزارش را به مخاطب القاء کند. با آوردن عبارت "المدنیین والأعیان المدنیة" از یک سو از راهبرد "همدردی" بهره برده است، از سوی دیگر درصدد "مشروعیت زدایی" کامل از حوثی­ها است. با آوردن عبارت "بطریقة متعمّدة وممنهجة" از راهبرد "ضمنی" بهره برده و این پیام را به مخاطب خود داده است که حوثی­ها با برنامه ریزی قبلی و متعمدانه دست به کشتار غیر نظامیان و ساخت­های شهری می­زنند و این خود حجتی بر تروریست بودن آن­هاست. سپس به منظور برجسته سازی قدرت دفاعی ائتلاف با تکیه بر راهبرد "واژه گزینی" از عبارت "قد نجحت ...بالتصدّی لها" به جای عبارت "تصدت قوات... لها" استفاده کرده است تا واژة "نجحت" یک فضای مثبت برجسته­تر در ذهن مخاطب ایجاد کند و این مقابله یک دستاورد بزرگ به نظر برسد.

     نویسنده سعی دارد با استفاده از صفت "العدائی الآثم"، حوثی­ها را متجاوز، تروریست و بی رحم نشان دهد و از آن­ها سلب مشروعیت کند. از سوی دیگر با آوردن صفت "الشقیقة" برای "الإمارات" علاوه بر راهبرد "دراماتیزگی"، می­خواهد بر مشروعیت عربستان بیفزاید و نشان دهد که عربستان کشوری خوش نام در منطقه است که با سایر کشورهای عربی روابط دوستانه و نزدیک دارد.

ترجمة پیشنهادی: وزارت امور خارجه ضمن چشم پوشی از تجاوزات روزانة عربستان و هم پیمانانش به یمن، اعلام کرد کشورش در معرض حملات بسیاری از جانب انصار الله قرار گرفته است. از جمله امروز سه شنبه هشت پهپاد انفجاری به خاک عربستان پرتاب شده است و ائتلاف موفق به مقابله با آن­ها شده است. وی همچنین به حملة انصار الله به امارات نیز اشاره کرد.

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمه سعی شده است تصویر منفی و مبالغه شده­ای که از حوثی­ها ارائه شده، خنثی گردد. از این رو از راهبردهای زیر استفاده شده است:

     در ابتدا با استفاده از راهبرد"اضافه" در راستای راهبرد "آشکار سازی"، دلیل حملات حوثی­ها به متن خبر اضافه شده است تا از یک سو باعث "مشروعیت بخشی" به آن­ها گردد و از سوی دیگر "مشروعیت زایی" متن اصلی خنثی گردد و عربستان به عنوان کشوری که خاک آن مورد تجاوز قرار گرفته، معرفی نشود.

     با استفاده از راهبرد "واژه گزینی"، به جای نام رسمی عربستان، از واژة "کشور" استفاده شده است تا از ابهت القا شده در متن خبر کاسته شود. از سوی دیگر نام رسمی حوثی­ها جایگزین "شبه نظامیان حوثی" شده است. همچنین با استفاده از راهبرد "حذف" و نیاوردن "تروریستی" در ترجمه، راهبرد "پیش فرض" تعبیه شده در متن خبری خنثی گردیده است. در همین راستا با استفاده از راهبرد "واژه گزینی"، "خاک عربستان" جایگزین "غیر نظامی­ها و ساخت­های شهری" گردیده است تا راهبرد "مشروعیت زدایی"، "همدردی" و "صورت­های ضد واقع گرا" در متن خبر خنثی گردد.

     با استفاده از راهبرد "حذف"، دو عبارت "بطریقة متعمّدة وممنهجة" و "العدائی الآثم" ترجمه نگردیده است؛ زیرا این دو عبارت به منظور تروریستی نشان دادن حوثی­ها در متن خبر آورده شده است. همچنین صفت "الشقیقة" نیز به منظور کاهش بزرگ نمایی نفوذ عربستان در منطقه در ترجمه حذف شده است.

9-3. «إدانات عربیة ودولیة لاستهداف مطار أبها من قبل الحوثیین» (العربیة، 22 فبریة 2022)

تحلیل خبر: در آغاز خبر، با تکیه بر راهبرد "اسمی سازی" از محور "نحو"، واژة "إدانات" به جای واژة "تدین" آورده شده است تا تأکید بیشتری صورت پذیرد. سپس با استفاده از راهبرد "تعمیم"، دو صفت "عربیة" و "دولیة" برای "ادانات" آورده شده است تا این ذهنیت به مخاطب انتقال داده شود که تمام کشورهای عربی و سایر کشورهای جهان این حمله را محکوم کرده­اند و عربستان از حمایت کامل منطقه­ای و جهانی برخوردار است. همچنین "ترتیب واژگان" از محور "نحو" نیز هدفمند انتخاب شده است. با توجه به اهمیت واکنش کشورهای عربی و جامعة بین المللی، "إدانات" در آغاز آمده، سپس به کنش و در نهایت به کنش­گر اشاره شده است.

ترجمة پیشنهادی: برخی کشورها حملات انصار الله به فرودگاه ابها را محکوم کردند.

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمه با استفاده از راهبرد "کوچک نمایی" از محور "معنی"، به منظور خنثی سازی راهبرد "تعمیم" در متن خبر، محکومیت کشورهای عربی و جامعة بین المللی به "محکومیت برخی کشورها" تقلیل یافته است. "محکومیت" که در متن خبر به صورت اسم آورده شده است، در ترجمة پیشنهادی به صورت فعل ترجمه شده است. همچنین با استفاده از راهبرد "ترتیب واژگان" و مقدم کردن کنشگر تلاش شده است کنش مورد تأکید از مرکز توجه برداشته شود.

10-3. وقف تهریب السلاح من إیران للحوثی خطوة أولی نحو السَّلام (العربیة، 26 أکتوبر 2021)

تحلیل خبر: در این جمله که عنوان یک متن خبری در روزنامة "العربیة" است، چند راهبرد تعبیه شده است:

     در ابتدا با استفاده از راهبرد "ترتیب واژه"، نویسنده "قاچاق سلاح" را در آغاز و "اولین گام صلح" را مؤخر آورده است تا کنش "قاچاق اسلحه" را برجسته سازد. سپس با استفاده از راهبرد "پیش فرض" ایران را منبع اصلی قاچاق معرفی کرده است. همچنین با استفاده از راهبرد "ترتیب واژه" عبارت "من إیران" را بر "للحوثی" مقدم کرده است تا چنین القا کند که ریشة جنگ افروزی در منطقه ایران است.؛ ایران در واقع قدرت در سایه است که به حوثی­ها خط مشی می­دهد.

ترجمة پیشنهادی: اولین گام صلح، پایان دادن به قاچاق سلاح است.

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمة پیشنهادی ابتدا با استفاده از راهبرد "ترتیب واژه" و در جهت معکوس متن اصلی، خبر مقدم و مبتدا مؤخر گردیده است تا توجة مخاطب به صلح معطوف گردد و قاچاق سلاح از مرکز توجه خارج گردد. در گام دوم با استفاده از راهبرد "حذف"، راهبرد "پیش فرض" در متن اصلی خنثی گردید.

11-3. إنّ المملکة تؤکّد قدرتها علی الدفاع عن أراضیها (الشرق، 19 فبریة 2022).

تحلیل خبر: در متن خبر با استفاده از راهبرد "واژه گزینی"، متکلم درصدد القای دو موضوع به مخاطب خویش است. ابتدا با استفاده از نام رسمی کشور عربستان سعی کرده است بر مشروعیت آن بیفزاید، سپس با استفاده از فعل "تؤکّد" ذهن مخاطب را به این سمت سوق می­دهد که کشور عربستان از دیرباز تا کنون دارای قدرت دفاعی بالا در صیانت از خاک کشور خویش است.

ترجمة پیشنهادی: عربستان سعودی در تلاش است توانایی­های دفاعی خود را افزایش دهد.

شرح ترجمة پیشنهادی: در ترجمة پیشنهادی با استفاده از همان راهبرد "واژه گزینی" سعی شده است از مشروعیت زایی متن اصلی کاسته شود، لذا نام مرسوم کشور عربستان جایگزین نام رسمی آن شده است. از سوی دیگر فعل "تلاش می­کند" به جای "تأکید می­کند" آورده شده است تا از برجسته سازی که در متن خبر در زمینة قدرت دفاعی عربستان صورت گرفته است، کاسته شود.

12-3. هزت انفجارات هی الأعنف، مساء الخمیس، شوارع وأحیاء العاصمة صنعاء الخاضعة لسیطرة میلیشیا الحوثی، الذراع الإیرانیة فی الیمن، جراء انفجار أسطوانات غاز مخزنة فی إحدى الأسواق السوداء لبیع النفط والغاز التابعة للمیلیشیات (العربیة، 11 فبرایر 2022).

تحلیل خبر: فضای غالب در این متن خبری برانگیختن عواطف و درگیر کردن احساسات مخاطب با تکیه بر راهبرد "همدلی" از محور "معنا" است. نویسنده برای نیل به این مقصود، از راهبرد "بزرگ نمایی" از محور "نحو" و "مبالغه" از محور "بلاغت" بهره برده است. در سایة این همدلی و تحریک عواطف، سعی بر ارائة تصویر منفی و مشروعیت زدایی از طرف مقابل نیز داشته است که در ادامه به شرح و تحلیل راهبردهای به کار برده شده می­پردازیم:

     جمع آوردن "انفجارات" و آوردن جملة وصفیة "هی الأعنف"، با تکیه بر راهبرد "بزرگ نمایی" انجام شده است؛ نویسنده می­خواهد بگوید یک انفجار در پی انفجاری دیگر رخ داده است و این انفجارها مهیب ترین انفجارهای این چند وقت اخیر بوده است. در ادامه با استفاده از راهبرد "مبالغه" از محور "بلاغت" و آوردن عبارت "شوارع و أحیاء" در ابعاد این انفجار اغراق کرده است؛ زیرا به طور طبیعی منبع این انفجار یک مکان معین در یک محله و یک خیابان معین است. اما نویسنده با به کار بردن "خیابان­ها و محله­ها" چنین تصویر سازی می­کند که این انفجار بسیار گسترده بوده و محله­های بسیاری را درگیر کرده است. سپس با استفاده از صنعت "استطراد" از اصل موضوع که توصیف انفجار و بررسی سبب آن است، خارج شده و به تخریب حوثی­ها می­پردازد. در ابتدا با استفاده از راهبرد "واژه گزینی" و آوردن واژة "سیطرة" به مخاطب خود چنین القا می­کند که حوثی­ها با زور صنعا را اشغال کرده و به تصرف خود درآورده­اند. سپس با به کار بردن شبه نظامیان حوثی دست به "کوچک نمایی" و "مشروعیت زدایی" می­زند. آن­گاه با استفاده از راهبرد "پیش فرض" ایران را بازی گردان منطقه و حوثی­ها را نیروی نیابتی ایران معرفی کرده است. سپس به موضوع انفجارها باز می­گردد و علت رخداد آن را بیان می­کند. در این­جا نیز با استفاده از راهبرد "واژه گزینی" و به کار بردن "بازار سیاه" سعی در "مشروعیت زدایی" از حوثی­ها دارد.

ترجمة پیشنهادی: عصر پنج شنبه انفجار مهیبی یکی از خیابان­های صنعاء پایتخت یمن را به لرزه در آورد، شبکه خبری العربیة بدون ذکر دلایل مستند مدعی شد که این انفجار ناشی از آتش گرفتن سلیندرهای گاز و نفت انصارالله است. این شبکه همچنین انصار الله را که کنترل شهر صنعا را به دست گرفته است، بازوی ایران در یمن توصیف کرد.

شرح ترجمة پیشنهادی: با استفاده از راهبرد "واژه گزینی"، واژة "انفجار" به جای "انفجارها" و "یکی از خیابان­ها" به جای "خیابان­ها و محله­ها" به منظور" کوچک نمایی" آورده شده است تا بزرگ نمایی و مبالغة متن مبدأ خنثی گردد. همچنین با تکیه بر راهبرد "ترتیب واژگان"، زمان انفجار بر خود انفجار مقدم شده است تا کنش انفجار از مرکز توجه و صدرنشینی خارج گردد. با استفاده از راهبرد "به حاشیه رانی" دو موضوعی که نویسنده بنا بر استطراد به آن پرداخته، به انتهای خبر منتقل شده است. همچنین با استفاده از راهبرد "اضافه" و آوردن "توصیف کرد"، پیش فرض متن خبر که به عنوان یک گزارة صحیح و ثابت شده، بیان شده، خنثی گردیده است.

     همچنین برای خنثی سازی "مشروعیت زدایی" از حوثی­ها که در متن خبر صورت گرفته است، در ترجمه با استفاده از راهبرد "اضافه" و آوردن منبع خبر یعنی "شبکة خبری العربیة" توجة مخاطب به سوگیری منبع خبر و عدم بی طرفی آن جلب شده است، از سوی دیگر با افزودن "بدون ذکر دلایل مستند" و حذف کردن "یکی از بازارهای سیاه" با تکیه بر راهبرد "حذف" سعی شده است مشروعیت زدایی از حوثی­ها خنثی گردد.

بحث و نتیجه‌گیری

این پژوهش با بررسی و تحلیل متون سیاسی به طور عام و اخبار حوادث جنگ یمن به طور خاص به ما نشان داد که در گفتمان رسانه­ای، یک حادثه به گونه­های متفاوت روایت می­گردد و گاهی چنان حوادث دستخوش تغییر و تحریف می­گردند که گویی حادثه­ای جدید رخ داده است. از این رو مترجمان متون سیاسی علاوه بر دانش زبانی، نیاز به دانش سیاسی، فرهنگی و اجتماعی نیز دارند. در واقع تحلیل گفتمان انتقادی به آن­ها می­آموزد چگونه دانش زبانی خویش را برای کشف و استخراج ایدئولوژی پنهان شده در متون به کار گیرند. سپس با درنظر گرفتن ایدئولوژی مورد قبول در متن مقصد دست به خنثی سازی آن ایدئولوژی و یا حتی چرخش ایدئولوژی بزنند. همچنین یافته­های این پژوهش به ما نشان داد در متونی که ایدئولوژی و سیاست حاکم در دو متن مبدأ و مقصد در تعارض با هم قرار دارند، استفاده از راهبرد متضاد با راهبرد تعبیه شده در متن مبدأ می­تواند برای مترجم راهگشا باشد. همچنین در کنار سایر راهبردهای تحلیل شده در مقاله که منجر به بی طرفی یا خنثی سازی متن مبدأ می­گردد، دو راهبرد حذف و اضافه در معکوس ساختن متن مبدأ بسیار تأثیر گذار است.

تعارض منافع

تعارض منافع ندارم.