اثر مالیات شناور بر مصرف بنزین روی توزیع درآمد در مناطق شهری ایران براساس شبیهسازی دادههای خرد با استفاده از مدل AIDS | ||
| پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران | ||
| دوره 13، شماره 49، زمستان 1402، صفحه 71-109 اصل مقاله (1.55 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/jiee.2024.72295.1981 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اصغر سالم* 1؛ سیاب ممی پور2؛ معصومه عزیزخانی3 | ||
| 1دانشیارگروه اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه اقتصاد انرژی و منابع، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 3کارشناسی ارشد گروه اقتصاد انرژی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| قیمتگذاری بنزین و تخصیص بهینه منابع از مباحث همیشگی دولت و متخصصین میباشد. جهش روزافزون نرخ ارز، تفاوت زیادی بین قیمت اسمی و واقعی بنزین ایجاد نموده است. بدینمنظور در مطالعه حاضر برای کاهش شکاف موجود، راهکار وضع مالیات شناور متناسب با مصرف بنزین پیشنهاد و اثر آن بر توزیع درآمد خانوار بررسی میشود. از طرف دیگر خاصیت تنازلی، ضعف سیستم مالیات بر مصرف است که با تحمیل بار مالیاتی بیشتر به طبقات آسیبپذیر، آثار نامطلوبی بر توزیع درآمد به جای میگذارد. ازاینرو سناریوی پیشنهادی در این مطالعه همانند قیمتگذاری فعلی، به صورت دو نرخی (قیمت سهمیهای و قیمت غیر سهمیهای) میباشد. بخش سهمیه، معاف از مالیات و مانند روال گذشته بوده و قیمت بنزین غیر سهمیه، تحت تأثیر میزان مصرف افراد با احتساب 5 درصد مالیات به ازای هر لیتر مصرف مازاد بر سهمیه ماهانه، محاسبه میگردد، چنانچه افزایش مصرف، به جای برخورداری از امتیاز یارانه بیشتر، با مخارج بیشتری برای مصرفکننده آن همراه خواهد بود. در این راستا با بهکارگیری مدل سیستمتقاضای تقریباً ایدئال، به بررسی آثار اجرای سناریوی پیشنهادی بر میزان نابرابری و توزیع درآمد میان خانوارهای شهری به تفکیک چهار گروه مصرفی بنزین (کمتر از 60 لیتر، 60 تا 80 لیتر، 80 تا 120 لیتر و بیش از 120 لیتر) طی سالهای 1399-1396 با در نظر گرفتن برخی متغیرهای جمعیتشناختی شامل اندازه خانوار، جنسیت، سن، وضعیت تأهل، داشتن شغل، تحصیلات و مالکیت مسکن سرپرست خانوار پرداخته شد، کششهای قیمتی و درآمدی استخراج و معیار تغییرات جبرانی (CV) محاسبه گردید و با فرض اجرای سناریوی پیشنهادی و ثابت ماندن قیمت همه گروههای کالایی به غیر از بنزین، اطلاعات هزینهای خانوار شبیهسازی و نابرابری با استفاده از ضریب جینی محاسبه گردید. نتایج نشان میدهد، در صورت عملی شدن سناریوی مذکور توسط دولت و مفروض بر ثابت ماندن قیمت سایر گروههای کالایی، بهبود نسبی در شاخص ضریب جینی حاصل میگردد که بیانگر کاهش نابرابری است | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصلاح یارانه؛ شناوری مالیات؛ خاصیت تنازلی؛ سیستم تقاضای تقریباً ایدئال؛ شبیهسازی دادههای خرد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,363 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 591 |
||