قرآن و آموزه «استعاذه»؛ چالشی پیشروی نظریه «تکثر معنا» | ||
| پژوهشنامه معارف قرآنی | ||
| مقاله 7، دوره 15، شماره 57، 1403، صفحه 197-230 اصل مقاله (1.61 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/rjqk.2024.79008.2958 | ||
| نویسندگان | ||
| یوسف فرشادنیا* 1؛ حمید ایماندار2 | ||
| 1دانشگاه شیراز | ||
| 2استادیار بخش علوم قرآن و فقه دانشگاه شیراز | ||
| چکیده | ||
| قرآن به عنوان متن و کلام الهی، دارای اعجاز تأثیری و از جهت «لفظ» و «معنا»، امری وحیانی است. از طرفی خدا به پیامبر (ص) هنگام قرائت قرآن، امر(ندبی) به «استعاذه» نموده است. از دیگر سو، «تکثر معنا» به عنوان یک نظریه معنایی در خصوص متون دینی و بهطور خاص قرآن مطرح است. نوشتار حاضر به شیوهای تحلیلی، بر اساس جدول تحلیل محتوا و ابزار کتابخانهای، نظریهی «تکثر معنا» را بر پایه اثر وجودی و کارکردی آموزه «استعاذه» پیش از قرائت قرآن مورد نقد قرار داده است. قرآن، در موارد مختلفی، امر به «استعاذه» نموده است. طبق بررسیهای انجام شده، بالاترین فراوانی از جهت «مستعاذه منه»، به «شیطان» تعلق دارد. «صیانت و نفی سلطه شیطان»، «پیشگیری از لغزش در تلاوت و اشتباه در تفسیر» و همچنین «درمان روانی و معرفتی» از آثار وجودی و کارکردی عمده «استعاذه» است. توجه صرف به ظواهر لفظ، عبارت و جملههای متن، سهیم بودن تصورات ذهنی و عدم نیاز به کشف و اهمیت «مراد مؤلف» در فهم متن از جمله مفاد نظریههای معنایی است که موجب «تکثر معنا» در فهم متون میشود. با نظری به دلائلی چون؛ یک: «وحیانی بودن "لفظ" و "معنا" در قرآن»، دو: «تأکید به "استعاذه" پیش از قرائت قرآن» و سه: «کارکردهای سهگانه استعاذه قرائت»، «تکثر معنا» در قرآن با چالش مواجه میشود. بنابراین باید به آموزه «استعاذه» به عنوان راهبرد عملی قرآنی و دژ محکم در راستای «فهم صحیح قرآن» و پیشگیری از «تکثر معنا» بهره برد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "قرآن"؛ "آموزه استعاذه"؛ "آیه 98 سوره نحل"؛ "تکثر معنا"؛ "شیطان" | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 542 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 479 |
||